choroba o późnym początku
Choroba o późnym początku to termin odnoszący się do schorzeń, które ujawniają się lub rozwijają w późniejszym okresie życia, zazwyczaj po 60-65 roku życia. W przeciwieństwie do chorób wrodzonych czy ujawniających się we wczesnym dzieciństwie, choroby o późnym początku często wiążą się z procesami starzenia, kumulacją czynników ryzyka lub opóźnioną ekspresją genetycznych predyspozycji.
W neurologii i psychiatrii przykładami chorób o późnym początku są choroba Alzheimera o późnym początku (po 65 roku życia), choroba Parkinsona czy depresja wieku podeszłego. Warto zaznaczyć, że niektóre schorzenia mogą występować zarówno w formie o wczesnym, jak i późnym początku, przy czym często różnią się one przebiegiem klinicznym, rokowaniem oraz podłożem genetycznym.
Diagnostyka chorób o późnym początku bywa wyzwaniem ze względu na częste współwystępowanie wielu schorzeń u osób starszych oraz nakładanie się objawów. Istotne jest różnicowanie między fizjologicznymi zmianami związanymi z procesem starzenia a patologicznymi procesami chorobowymi. W wielu przypadkach wczesne rozpoznanie choroby o późnym początku umożliwia skuteczniejsze leczenie i poprawę jakości życia pacjentów.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Streptococcus agalactiae (GBS) jest Gram-dodatnim ziarenkowym paciorkowcem, który kolonizuje drogi moczowo-płciowe i przewód pokarmowy u 25-35% zdrowych kobiet, stanowiąc główne zagrożenie dla noworodków poprzez wertykalną transmisję podczas porodu. Patogeneza GBS opiera się na licznych czynnikach wirulencji, takich jak polisacharydowa otoczka zawierająca kwas sialowy, adhezyny (Srr1/Srr2, PbsP, pilusy, ACP) oraz enzymy (hialuronidaza HylB, hemolizyna β-h/c, proteazy C5a i CspA), które umożliwiają bakteriom przyleganie, inwazję tkanek i unikanie odpowiedzi immunologicznej. Choroby noworodków dzielą się na wczesną (EOD) i późną (LOD) postać, z EOD nabywaną wertykalnie, a LOD także poprzez kontakt poporodowy. U kobiet ciężarnych GBS może powodować chorioamnionitis, przedwczesny poród, poronienie lub wewnątrzmaciczną śmierć płodu. Wyróżnia się serotyp III, odpowiedzialny za 62% przypadków chorób noworodkowych, jako szczególnie wirulentny.
chorioamnionitis, choroba o późnym początku, choroba o wczesnym początku, czynnik wirulencji, fagocytoza, hemolizyna, inflamasom NLRP3, kolonizacja pochwy, kwas sialowy, macierz pozakomórkowa, otoczka polisacharydowa, paciorkowiec grupy B, pigment hemolityczny, płyn owodniowy, polisacharyd otoczkowy, posocznica noworodkowa, profilaktyka antybiotykowa śródporodowa, przeciwciało matczyne, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, Streptococcus agalactiae, zapalenie błon płodowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, złuszczanie nabłonka -
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba Tay-Sachsa to rzadka, dziedziczna choroba neurodegeneracyjna spowodowana niedoborem enzymu heksozaminidazy A, prowadząca do postępującego uszkodzenia neuronów. Wyróżnia się trzy postacie kliniczne: niemowlęcą, młodzieńczą oraz o późnym początku (LOTS). Postać niemowlęca manifestuje się między 3 a 6 miesiącem życia objawami takimi jak wzmożona reakcja przestrachu, hipotonia, opóźnienie rozwojowe oraz charakterystyczna wiśniowo-czerwona plamka na siatkówce. Progresja jest szybka, z pojawieniem się mioklonii, napadów padaczkowych, dysfagii i utraty wzroku i słuchu, prowadząc do śmierci zwykle między 2 a 5 rokiem życia, najczęściej z powodu powikłań infekcji płucnych. Postać młodzieńcza objawia się między 2 a 10 rokiem życia, z wolniejszym przebiegiem i symptomami takimi jak ataksja, regresja rozwojowa, napady padaczkowe oraz trudności w połykaniu, prowadząc do śmierci w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości (10-15 lat). LOTS, o najpóźniejszym początku (20-30 lat), charakteryzuje się łagodniejszym przebiegiem, objawami ruchowymi i psychiatrycznymi oraz zachowaną długością życia, często do 60-70 lat.
aspiracja, ataksja, choroba metaboliczna, choroba o późnym początku, choroba Tay-Sachsa, dysfagia, dyzartria, heksozaminidaza A, hipotonia, infekcja dróg oddechowych, makrocefalia, mioklonie, napad padaczkowy, objaw psychotyczny, postać młodzieńcza, przeszczepienie komórek macierzystych, regresja rozwojowa, sonda żywieniowa, stan wegetatywny, terapia enzymatyczna, terapia genowa, uszkodzenie neuronu, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie funkcji poznawczych, zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, zapalenie płuc -
Leksykon chorób i schorzeń
Streptococcus agalactiae (GBS) jest kluczowym patogenem noworodków, odpowiedzialnym za wysoką śmiertelność z powodu inwazyjnych zakażeń, takich jak posocznica, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie płuc. Kolonizacja pochwy i przewodu pokarmowego u kobiet ciężarnych stanowi główne źródło transmisji pionowej podczas porodu, co może prowadzić do wczesnej choroby GBS (EOD) u noworodków. GBS wykorzystuje liczne czynniki wirulencji, w tym sialowany polisacharyd otoczkowy (CPS), hemolityczny pigment Granadaene, adhezyny (np. białka wiążące fibrynogen FbsA, FbsB, FbsC, białko powierzchniowe PbsP, białko wiążące lamininę Lmb) oraz enzymy takie jak hialuronidaza HylB, które umożliwiają kolonizację, unikanie odpowiedzi immunologicznej gospodarza oraz inwazję tkanek, w tym barierę krew-mózg. Śródporodowa profilaktyka antybiotykowa (IAP) z zastosowaniem ampicyliny i gentamycyny jest skuteczną metodą zapobiegania EOD, redukującą ryzyko rozwoju choroby u noworodków z 12% do znacznie niższego poziomu. Czynniki ryzyka kolonizacji i zakażenia obejmują wcześniactwo (<37 tygodni), bardzo niską masę urodzeniową, przedłużone pęknięcie błon płodowych, młody wiek matki oraz rasę czarną.
adhezyna, bariera krew-mózg, beta-hemoliza, choroba o późnym początku, choroba o wczesnym początku, cykliczny di-AMP, czynnik wirulencji, fagocytoza, fibrynogen, hemolizyna, infekcyjne zapalenie wsierdzia, interleukina, kolonizacja bakteryjna, kolonizacja dróg moczowo-płciowych, kwas sialowy, macierz pozakomórkowa, opsonizacja, paciorkowiec grupy B, pigment hemolityczny, polisacharyd otoczkowy, posocznica, przedwczesny poród, śródporodowa profilaktyka antybiotykowa, Streptococcus agalactiae, translokacja bakteryjna, zapalenie błon płodowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc
