umieralność
Umieralność to wskaźnik demograficzny określający liczbę zgonów w danej populacji w określonym czasie, najczęściej wyrażany jako liczba zgonów na 1000 osób w ciągu roku. Jest jednym z kluczowych parametrów używanych w epidemiologii, demografii i zdrowiu publicznym do oceny stanu zdrowia populacji oraz skuteczności systemów opieki zdrowotnej.
W praktyce medycznej umieralność analizuje się w różnych wymiarach, takich jak: umieralność ogólna (wszystkie zgony), umieralność specyficzna (dotycząca określonych grup wiekowych, płci lub przyczyn śmierci), umieralność niemowląt (zgony dzieci poniżej 1. roku życia) czy umieralność okołoporodowa. Te wskaźniki pozwalają identyfikować problemy zdrowotne w społeczeństwie i planować odpowiednie interwencje medyczne.
Analiza trendów umieralności dostarcza cennych informacji na temat skuteczności programów profilaktycznych, postępów w leczeniu określonych chorób oraz wpływu czynników społeczno-ekonomicznych na zdrowie populacji. W ostatnich dekadach w krajach rozwiniętych obserwuje się spadek umieralności z powodu chorób zakaźnych i wzrost znaczenia chorób przewlekłych (np. chorób układu krążenia, nowotworów) jako głównych przyczyn zgonów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba policystyczna nerek – Epidemiologia
Choroba policystyczna nerek (PKD) występuje głównie w formie autosomalnie dominującej (ADPKD), stanowiącej około 90% przypadków, z częstością od 1:400 do 1:1000 żywych urodzeń, oraz autosomalnie recesywnej (ARPKD), rzadszej, z częstością 1:20 000 do 40 000. ADPKD jest czwartą najczęstszą przyczyną schyłkowej niewydolności nerek (ESKD), odpowiadającą za 5-10% przypadków wymagających terapii nerkozastępczej. Mutacje w genie PKD1 (85-90% przypadków) wiążą się z gorszym rokowaniem, medianą wieku ESKD 55,6 lat, podczas gdy mutacje w PKD2 dają późniejszy rozwój niewydolności (mediana 67,9 lat). Czynniki ryzyka progresji obejmują mutacje PKD1, wielkość nerek, nadciśnienie tętnicze, białkomocz, płeć męską oraz wczesny początek objawów. Diagnostyka opiera się na ultrasonografii i badaniach genetycznych, które jednak nie wykrywają wszystkich przypadków. Skala Mayo wykorzystująca całkowitą objętość nerek skorygowaną do wzrostu (htTKV) i wiek pozwala na ocenę ryzyka progresji choroby.
albuminuria, antagonista receptora wazopresyny, autosomalnie dominująca choroba policystyczna nerek, autosomalnie recesywna choroba policystyczna nerek, badanie genetyczne, badanie przesiewowe, badanie ultrasonograficzne, białkomocz, choroba policystyczna nerek, choroba sercowo-naczyniowa, diagnostyka genetyczna preimplantacyjna, kamica nerkowa, krwiomocz, małżeństwo krewniacze, metformina, mutacja genu PKD1, mutacja genu PKD2, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, objętość nerek, przewlekła choroba nerek, schyłkowa niewydolność nerek, skala Mayo, terapia nerkozastępcza, tolwaptan, umieralność, wazopresyna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vilpin Combi 10 mg + 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Vilpin Combi, zawierającego peryndopryl i amlodypinę, wykazały, że peryndopryl wywołuje odwracalne uszkodzenia nerek u szczurów i małp przy przewlekłej ekspozycji, nie wykazując jednocześnie potencjału mutagennego ani rakotwórczego w badaniach in vitro i in vivo. Wpływ na reprodukcję peryndoprylu nie ujawnił bezpośredniego działania embriotoksycznego czy teratogennego, jednak jako inhibitor ACE może powodować działania niepożądane w późnym okresie rozwoju płodowego, w tym zwiększoną umieralność okołoporodową i zmiany nerkowe u gryzoni i królików. Płodność samców i samic szczurów nie została zaburzona. Amlodypina, stosowana w dawkach około 50-krotnie przekraczających maksymalne dawki terapeutyczne dla ludzi, powodowała opóźnienie i wydłużenie porodu oraz zmniejszoną przeżywalność potomstwa. W dawkach do 10 mg/kg/dobę (8-krotność dawki ludzkiej) nie obserwowano wpływu na płodność, jednak w dawkach terapeutycznych stwierdzono obniżenie stężenia FSH, testosteronu oraz pogorszenie parametrów nasienia u szczurów.
amlodypina, badanie długoterminowe, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie mutagenności, bezpieczeństwo farmakologiczne, dawka terapeutyczna, hormon folikulotropowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, komórka Sertoliego, peryndopryl, potencjał embriotoksyczny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, potencjał teratogenny, produkt leczniczy, substancja czynna, toksyczność, toksyczność przewlekła, umieralność, uszkodzenie nerek, wada wrodzona - Leksykon chorób i schorzeń
Spina bifida – Epidemiologia
Spina bifida, jedna z najczęstszych wrodzonych wad ośrodkowego układu nerwowego, wykazuje zróżnicowaną częstość występowania geograficznie i etnicznie. W USA częstość ta wynosi około 3,17 na 10 000 żywych urodzeń (ok. 1 na 2875 urodzeń), z najwyższym wskaźnikiem u kobiet pochodzenia latynoskiego (3,80/10 000), a najniższym u Afroamerykanek (2,73/10 000). Wprowadzenie obowiązkowego wzbogacania produktów zbożowych kwasem foliowym w 1998 roku spowodowało redukcję częstości występowania wad cewy nerwowej o około 28-35%, a ciężkość przypadków spina bifida zmniejszyła się o 70%. Globalnie częstość występowania waha się od 0,1 do 5 na 1000 urodzeń, z wyższymi wskaźnikami w krajach o niskim dochodzie bez programów suplementacji. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca czynniki genetyczne (60-70% ryzyka) oraz środowiskowe, takie jak niedobór kwasu foliowego, ekspozycja na leki przeciwpadaczkowe, cukrzyca matki (zwiększająca ryzyko 10-krotnie) oraz czynniki socjoekonomiczne i etniczne.
Agent Orange, badanie przesiewowe, badanie USG, bezmózgowie, biomarker, cukrzyca ciążowa, częstość występowania, czynnik genetyczny, embriogeneza, etiologia wieloczynnikowa, interwencja zdrowia publicznego, karbamazepina, lek przeciwpadaczkowy, przepuklina oponowo-rdzeniowa, przeżywalność, spina bifida, spina bifida occulta, suplementacja kwasem foliowym, umieralność, wada cewy nerwowej, wada ośrodkowego układu nerwowego, walproinian, zamknięcie cewy nerwowej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tensart 160 mg
Walsartan, będący antagonistą receptora angiotensyny II podtypu AT1, wykazuje wielokierunkowe działanie na układ sercowo-naczyniowy, skutecznie obniżając ciśnienie tętnicze oraz poprawiając rokowanie u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca i po zawale mięśnia sercowego. W badaniu VALIANT wykazano, że walsartan jest równie skuteczny jak kaptopryl w redukcji umieralności po zawale serca (około 19,9% vs 19,5%), a w badaniu Val-HeFT zmniejszał ryzyko hospitalizacji z powodu niewydolności serca o 27,5% (13,9% vs 18,5%) u pacjentów z frakcją wyrzutową lewej komory 2,9 cm/m². Walsartan charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, m.in. niższą częstością występowania suchego kaszlu (2,6% vs 7,9% przy inhibitorach ACE, p<0,05) oraz brakiem efektu nadciśnienia z odbicia po odstawieniu. W badaniach pediatrycznych u dzieci w wieku 6-16 lat dawki walsartanu zależne od masy ciała powodowały istotne obniżenie skurczowego ciśnienia tętniczego o 8-12 mmHg, a u dzieci z przewlekłą chorobą nerek redukcja ta była jeszcze większa (18,4 mmHg).
angiotensyna II, antagonista receptora angiotensyny II, beta-bloker, bradykinina, frakcja wyrzutowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperkaliemia, hydrochlorotiazyd, inhibitor konwertazy angiotensyny, kanał jonowy, kininaza II, lewokomorowa niewydolność skurczowa, mikroalbuminuria, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, niewydolność serca, ostre uszkodzenie nerek, przewlekła choroba nerek, receptor AT1, rozkurczowe ciśnienie tętnicze, skurczowe ciśnienie tętnicze, suchy kaszel, tiazydowy lek moczopędny, układ sercowo-naczyniowy, umieralność, wydalanie albumin w moczu, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Atosiban EVER Pharma 37,5 mg/5 ml
Atosiban EVER Pharma, syntetyczny peptyd będący antagonistą receptorów oksytocyny, wykazuje skuteczne działanie tokolityczne poprzez redukcję częstości i napięcia skurczów macicy, co potwierdzono w badaniach na modelach zwierzęcych oraz w badaniach klinicznych III fazy (CAP-001) obejmujących 742 kobiety z zagrażającym porodem przedwczesnym w 23.-33. tygodniu ciąży. W badaniu tym 59,6% pacjentek leczonych atozybanem uniknęło porodu przedwczesnego i konieczności alternatywnego leczenia tokolitycznego w ciągu 7 dni od rozpoczęcia terapii, w porównaniu do 47,7% w grupie β-agonistów (p=0,0004). Efekt relaksacji macicy pojawia się szybko, już w ciągu 10 minut od podania, i utrzymuje się stabilnie przez 12 godzin przy ≤ 4 skurczach/godzinę. Średni wiek ciążowy przy porodzie wynosił 35,6 (SD 3,9) tygodnia w grupie atozybanu, a masa urodzeniowa noworodków 2491 g (SD 813 g), bez istotnych różnic w porównaniu do grupy β-agonistów (p=0,37 i p=0,58 odpowiednio).
antagonista oksytocyny, atozyban, badanie kliniczne III fazy, beta-agonista, beta-mimetyk, intensywna terapia, leczenie tokolityczne, lek tokolityczny, masa urodzeniowa noworodka, poród przedwczesny, receptor oksytocyny, receptor wazopresyny, skurcz macicy, umieralność, wspomagana wentylacja, zagrażający poród przedwczesny, zgon płodu - Leksykon chorób i schorzeń
Niewydolność serca – Epidemiologia
Niewydolność serca (NS) stanowi istotny problem zdrowia publicznego, dotykając globalnie około 64 miliony osób, z rosnącą tendencją w USA, gdzie przewiduje się wzrost liczby chorych z 6,7 miliona obecnie do 11,4 miliona do 2050 roku. Epidemiologia NS wykazuje zróżnicowanie demograficzne: wyższe wskaźniki u osób powyżej 75. roku życia (>10%), u osób czarnoskórych oraz u mężczyzn, choć rozpowszechnienie jest podobne u obu płci ze względu na dłuższe przeżycie kobiet. Wyróżnia się trzy typy NS według frakcji wyrzutowej lewej komory: HFrEF (~30%), HFmrEF (12-13%) oraz HFpEF (50-58%), z rosnącym udziałem HFpEF, szczególnie u pacjentów z cukrzycą typu 2. Globalne rozpowszechnienie NS wynosi 8,52 na 1000 mieszkańców, z najwyższymi wskaźnikami w Azji Wschodniej, Ameryce Północnej i Europie Zachodniej. Mimo spadku standaryzowanych wskaźników zapadalności, bezwzględna liczba nowych przypadków wzrosła o 12% w ostatniej dekadzie, a śmiertelność związana z NS rośnie, szczególnie wśród młodszych dorosłych i mniejszości etnicznych.
chorobowość, dysfunkcja rozkurczowa, dysfunkcja rozkurczowa lewej komory, dysfunkcja skurczowa lewej komory, frakcja wyrzutowa lewej komory, kardiomiopatia dziedziczna, migotanie przedsionków, nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze, nadzór epidemiologiczny, niewydolność serca, niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową, niewydolność serca z pośrednią frakcją wyrzutową, niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową, obniżona frakcja wyrzutowa, przewlekła choroba nerek, stadium A niewydolności serca, umieralność, wskaźniki śmiertelności, zapadalność, zastoinowa niewydolność serca