celiakia oporna
Celiakia oporna (ang. refractory celiac disease, RCD) to postać choroby trzewnej, w której mimo ścisłego przestrzegania diety bezglutenowej przez co najmniej 6-12 miesięcy, u pacjenta utrzymują się objawy kliniczne i zmiany histopatologiczne w błonie śluzowej jelita cienkiego. Stanowi ona poważne wyzwanie diagnostyczno-terapeutyczne i dotyczy około 1-2% pacjentów z celiakią.
Wyróżnia się dwa typy celiakii opornej: typ I, który charakteryzuje się prawidłową populacją limfocytów śródnabłonkowych, oraz typ II, w którym występuje nieprawidłowa, monoklonalna populacja tych komórek. RCD typu II jest szczególnie niebezpieczna, ponieważ wiąże się z wysokim ryzykiem (około 50%) rozwoju chłoniaka T-komórkowego związanego z enteropatią (EATL).
Diagnostyka celiakii opornej obejmuje weryfikację pierwotnego rozpoznania celiakii, wykluczenie innych przyczyn objawów (w tym współistniejących chorób autoimmunologicznych czy infekcji), ocenę ścisłości przestrzegania diety bezglutenowej oraz badania immunofenotypowe i molekularne limfocytów śródnabłonkowych. Leczenie zależy od typu RCD i może obejmować stosowanie budezonidu, steroidów systemowych, tiopuryn, a w ciężkich przypadkach terapii biologicznych i przeszczepu komórek macierzystych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Celiakia – Etiologia i przyczyny
Celiakia jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną wywołaną nieprawidłową reakcją immunologiczną na gluten, białko obecne w pszenicy, jęczmieniu i życie. Patogeneza choroby opiera się na predyspozycji genetycznej związanej z antygenami HLA-DQ2 (90-95% pacjentów) i HLA-DQ8 (5-10% pacjentów), które wiążą zmodyfikowane peptydy gliadyny po deamidacji przez transglutaminazę tkankową typu 2 (tTG2). Proces ten prowadzi do aktywacji limfocytów T CD4+ i przewlekłego stanu zapalnego w błonie śluzowej jelita cienkiego, skutkującego zanikiem kosmków jelitowych, hiperplazją krypt oraz zwiększoną infiltracją limfocytów śródnabłonkowych. W efekcie dochodzi do upośledzenia wchłaniania składników odżywczych, w tym witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), żelaza, kwasu foliowego i witaminy B12, co manifestuje się objawami niedożywienia i szerokim spektrum powikłań ogólnoustrojowych. Czynniki środowiskowe, takie jak infekcje wirusowe, zaburzenia mikrobiomu jelitowego, sposób wprowadzania glutenu do diety niemowląt oraz stres, odgrywają istotną rolę w ujawnieniu choroby u osób genetycznie predysponowanych.
antygen zgodności tkankowej, blaszka właściwa, celiakia oporna, chłoniak jelita cienkiego, chłoniak związany z enteropatią, choroba Hashimoto, choroba trzewna, dermatitis herpetiformis, dieta bezglutenowa, gliadyna, gluten, gruczolakorak jelita cienkiego, hiperplazja krypt, HLA-DQ2, HLA-DQ8, limfocyt śródnabłonkowy, mikrobiom jelitowy, nadwrażliwość typu IV, niedokrwistość z niedoboru żelaza, osteopenia, transglutaminaza tkankowa, zanik kosmków jelitowych, zespół Downa, zespół Turnera, zonulina - Leksykon chorób i schorzeń
Celiakia – Objawy
Celiakia to przewlekła choroba autoimmunologiczna wywołana nieprawidłową reakcją immunologiczną na gluten, prowadząca do zapalenia i uszkodzenia kosmków jelita cienkiego. Objawy kliniczne obejmują zarówno symptomy żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka (45-85% pacjentów), steatorrhea, bóle brzucha, wzdęcia, zaparcia, nudności i wymioty, jak i objawy pozajelitowe, w tym przewlekłe zmęczenie (78-80%), niedokrwistość (10-15%), osteopenię/osteoporozę (1-34%), objawy neurologiczne, zaburzenia psychiczne, skórne (dermatitis herpetiformis), problemy z płodnością oraz zmiany w jamie ustnej. U dzieci dodatkowo obserwuje się opóźnienie wzrostu i dojrzewania, drażliwość, defekty szkliwa i problemy neurologiczne. Celiakia może przebiegać w formie klasycznej, nieklasycznej, niemej lub opornej na leczenie. Diagnostyka opiera się na badaniach serologicznych (anty-tTG, EMA, DGP), endoskopii z biopsją jelita cienkiego oraz badaniach genetycznych (HLA-DQ2, HLA-DQ8). Przed diagnostyką nie należy eliminować glutenu z diety, aby uniknąć fałszywie negatywnych wyników.
ataksja, atrofia kosmków jelitowych, błona śluzowa jelita cienkiego, celiakia, celiakia oporna, chłoniak jelitowy, choroba autoimmunologiczna, dermatitis herpetiformis, dieta bezglutenowa, gluten, gruczolakorak jelita cienkiego, hiperplazja krypt, hiposplenizm, klasyfikacja Marsha, kosmki jelitowe, limfocyty śródnabłonkowe, neuropatia obwodowa, nieceliakalna nadwrażliwość na gluten, niedokrwistość z niedoboru żelaza, nietolerancja laktozy, opryszczkowate zapalenie skóry, osteoporoza, przeciwciała anty-tTG, przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej, refluks żołądkowy, steatorrhea, tłuszczowe stolce, zapalenie języka, zespół złego wchłaniania - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba trzewna – Objawy
Choroba trzewna (celiakia) to przewlekła, genetycznie uwarunkowana choroba autoimmunologiczna, charakteryzująca się uszkodzeniem błony śluzowej jelita cienkiego na skutek nieprawidłowej reakcji immunologicznej na gluten. Proces ten prowadzi do stanu zapalnego i zaniku kosmków jelitowych, co skutkuje zaburzeniami wchłaniania składników odżywczych i niedoborami witamin (B12, D, kwas foliowy), minerałów (żelazo, wapń, cynk) oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, E, K). Objawy kliniczne są zróżnicowane i obejmują zarówno manifestacje żołądkowo-jelitowe (biegunka, wzdęcia, steatorrhea), jak i pozajelitowe (niedokrwistość, neuropatia obwodowa, dermatitis herpetiformis, osteoporoza). U dzieci dominują objawy ze strony przewodu pokarmowego oraz opóźnienie wzrostu i dojrzewania, natomiast u dorosłych częściej występują objawy pozajelitowe. Diagnostyka opiera się na badaniach serologicznych (przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej, endomysialne) oraz histopatologii jelita cienkiego (stadia Marsh 1-3). Nieleczona celiakia wiąże się z ryzykiem powikłań, takich jak niedożywienie, osteoporoza, choroby autoimmunologiczne, zaburzenia neurologiczne oraz zwiększone ryzyko nowotworów (chłoniak jelita cienkiego, gruczolakorak).
ataksja, bezobjawowa celiakia, błona śluzowa jelita cienkiego, celiakia oporna, chłoniak jelita cienkiego, chłoniak nieziarniczy, choroba autoimmunologiczna, densytometria, dermatitis herpetiformis, dieta bezglutenowa, enzymy wątrobowe, gluten, gruczolakorak jelita cienkiego, hiposplenizm, klasyfikacja Marsha, kosmki jelitowe, limfocyty śródnabłonkowe, mikroskopowe zapalenie okrężnicy, neuropatia obwodowa, niedobór witamin, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niedożywienie, nietolerancja laktozy, opryszczkowe zapalenie skóry, osteomalacja, osteoporoza, przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej, przewlekła biegunka, steatorrhea, zaburzenia poznawcze, zanik kosmków, zespół złego wchłaniania