objaw Chvostka
Objaw Chvostka to zjawisko kliniczne polegające na skurczu mięśni twarzy po stronie uderzenia w okolicę nerwu twarzowego (przed uchem). Jest to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów tężyczki, stanu nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej związanego z hipokalcemią.
Dodatni objaw Chvostka występuje najczęściej w przebiegu niedoczynności przytarczyc, ostrej hipokalcemii, hipomagnezemii oraz alkalozach. W praktyce klinicznej objaw ten jest badany poprzez delikatne opukiwanie okolicy wyrostka jarzmowego kości skroniowej, co powoduje mimowolny skurcz mięśni twarzy po tej samej stronie (zwłaszcza mięśnia okrężnego oka i kącika ust).
Intensywność reakcji może być różna – od ledwo zauważalnego drżenia kącika ust (I stopień) do skurczu całej połowy twarzy (III stopień). Warto zaznaczyć, że objaw Chvostka może być dodatni u 10-25% osób zdrowych, dlatego zawsze należy go interpretować w kontekście klinicznym pacjenta i w połączeniu z innymi objawami tężyczki, takimi jak objaw Trousseau czy badaniami laboratoryjnymi potwierdzającymi hipokalcemię.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Niedoczynność przytarczyc charakteryzuje się hipokalcemią i hiperfosfatemią wynikającą z niedoboru parathormonu (PTH). Objawy neuromięśniowe, takie jak parestezje (występujące u 88% pacjentów), skurcze mięśni (86%), tężyczka oraz objawy Chvostka i Trousseau, są bezpośrednio związane z niskim poziomem wapnia. Ponadto, pacjenci doświadczają objawów neurologicznych i psychiatrycznych, w tym zmęczenia (83%), mgły mózgowej (86%), zaburzeń pamięci (57%) i lęku. Przewlekła hipokalcemia może prowadzić do zmian dermatologicznych (sucha skóra, łamliwe paznokcie i włosy), zaburzeń rytmu serca (arytmia, wydłużenie QT) oraz powikłań okulistycznych, takich jak zaćma (około 50% przypadków). Dolegliwości żołądkowo-jelitowe, bóle głowy, obniżona temperatura ciała i nadwrażliwość na dźwięki również są częste. Ciężkie objawy, w tym drgawki i skurcze krtani, wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
arytmia, gruczoł przytarczyczny, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hipokalcemia, kamica nerkowa, mgła mózgowa, nefrokalcynoza, niedoczynność przytarczyc, niewydolność nerek, niewydolność serca, objaw Chvostka, objaw Trousseau, objawy neuromięśniowe, parathormon, parestezja, przewlekła choroba nerek, schorzenie endokrynologiczne, skurcz mięśniowy, spazm mięśniowy, tężyczka, tyroidektomia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie pamięci, zaburzenie poznawcze, zaćma, zwapnienie mózgu -
Leksykon substancji czynnych
Foskarnet sodowy sześciowodny wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, głównie ze względu na nefrotoksyczność oraz wpływ na gospodarkę elektrolitową, zwłaszcza stężenie jonów wapnia w surowicy. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie foskarnetu z lekami nefrotoksycznymi, takimi jak aminoglikozydy, amfoterycyna B, cyklosporyna A, acyklowir, metotreksat i takrolimus, co zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek i wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek. Ponadto, kojarzenie z dożylną pentamidyną może prowadzić do nasilonych zaburzeń czynności nerek oraz objawowej hipokalcemii manifestującej się objawami Trousseau i Chvostka. Interakcje z inhibitorami proteazy HIV (rytonawir, sakwinawir) również wiążą się z ryzykiem nieprawidłowej czynności nerek, co wymaga ostrożności i monitorowania. Nie stwierdzono natomiast interakcji farmakokinetycznych z lekami przeciwwirusowymi takimi jak zydowudyna (AZT), gancyklowir, didanozyna (ddI), zalcytabina (ddC) oraz probenecydem.
acyklowir, amfoterycyna B, aminoglikozyd, amiodaron, bakteria Gram-ujemna, chinidyna, choroba autoimmunologiczna, cyklosporyna A, didanozyna, działanie nefrotoksyczne, foskarnet, gancyklowir, hipokalcemia, inhibitor proteazy HIV, lek cytotoksyczny, lek immunosupresyjny, lek nefrotoksyczny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwirusowy, metotreksat, neuroleptyk, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, objaw Chvostka, objaw Trousseau, probenecyd, sotalol, takrolimus, torsade de pointes, wirus cytomegalii, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie jonowe, zakażenie grzybicze, zakażenie herpeswirusem, zakażenie HIV, zalcytabina, zydowudyna -
Leksykon substancji czynnych
Chlorek wapnia jest kluczowym składnikiem roztworów stosowanych w terapii nerkozastępczej (np. Accusol 35, multiBic) oraz w żywieniu pozajelitowym (Aminomix 1 Novum), gdzie utrzymuje homeostazę wapniową podczas hemodializy, hemofiltracji i hemodiafiltracji. Przedawkowanie chlorku wapnia, najczęściej wynikające z błędów w bilansie płynów i elektrolitów lub nieprawidłowego przygotowania roztworów, prowadzi do hiperkalcemii, zaburzeń rytmu serca, zasadowicy metabolicznej oraz objawów tężyczki. Wartości stężenia wapnia w surowicy mogą ulegać znacznym wahaniom, a objawy kliniczne obejmują m.in. tachykardię, bradykardię, zaburzenia neurologiczne, a także powikłania hemodynamiczne takie jak nadciśnienie tętnicze, zmiany ciśnienia centralnego żylnego i w tętnicy płucnej. Przewodnienie może skutkować zastoinową niewydolnością serca i zastoju płucnym, co wymaga szybkiej korekty ultrafiltracji i objętości podawanego roztworu.
arytmia, bilans płynów i elektrolitów, centralne ciśnienie żylne, chlorek wapnia, ciśnienie tętnicze, ciśnienie w tętnicy płucnej, diuretyki tiazydowe, glikozydy nasercowe, hemodializa, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperwolemia, homeostaza wapniowa, jon wapnia, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, objaw Chvostka, objaw Trousseau, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, terapia nerkozastępcza, tężyczka, ultrafiltracja, zaburzenia funkcji nerek, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości, zasadowica metaboliczna, zastoinowa niewydolność serca, zastój płucny, zatrzymanie krążenia, żywienie pozajelitowe -
Leksykon chorób i schorzeń
Niedoczynność przytarczyc (hipoparatyreoza) to rzadkie zaburzenie endokrynologiczne charakteryzujące się hipokalcemią (obniżone stężenie wapnia całkowitego korygowanego względem albumin lub zjonizowanego), hiperfosfatemią oraz nieprawidłowo niskim lub niewykrywalnym stężeniem parathormonu (PTH) w surowicy. Diagnostyka opiera się na co najmniej dwukrotnym potwierdzeniu tych parametrów w odstępie minimum 2 tygodni. Typowy profil biochemiczny obejmuje także obniżone lub prawidłowo-niskie stężenie 1,25-dihydroksywitaminy D oraz podwyższone stężenie fosforanów. W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć inne przyczyny hipokalcemii, takie jak niedobór witaminy D, hipomagnezemię, przewlekłą chorobę nerek czy pseudohipoparatyroidyzm, które charakteryzują się odmiennym profilem PTH. Kompleksowa ocena obejmuje badania laboratoryjne (m.in. stężenia wapnia, PTH, fosforanów, magnezu, witaminy D, funkcji nerek) oraz badania obrazowe i genetyczne w zależności od podejrzenia etiologii.
25-dihydroksywitamina D, 25-hydroksywitamina D, badania genetyczne, choroba Wilsona, densytometria kostna, fosforany, funkcja nerek, hemochromatoza, hiperfosfatemia, hiperkalciuria, hipokalcemia, kamica nerkowa, magnez w surowicy, metabolity witaminy D, nadczynność przytarczyc, niedoczynność przytarczyc, objaw Chvostka, objaw Trousseau, palopegteriparatyd, parathormon, wydłużenie odstępu QT, zaćma, zespół DiGeorge’a -
Leksykon substancji czynnych
Pamidronian, będący bisfosfonianem, występuje w preparatach Pamifos-30, -60 i -90, zawierających odpowiednio 30 mg, 60 mg i 90 mg disodu pamidronianu pięciowodnego, stosowanych do infuzji. Przedawkowanie tej substancji może prowadzić do ciężkiej hipokalcemii, manifestującej się parestezjami (mrowienie, drętwienie w okolicy ust, języka, palców), tężyczką (bolesne skurcze mięśni, dodatnie objawy Chvostka i Trousseau) oraz nagłym spadkiem ciśnienia tętniczego, potencjalnie prowadzącym do wstrząsu. W przypadku podejrzenia przedawkowania konieczna jest ścisła obserwacja pacjenta, w tym monitorowanie parametrów życiowych oraz stężenia wapnia w surowicy.
bisfosfoniany, ciśnienie tętnicze krwi, disodu pamidroniam, glukonian wapnia, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hipokalcemia, hipotensja, objaw Chvostka, objaw Trousseau, parestezje, równowaga elektrolitowa, suplementacja wapnia, tężyczka, wstrząs, zaburzenia hemodynamiczne -
Leksykon leków
Przedawkowanie disodu pamidronianu, substancji czynnej preparatów Pamifos-30, -60 i -90, może prowadzić do poważnych powikłań metabolicznych, przede wszystkim hipokalcemii. Objawy kliniczne przedawkowania obejmują parestezje (drętwienie, mrowienie w okolicach twarzy i kończyn), tężyczkę (bolesne skurcze mięśni, dodatnie objawy Chvostka i Trousseau) oraz nagłe obniżenie ciśnienia tętniczego krwi z możliwymi zaburzeniami hemodynamicznymi. W przypadku przekroczenia zalecanych dawek (30 mg, 60 mg lub 90 mg disodu pamidronianu w postaci pięciowodnej) konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta, w tym regularna kontrola stężenia wapnia w surowicy oraz innych elektrolitów, a także ocena funkcji nerek ze względu na ryzyko nefrotoksyczności.
glukonian wapnia, hipokalcemia, hipotensja, monitorowanie hemodynamiczne, monitorowanie parametrów życiowych, objaw Chvostka, Pamifos, parestezja, powikłanie metaboliczne, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, roztwór do infuzji, stężenie wapnia w surowicy, tężyczka, tlenoterapia -
Leksykon leków
Przedawkowanie roztworu multiBic z potasem 2 mmol/l w ciągłej terapii nerkozastępczej stanowi istotne ryzyko kliniczne, głównie z powodu zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej oraz równowagi kwasowo-zasadowej. Podstawową przyczyną jest nieprawidłowe obliczenie i monitorowanie bilansu płynów, co może prowadzić do przewodnienia lub odwodnienia. Kliniczne manifestacje obejmują zaburzenia hemodynamiczne (zmiany ciśnienia tętniczego, centralnego ciśnienia żylnego, częstości akcji serca, ciśnienia w tętnicy płucnej), zastoinową niewydolność serca, zastój płucny, a także metaboliczną zasadowicę z hipokalcemią i tężyczką. Szczególnie niebezpieczne jest nadmierne podanie wodorowęglanu, które może skutkować zasadowicą metaboliczną, obniżeniem stężenia jonów wapnia i powikłaniami neurologicznymi.
centralne ciśnienie żylne, ciągła terapia nerkozastępcza, ciśnienie tętnicze, ciśnienie w tętnicy płucnej, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa, hipokalcemia, hipotensja, homeostaza, jony wapnia, lek inotropowy, objaw Chvostka, objaw Trousseau, obrzęki obwodowe, odstęp QT, oliguria, parestezja, przeładowanie układu krążenia, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga płynów, sinica, stan nawodnienia, tachykardia, terapia nerkozastępcza, tetania, tężyczka, trzeszczenia nad polami płucnymi, ultrafiltracja, wapń zjonizowany, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia rytmu serca, zasadowica metaboliczna, zastoinowa niewydolność serca, zastój płucny, zastój w krążeniu płucnym -
Leksykon leków
Przedawkowanie sodu ryzedronianu, substancji aktywnej w preparacie Yarisen (35 mg, tabletki powlekane), prowadzi do istotnego obniżenia stężenia wapnia w surowicy (hipokalcemia), co stanowi główne zagrożenie kliniczne. Hipokalcemia manifestuje się szeregiem objawów, takich jak parestezje, tężyczka, bolesne skurcze mięśni, zaburzenia rytmu serca (wydłużenie odstępu QT), a także charakterystyczne objawy Chvostka i Trousseau. Dodatkowo mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe, wynikające z bezpośredniego podrażnienia przewodu pokarmowego przez lek. Mechanizm tych objawów wiąże się z nasilonym działaniem przeciwresorpcyjnym ryzedronianu na kości, prowadzącym do zmniejszonego uwalniania wapnia z tkanki kostnej.
antacida, bisfosfoniany, fosfor nieorganiczny, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hipokalcemia, hydroksyapatyt kości, objaw Chvostka, objaw Trousseau, parestezje, płukanie żołądka, przedawkowanie sodu ryzedronianu, skurcze mięśniowe, sodu ryzedronian, sole magnezu, sole wapnia, stężenie wapnia w surowicy, tężyczka, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia przewodzenia, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia żołądkowo-jelitowe -
Leksykon leków
Przedawkowanie roztworu multiBic podczas ciągłej terapii nerkozastępczej wynika głównie z błędów w bilansie płynów, co może prowadzić do poważnych zaburzeń wodno-elektrolitowych i kwasowo-zasadowych. Klinicznie manifestuje się to jako przewodnienie lub odwodnienie, z objawami takimi jak zmiany ciśnienia tętniczego, centralnego ciśnienia żylnego, częstości akcji serca oraz ciśnienia w tętnicy płucnej. Przewodnienie niesie ryzyko zastoinowej niewydolności serca i zastoju płucnego, stanowiąc bezpośrednie zagrożenie życia. Nadmierna podaż wodorowęglanów może wywołać zasadowicę metaboliczną, hipokalemię, hipokalcyemię oraz tężyczkę, objawiające się m.in. zaburzeniami rytmu serca, osłabieniem mięśniowym i objawami nerwowo-mięśniowymi.
centralne ciśnienie żylne, ciągła terapia nerkozastępcza, ciśnienie tętnicze, ciśnienie w tętnicy płucnej, gospodarka kwasowo-zasadowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa, hemofiltracja, hipokalcemia, hipokalemia, hipowolemia, objaw Chvostka, objaw Trousseau, odwodnienie, parestezje, przedawkowanie wodorowęglanu, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, tężyczka, ultrafiltracja, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zasadowica metaboliczna, zastoinowa niewydolność serca, zastój płucny
