rak hormonowrażliwy gruczołu krokowego
Rak hormonowrażliwy gruczołu krokowego (ang. hormone-sensitive prostate cancer, HSPC) to postać nowotworu prostaty, która wykazuje zależność od androgenów, szczególnie testosteronu. Komórki nowotworowe tego typu wykorzystują androgeny do wzrostu i proliferacji, co stanowi podstawę do zastosowania terapii hormonalnej jako skutecznej metody leczenia.
Leczenie raka hormonowrażliwego gruczołu krokowego opiera się przede wszystkim na deprywacji androgenowej (ADT), której celem jest obniżenie poziomu testosteronu do wartości kastracyjnych. Metody ADT obejmują kastrację chirurgiczną (orchidektomię) lub farmakologiczną z wykorzystaniem analogów GnRH, antagonistów GnRH lub antyandogenów. W ostatnich latach standardem postępowania w przypadku HSPC z przerzutami stała się terapia skojarzona, łącząca ADT z nowymi lekami, takimi jak abirateron, enzalutamid, apalutamid lub docetaksel.
Mimo początkowej skuteczności terapii hormonalnej, u większości pacjentów z rakiem hormonowrażliwym gruczołu krokowego dochodzi w końcu do progresji choroby i rozwoju oporności na kastrację (CRPC). Średni czas do wystąpienia oporności wynosi około 18-24 miesięcy. Mechanizmy oporności obejmują m.in. amplifikację receptora androgenowego, jego mutacje, aktywację niezależnych szlaków sygnałowych czy syntezę androgenów przez same komórki nowotworowe.
Monitorowanie pacjentów z HSPC obejmuje regularne oznaczanie stężenia PSA, ocenę odpowiedzi klinicznej oraz obrazowanie w przypadku podejrzenia progresji. Wczesne wykrycie rozwoju oporności na kastrację pozwala na szybkie wdrożenie kolejnych linii leczenia, co może przełożyć się na wydłużenie całkowitego przeżycia pacjentów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Abiraterone Richter 500 mg
Lek Abiraterone Richter (octan abirateronu) stosowany jest w leczeniu przerzutowego hormonowrażliwego (mHSPC) oraz opornego na kastrację raka gruczołu krokowego (mCRPC). Standardowa dawka wynosi 1000 mg (2 tabletki po 500 mg) raz na dobę, podawana na pusty żołądek, co najmniej 2 godziny po posiłku i bez jedzenia przez co najmniej 1 godzinę po podaniu. Terapia zawsze łączona jest z prednizonem lub prednizolonem – 5 mg/dobę w mHSPC oraz 10 mg/dobę w mCRPC. U pacjentów niekastrowanych chirurgicznie konieczne jest kontynuowanie farmakologicznej kastracji analogami LHRH. Monitorowanie obejmuje regularną ocenę aminotransferaz (co 2 tygodnie przez 3 miesiące, następnie co miesiąc), ciśnienia tętniczego, stężenia potasu (utrzymanie ≥ 4,0 mmol/l), objawów zastoinowej niewydolności serca oraz zastojów płynów, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii i wczesnego wykrywania działań niepożądanych, w tym hepatotoksyczności i zaburzeń elektrolitowych.
abirateron, AlAT, aminotransferazy, AspAT, ciężkie zaburzenia wątroby, hepatotoksyczność, hipokaliemia, hormon luteinizujący, klasyfikacja Child-Pugh, LHRH, mCRPC, mHSPC, mineralokortykosteroidy, nadciśnienie, octan abirateronu, potas w surowicy, prednizolon, prednizon, rak hormonowrażliwy gruczołu krokowego, rak oporny na kastrację, skala Child-Pugh, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon substancji czynnych
Abirateron – Dawkowanie i sposób podawania
Abirateron jest stosowany w terapii przerzutowego, hormonowrażliwego raka gruczołu krokowego (mHSPC) oraz opornego na kastrację raka gruczołu krokowego z przerzutami (mCRPC). Zalecana dawka wynosi 1000 mg raz na dobę, podawana doustnie na czczo (co najmniej 2 godziny po posiłku i 1 godzinę przed kolejnym). W terapii mHSPC stosuje się jednocześnie 5 mg prednizonu lub prednizolonu na dobę, natomiast w mCRPC 10 mg prednizonu lub prednizolonu na dobę. U pacjentów niekastrowanych chirurgicznie konieczne jest kontynuowanie farmakologicznej kastracji analogami LHRH. Monitorowanie pacjentów obejmuje regularne badania aktywności aminotransferaz (co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, następnie co miesiąc), ciśnienia tętniczego, stężenia potasu (utrzymywanego na poziomie ≥ 4,0 mM u pacjentów z hipokaliemią) oraz oceny zastojów płynów, szczególnie u osób z ryzykiem niewydolności serca.
abirateron, aminotransferazy, aminotransferazy wątrobowe, analog LHRH, ciśnienie tętnicze, hepatotoksyczność, hipokaliemia, kastracja farmakologiczna, klasyfikacja Child-Pugh, mineralokortykosteroidy, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca zastoinowa, obrzęk, prednizon, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację, rak hormonowrażliwy gruczołu krokowego, stężenie potasu, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Abirateron Aristo 500 mg
Abirateron Aristo, zawierający 500 mg abirateronu octanu w tabletkach powlekanych, jest wskazany w leczeniu przerzutowego hormonowrażliwego raka gruczołu krokowego (mHSPC) oraz przerzutowego opornego na kastrację raka gruczołu krokowego (mCRPC). Zalecana dawka wynosi 1000 mg (2 tabletki po 500 mg) raz na dobę, podawana na czczo (co najmniej 2 godziny po posiłku i 1 godzinę przed kolejnym). W terapii mHSPC stosuje się jednocześnie 5 mg prednizonu lub prednizolonu, natomiast w mCRPC 10 mg prednizonu lub prednizolonu dziennie. U pacjentów niekastrowanych chirurgicznie konieczne jest kontynuowanie farmakologicznej kastracji analogami LHRH. W przypadku pominięcia dawki nie należy stosować dawki podwójnej, a leczenie należy wznowić dawką standardową następnego dnia.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy, analog gonadoliberyny, gonadoliberyna, górna granica normy, hepatotoksyczność, hipokaliemia, kastracja farmakologiczna, klasyfikacja Child-Pugh, mineralokortykosteroidy, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca zastoinowa, octan abirateronu, prednizolon, prednizon, rak hormonowrażliwy gruczołu krokowego, rak oporny na kastrację, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Abiraterone Fresenius Kabi 250 mg
Abirateronu octan, substancja czynna leku Abiraterone Fresenius Kabi, jest selektywnym inhibitorem enzymu CYP17, kluczowego w biosyntezie androgenów, wykazującym podwójną aktywność 17α-hydroksylazy i C17,20-liazy. Po podaniu doustnym ulega konwersji do aktywnej formy, co prowadzi do istotnego obniżenia stężenia testosteronu i innych androgenów w surowicy, przewyższając efekty analogów LHRH czy orchidektomii. Terapia abirateronem stosowana jest w zaawansowanym, hormonozależnym raku gruczołu krokowego, zarówno w przerzutowym, hormonowrażliwym (mHSPC), jak i opornym na kastrację (mCRPC) nowotworze. W badaniach klinicznych III fazy wykazano, że 38% pacjentów leczonych abirateronem osiągnęło co najmniej 50% redukcję PSA, w porównaniu do 10% w grupie placebo. Dawkowanie standardowe wynosi 1000 mg/dobę abirateronu w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem (5 mg raz lub dwa razy na dobę), przy jednoczesnej terapii supresji androgenowej (agonista LHRH lub orchidektomia).
17α-hydroksylaza, 20-liaza, abirateronu octan, analog LHRH, biosynteza androgenów, C17, CYP17, dehydroepiandrosteron, docetaksel, dysfagia, hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego z przerzutami, inhibitor CYP17, mineralokortykosteroid, nowotwór hormono-zależny, orchidektomia, prednizolon, prednizon, rak gruczołu krokowego, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację, rak gruczołu krokowego oporny na kastrację z przerzutami, rak hormonowrażliwy gruczołu krokowego, receptor androgenowy, skala Gleasona, spironolakton, supresja androgenowa, swoisty antygen sterczowy