antrazwiązki
Antrazwiązki (antrakinony) to grupa związków organicznych, posiadających w swojej strukturze pierścień antrakinonowy. W medycynie mają istotne znaczenie ze względu na ich właściwości przeczyszczające, przeciwzapalne oraz przeciwbakteryjne.
Antrazwiązki naturalnie występują w roślinach takich jak aloes, kruszyna, rzewień czy senes. Mechanizm działania przeczyszczającego antrakinonów polega na zwiększaniu perystaltyki jelit poprzez bezpośrednią stymulację receptorów w ścianie jelita grubego oraz hamowanie wchłaniania wody i elektrolitów, co prowadzi do zwiększenia objętości treści jelitowej.
W praktyce klinicznej preparaty zawierające antrazwiązki stosowane są w leczeniu zaparć, przed zabiegami diagnostycznymi oraz operacyjnymi. Należy jednak pamiętać, że długotrwałe stosowanie może prowadzić do rozwoju melanosis coli (przebarwienia błony śluzowej okrężnicy), zaburzeń wchłaniania oraz uzależnienia od środków przeczyszczających.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Aloes – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Aloes (Aloe capensis), będący składnikiem preparatu Alax, zawiera 18% związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę, co odpowiada 35 mg na tabletkę, a łączna zawartość antranoidów (wraz z wyciągiem z kory kruszyny) wynosi 10-15 mg na tabletkę. Ze względu na potencjalne ryzyko genotoksyczności wykazane w badaniach eksperymentalnych na antrazwiązkach (emodyna, frangulina, chryzofanol, fiscjon), stosowanie preparatów zawierających aloes nie jest zalecane w okresie ciąży. Brak jednoznacznych danych klinicznych dotyczących wpływu na przebieg ciąży i płód wymaga zachowania szczególnej ostrożności oraz rozważenia alternatywnych, bezpieczniejszych metod leczenia dolegliwości, w których stosuje się aloes.
W okresie karmienia piersią preparaty zawierające aloes są przeciwwskazane ze względu na niewystarczające dane dotyczące bezpieczeństwa oraz możliwość przenikania aktywnych metabolitów, takich jak reina, do mleka matki. Pomimo braku potwierdzonego efektu przeczyszczającego u niemowląt, potencjalne ryzyko wymaga stosowania alternatywnych metod leczenia. W przypadku stosowania aloesu przed rozpoznaniem ciąży, konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu dotyczącego dawkowania i czasu stosowania oraz monitorowanie przebiegu ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze. Lekarz powinien poinformować pacjentki o przeciwwskazaniach i ryzyku związanym z preparatami zawierającymi związki antranoidowe w tych okresach.
- Leksykon substancji czynnych
Aloes – Dawkowanie i sposób podawania
Preparat Alax, zawierający sproszkowany sok z liści aloesu (Aloe capensis) z 18% zawartością związków antranoidowych (35 mg aloiny) oraz wyciąg suchy z kory kruszyny z 15% zawartością antranoidów (42 mg aloiny), powinien być stosowany zgodnie z zasadą najmniejszej skutecznej dawki. Maksymalna dobowa dawka glikozydów hydroksyantrachinowych nie powinna przekraczać 30 mg, co odpowiada około 2 tabletkom Alax (25 mg antranoidów). Zalecane dawkowanie dla młodzieży powyżej 12 lat i dorosłych to 1-2 tabletki drażowane przyjmowane wieczorem z wodą, co zapewnia efekt przeczyszczający następnego ranka. Preparat nie jest zalecany dla dzieci poniżej 12 lat. Czas terapii powinien być ograniczony do 1-2 tygodni, a stosowanie nie częściej niż 2-3 razy w tygodniu, aby uniknąć ryzyka uzależnienia i zaburzeń motoryki jelit.
- Leksykon substancji czynnych
Aloes – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania preparatu Alax, zawierającego sproszkowany sok z liści aloesu oraz wyciąg z kory kruszyny, opierają się głównie na toksykologii poszczególnych składników, gdyż sam produkt nie był poddany odrębnym badaniom toksykologicznym. W badaniach na myszach nie wykazano toksyczności przy doustnym podawaniu wyciągu z aloesu w dawce do 50 mg/kg/dobę przez 12 tygodni oraz aloiny do 60 mg/kg/dobę przez 20 tygodni. Dane dotyczące toksyczności kory kruszyny są niewystarczające. Badania in vitro wykazały potencjalne działanie genotoksyczne związków antranoidowych (emodyna, chryzofanol, fiscjon) obecnych w korze kruszyny, z emodyną wykazującą wysoką aktywność mutagenną w testach V79-HGPRT oraz indukcję nieplanowej syntezy DNA (UDS) w hepatocytach. Aloe-emodyna wykazała mutagenność w teście Amesa (szczepy Salmonella typhimurium TA1537, TA1538, TA98, TA1978) oraz indukcję transformacji komórkowej, choć test HPRT nie potwierdził powtarzalnej mutagenności. Badania in vivo nie potwierdziły mutagenności aloe-emodyny w testach mikrojąderek, aberracji chromosomowej i mouse-spot.
aloe-emodyna, alona przylądkowa, antrazwiązki, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, emodyna, frangulina, kora kruszyny, nieplanowa synteza DNA, pierwotne hepatocyty, rak okrężnicy, Rhamnus frangula, Salmonella typhimurium, szpik kostny, test aberracji chromosomowej, test Amesa, test HPRT, test mikrojąderek, test mutacji V79-HGPRT, test naprawy DNA, toksyczność płodowa, transformacja komórkowa, wyciąg z aloesu, zaparcia, związki antrachinowe - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Alax 10,0-15,0 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę/tabletkę
Lek Alax zawiera jako substancje czynne wysuszony, sproszkowany sok z liści aloesu (Aloe capensis) z zawartością związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę 18% (35 mg) oraz wyciąg suchy z kory kruszyny (Frangulae corticis extractum siccum, DER 5-8:1, ekstrahent: metanol) z zawartością związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę 15% (42 mg). Jedna tabletka dostarcza 10-15 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę. Pomimo braku jednoznacznych dowodów klinicznych na niepożądane efekty stosowania preparatu w ciąży, wyniki badań eksperymentalnych wskazują na potencjalną genotoksyczność antrazwiązków takich jak emodyna, frangulina, chryzofanol i fiscjon, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania leku Alax u kobiet ciężarnych. W trakcie laktacji stosowanie leku nie jest zalecane ze względu na brak wystarczających danych dotyczących wydzielania metabolitów do mleka matki oraz potencjalnego ryzyka dla niemowląt, mimo że dotychczas nie zaobserwowano efektu przeczyszczającego u karmionych piersią dzieci.
- Leksykon substancji czynnych
Koper włoski – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Koper włoski (Foeniculum vulgare) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, których stosowanie wymaga uwzględnienia ograniczeń wiekowych i czasu terapii. Produkty zawierające wyłącznie koper włoski nie są zalecane u dzieci poniżej 4 lat, a preparaty złożone, takie jak Apetiherb, nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 3 lat. Preparaty o działaniu przeczyszczającym z koprem włoskim (np. Radirex PLUS) są przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 lat. U dorosłych i dzieci powyżej 12 lat czas stosowania preparatów z koprem włoskim nie powinien przekraczać 2 tygodni, natomiast u dzieci w wieku 4-12 lat – 1 tygodnia. Preparaty złożone o działaniu przeczyszczającym nie powinny być stosowane dłużej niż 1-2 tygodnie bez konsultacji lekarskiej.
antrazwiązki, choroba wątroby, cukrzyca, działanie przeczyszczające, Foeniculum vulgare, gospodarka wodno-elektrolitowa, koper włoski, krwawienie menstruacyjne, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, padaczka, perystaltyka jelit, przekrwienie macicy, rzadkie dziedziczne zaburzenia, substancja przeczyszczająca, zaburzenia funkcji wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy