wydzielanie w mleku matki
Wydzielanie w mleku matki (laktacja) to złożony proces fizjologiczny, podczas którego gruczoły mlekowe kobiety produkują i wydzielają mleko, będące pierwszym i najważniejszym pokarmem dla noworodka. Proces ten rozpoczyna się już w czasie ciąży, kiedy pod wpływem hormonów (głównie prolaktyny, estrogenów i progesteronu) dochodzi do rozwoju tkanki gruczołowej piersi.
Po porodzie, spadek poziomu progesteronu przy utrzymującym się wysokim poziomie prolaktyny inicjuje produkcję mleka. W pierwszych dniach po porodzie wydzielana jest siara (colostrum) – gęsty, żółtawy płyn bogaty w przeciwciała i czynniki odpornościowe. Następnie, około 2-5 dni po porodzie, pojawia się mleko przejściowe, a po około 2 tygodniach mleko dojrzałe.
Wydzielanie mleka podlega regulacji neurohormonalnej. Ssanie piersi przez dziecko stymuluje zakończenia nerwowe w brodawce sutkowej, co prowadzi do uwolnienia oksytocyny z przysadki mózgowej, wywołującej odruch wypływu mleka. Równocześnie uwalniana jest prolaktyna, która stymuluje produkcję mleka na kolejne karmienie.
Skład mleka matki zmienia się w trakcie karmienia – na początku jest bardziej wodniste (mleko przednie), a pod koniec bardziej tłuste (mleko tylne). Zmienia się również w miarę dojrzewania laktacji oraz dostosowuje do potrzeb rosnącego dziecka. Mleko matki zawiera optymalny skład makro- i mikroelementów, przeciwciała, enzymy, hormony i czynniki wzrostu niezbędne dla prawidłowego rozwoju niemowlęcia.