związki antrachinowe
Związki antrachinowe to grupa związków chemicznych będących pochodnymi antrachinonu – związku organicznego o strukturze zawierającej trzy skondensowane pierścienie aromatyczne z dwoma grupami karbonylowymi. W medycynie i farmakologii związki te mają istotne znaczenie ze względu na swoje działanie farmakologiczne.
Głównym działaniem związków antrachinowych jest efekt przeczyszczający, wykorzystywany w leczeniu zaparć. Mechanizm ich działania polega na hamowaniu wchłaniania wody i elektrolitów w jelicie grubym oraz stymulacji perystaltyki jelit. Działanie przeczyszczające pojawia się zwykle po 6-12 godzinach od podania. Naturalne związki antrachinowe występują w wielu roślinach leczniczych, takich jak aloes, kruszyna, rzewień czy strączyniec.
W praktyce klinicznej należy zachować ostrożność przy stosowaniu środków zawierających związki antrachinowe ze względu na możliwe działania niepożądane. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń gospodarki elektrolitowej, rozwoju melanosis coli (przebarwienia błony śluzowej okrężnicy) oraz uzależnienia od środków przeczyszczających. Przeciwwskazaniami do stosowania są niedrożność jelit, nieswoiste choroby zapalne jelit, bóle brzucha o nieznanej etiologii oraz ciąża i laktacja.
Najnowsze badania wskazują również na potencjalne właściwości przeciwnowotworowe, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze niektórych związków antrachinowych, co otwiera nowe perspektywy dla ich zastosowania w medycynie. Prowadzone są badania nad wykorzystaniem ich jako podstawy do tworzenia nowych leków o działaniu cytotoksycznym w terapii przeciwnowotworowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Alona – Przeciwwskazania stosowania
Alona, główny składnik aktywny leku Boldovera (wyciąg z Aloe ferox Miller), wykazuje silne działanie przeczyszczające dzięki zawartości hydroksyantrachinonów. Stosowanie preparatów z aloną wymaga szczegółowej oceny klinicznej pacjenta, z uwzględnieniem licznych przeciwwskazań, takich jak nadwrażliwość, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, niedrożność dróg żółciowych, niewydolność wątroby, ostre stany zapalne dróg żółciowych, nerek i jelit, menstruacja, ciąża oraz laktacja. Preparat jest przeciwwskazany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat ze względu na ryzyko zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Dodatkowo, zawartość sacharozy w dawce 110,15 mg na tabletkę wymaga ostrożności u pacjentów z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, niedoborem sacharazy-izomaltazy oraz cukrzycą.
Aloe ferox Miller, alona, atonia jelit, ból brzucha, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, działanie żółciopędne, glikozyd nasercowy, hemoroidektomia, hydroksyantrachinony, krążenie maciczno-łożyskowe, kurczliwość mięśni gładkich, lek antyarytmiczny, lek moczopędny, lek przeczyszczający, niedobór elektrolitów, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedrożność dróg żółciowych, nietolerancja fruktozy, niewydolność wątroby, pseudomelanosis coli, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zapalenie dróg żółciowych, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka, związki antrachinowe - Leksykon substancji czynnych
Aloes – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania preparatu Alax, zawierającego sproszkowany sok z liści aloesu oraz wyciąg z kory kruszyny, opierają się głównie na toksykologii poszczególnych składników, gdyż sam produkt nie był poddany odrębnym badaniom toksykologicznym. W badaniach na myszach nie wykazano toksyczności przy doustnym podawaniu wyciągu z aloesu w dawce do 50 mg/kg/dobę przez 12 tygodni oraz aloiny do 60 mg/kg/dobę przez 20 tygodni. Dane dotyczące toksyczności kory kruszyny są niewystarczające. Badania in vitro wykazały potencjalne działanie genotoksyczne związków antranoidowych (emodyna, chryzofanol, fiscjon) obecnych w korze kruszyny, z emodyną wykazującą wysoką aktywność mutagenną w testach V79-HGPRT oraz indukcję nieplanowej syntezy DNA (UDS) w hepatocytach. Aloe-emodyna wykazała mutagenność w teście Amesa (szczepy Salmonella typhimurium TA1537, TA1538, TA98, TA1978) oraz indukcję transformacji komórkowej, choć test HPRT nie potwierdził powtarzalnej mutagenności. Badania in vivo nie potwierdziły mutagenności aloe-emodyny w testach mikrojąderek, aberracji chromosomowej i mouse-spot.
aloe-emodyna, alona przylądkowa, antrazwiązki, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, emodyna, frangulina, kora kruszyny, nieplanowa synteza DNA, pierwotne hepatocyty, rak okrężnicy, Rhamnus frangula, Salmonella typhimurium, szpik kostny, test aberracji chromosomowej, test Amesa, test HPRT, test mikrojąderek, test mutacji V79-HGPRT, test naprawy DNA, toksyczność płodowa, transformacja komórkowa, wyciąg z aloesu, zaparcia, związki antrachinowe