zatrucie fenytoiną
Zatrucie fenytoiną to poważny stan kliniczny, który może wystąpić w wyniku przedawkowania tego leku przeciwpadaczkowego. Fenytoina, stosowana w leczeniu różnych typów napadów padaczkowych oraz w profilaktyce napadów drgawkowych, charakteryzuje się wąskim oknem terapeutycznym, co zwiększa ryzyko zatrucia.
Objawy zatrucia fenytoiną obejmują zaburzenia koordynacji ruchowej (ataksja), oczopląs, dyzartrię, nudności, wymioty, zaburzenia świadomości, drżenie oraz oczopląs. W ciężkich przypadkach może dojść do śpiączki, depresji oddechowej, hipotensji i zaburzeń rytmu serca. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia fenytoiny w surowicy, przy czym za toksyczne uznaje się wartości powyżej 20 μg/ml.
Leczenie zatrucia fenytoiną polega na odstawieniu leku, prowadzeniu terapii objawowej i podtrzymującej. W przypadkach ciężkich zatruć stosuje się płukanie żołądka (jeśli pacjent zgłosi się w krótkim czasie od zażycia), podawanie węgla aktywowanego oraz intensywną opiekę medyczną. Ze względu na wysoki stopień wiązania z białkami osocza, hemodializa i hemoperfuzja mają ograniczoną skuteczność w usuwaniu fenytoiny z organizmu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Verrumal (100 mg + 5 mg)/g
Preparat Verrumal w postaci płynu na skórę zawiera kwas salicylowy (100 mg/g) oraz fluorouracyl (5 mg/g), które mogą ulegać interakcjom farmakologicznym mimo miejscowego stosowania, ze względu na możliwe wchłanianie do krwiobiegu. Szczególnie istotne są interakcje fluorouracylu z lekami wpływającymi na aktywność dehydrogenazy dihydropirymidyny, np. analogami nukleozydów (brywudyna, sorywudyna), które mogą prowadzić do znacznego wzrostu stężenia fluorouracylu i nasilonej toksyczności – zaleca się zachowanie co najmniej 4-tygodniowej przerwy między terapiami. Ponadto fluorouracyl może zwiększać stężenie fenytoiny w osoczu, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawki. Kwas salicylowy może natomiast wypierać metotreksat z połączeń z białkami osocza, zwiększając jego stężenie i ryzyko działań niepożądanych, a także nasilać działanie hipoglikemizujące pochodnych sulfonylomocznika, co wymaga monitorowania glikemii.
analog nukleozydu, brywudyna, dehydrogenaza dihydropirymidyny, dimetylosulfotlenek, działanie hepatotoksyczne, działanie hipoglikemizujące, fluoropirymidyna, fluorouracyl, hipoglikemia, kwas salicylowy, lek przeciwcukrzycowy, metotreksat, morfologia krwi, pochodna sulfonylomocznika, przepuszczalność skóry, stan zapalny, stężenie glukozy, toksyczność fluorouracylu, zaburzenie czynności wątroby, zatrucie fenytoiną - Leksykon leków
Interakcje leku – Capecitabinum Glenmark 150 mg
Kapecytabina, fluoropirymidyna stosowana w terapii onkologicznej, wykazuje liczne interakcje lekowe o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie niebezpieczna jest interakcja z brywudyną, która hamuje dehydrogenazę pirymidynową, prowadząc do znacznego wzrostu toksyczności kapecytabiny i ryzyka zgonu; dlatego jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane, a przerwy między terapiami powinny wynosić odpowiednio 4 tygodnie po brywudynie i 24 godziny po kapecytabinie. Kapecytabina wpływa na metabolizm pochodnych kumaryny (np. warfaryny), zwiększając AUC S-warfaryny o 57% i INR o 91%, co wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia i dostosowania dawki antykoagulantu. Ponadto, konieczne jest monitorowanie stężenia fenytoiny ze względu na ryzyko jej toksyczności oraz redukcja dawki kapecytabiny do 2000 mg/m²/dobę podczas jednoczesnego podawania z kwasem folinowym, interferonem alfa-2a lub radioterapią, aby ograniczyć nasilenie działań niepożądanych.
5-fluorouracyl, allopurynol, bewacyzumab, biegunka, brywudyna, cytochrom P-450, czas protrombinowy, dehydrogenaza pirymidynowa, działanie niepożądane, fenoprokumon, fenytoina, fluoropirymidyna, hepatotoksyczność, INR, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, interferon alfa, izoenzym 2C9 cytochromu P450, kapecytabina, kwas folinowy, kwas foliowy, lek zobojętniający, maksymalna tolerowana dawka, nudność, odwodnienie, oksaliplatyna, pochodna kumaryny, radioterapia, S-warfaryna, toksyczność żołądkowo-jelitowa, warfaryna, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, zaburzenie krzepnięcia, zatrucie fenytoiną - Leksykon leków
Interakcje leku – Actikerall (5 mg + 100 mg)/g
Actikerall, zawierający fluorouracyl (5 mg/g) i kwas salicylowy (100 mg/g), wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z metabolizmem fluorouracylu przez enzym dehydrogenazę dihydropirymidynową (DPD). Hamowanie DPD przez przeciwwirusowe analogi nukleozydów, takie jak brywudyna i sorywudyna, prowadzi do drastycznego wzrostu stężenia fluorouracylu w osoczu i zwiększenia toksyczności, co wymaga zachowania co najmniej 4-tygodniowej przerwy między podaniem tych leków. Ponadto, fluorouracyl może zwiększać stężenie fenytoiny, co wiąże się z ryzykiem zatrucia. Kwas salicylowy, mimo ograniczonego wchłaniania ogólnoustrojowego z preparatu, może wchodzić w interakcje z metotreksatem (zwiększając jego toksyczność poprzez wypieranie z białek osocza i hamowanie wydalania nerkowego) oraz z pochodnymi sulfonylomocznika (nasila ich działanie hipoglikemizujące). W przypadku przypadkowego podania analogów nukleozydów u pacjentów leczonych fluorouracylem, konieczne jest intensywne postępowanie kliniczne, w tym hospitalizacja i profilaktyka zakażeń oraz odwodnienia.
analogi nukleozydów, brywudyna, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, działanie hipoglikemizujące, działanie niepożądane, fenytoina, fluorouracyl, interakcja farmakokinetyczna, kwas salicylowy, metotreksat, monitoring glikemii, opatrunek okluzyjny, pochodne sulfonylomocznika, roztwór na skórę, toksyczność fluorouracylu, wchłanianie ogólnoustrojowe, zatrucie fenytoiną - Leksykon leków
Interakcje leku – Capecitabinum Glenmark 500 mg
Kapecytabina wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i skuteczności terapii onkologicznej. Bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie kapecytabiny z brywudyną ze względu na hamowanie dehydrogenazy pirymidynowej i ryzyko znacznego wzrostu toksyczności fluoropirymidyn, co może prowadzić do zgonu. W przypadku leków przeciwzakrzepowych z grupy kumaryn (np. warfaryna 20 mg) kapecytabina zwiększa AUC S-warfaryny o 57% i INR o 91%, co wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia i dostosowania dawki. Fenytoina może ulegać kumulacji, co wymaga kontroli stężenia w surowicy. Kwas folinowy nasila toksyczność kapecytabiny, dlatego maksymalna dawka kapecytabiny powinna być ograniczona do 2000 mg/m²/dobę przy jednoczesnym podawaniu 30 mg kwasu folinowego dwa razy dziennie. Interferon alfa oraz radioterapia również obniżają maksymalną tolerowaną dawkę kapecytabiny do 2000 mg/m²/dobę.
5-fluorouracyl, allopurynol, bewacyzumab, brywudyna, cytochrom P450, czas protrombinowy, dehydrogenaza pirymidynowa, ekspozycja na lek, fenoprokumon, fenytoina, fluoropirymidyny, hepatotoksyczność, INR, interferon alfa, izoenzymy cytochromu P450, kwas folinowy, leki zobojętniające, maksymalna tolerowana dawka, monoterapia kapecytabina, odwodnienie, oksaliplatyna, parametry farmakokinetyczne, parametry krzepnięcia, pochodne kumaryny, radioterapia, stężenie leku w osoczu, warfaryna, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, zaburzenia krzepnięcia, zatrucie fenytoiną - Leksykon leków
Interakcje leku – Ancotil 10 mg/ml
Produkt leczniczy Ancotil (flucytozyna) wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie ważne jest monitorowanie hematologiczne ze względu na ryzyko leukopenii, zwłaszcza neutropenii, oraz trombocytopenii, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków cytostatycznych. Flucytozyna jest wydalana głównie przez nerki, dlatego leki zmniejszające przesączanie kłębuszkowe mogą wydłużać jej biologiczny okres półtrwania, co wymaga regularnej kontroli klirensu kreatyniny i dostosowania dawkowania. Niezgodność chemiczna flucytozyny z amfoterycyną B wymaga podawania tych leków w oddzielnych infuzjach. Ponadto, przeciwwskazane jest łączenie Ancotilu z brywudyną, sorywudyną i ich analogami ze względu na ryzyko kumulacji toksycznego metabolitu fluorouracylu.
amfoterycyna B, Ancotil, arabinozyd cytozyny, brywudyna, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, działanie grzybobójcze, fenytoina, flucytozyna, fluorouracyl, hepatotoksyczność, klirens kreatyniny, krew obwodowa, leukopenia, neutropenia, okres półtrwania biologiczny, parametry hematologiczne, przesączanie kłębuszkowe, terapia przeciwgrzybicza, trombocytopenia, zaburzenia hematologiczne, zatrucie fenytoiną - Leksykon leków
Przedawkowanie – Phenytoin Hikma 50 mg/ml
Przedawkowanie fenytoiny, dostępnej w postaci roztworu do wstrzykiwań Phenytoin Hikma (50 mg/ml soli sodowej, co odpowiada 46 mg fenytoiny na 1 ml), stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, z dawką śmiertelną szacowaną na 2-5 g u dorosłych. Objawy zatrucia pojawiają się sekwencyjnie wraz ze wzrostem stężenia leku w osoczu i obejmują wczesne symptomy takie jak oczopląs, ataksja móżdżkowa i dyzartria, a także objawy dodatkowe: drżenie, hiperrefleksję, senność, bełkotliwą mowę, diplopię, nudności i wymioty. W ciężkich przypadkach obserwuje się śpiączkę, zanik odruchów źrenicznych, spadek ciśnienia tętniczego, ośrodkową depresję oddechu oraz niewydolność krążenia. Długotrwałym powikłaniem jest nieodwracalne uszkodzenie móżdżku prowadzące do trwałych deficytów neurologicznych.
ataksja móżdżkowa, całkowita wymiana osocza, dawka śmiertelna fenytoiny, deficyt neurologiczny, dializa otrzewnowa, diplopia, dyzartria, hemodializa, hemoperfuzja z węglem aktywnym, hiperrefleksja, monitorowanie stężenia fenytoiny, niewydolność krążenia, oczopląs, oddział intensywnej terapii, ośrodkowa depresja oddechu, płukanie żołądka, przedawkowanie fenytoiny, przetaczanie krwi, sól sodowa fenytoiny, spadek ciśnienia tętniczego, śpiączka, stężenie leku w osoczu, węgiel aktywowany, wymuszona diureza, zatrucie fenytoiną, zmiany degeneracyjne móżdżku