atrofia kosmków jelitowych
Atrofia kosmków jelitowych (zanik kosmków jelitowych) to patologiczny stan charakteryzujący się skróceniem lub zanikiem kosmków błony śluzowej jelita cienkiego, co prowadzi do zmniejszenia powierzchni wchłaniania składników odżywczych. Jest to kluczowy objaw histopatologiczny w diagnostyce chorób jelita cienkiego, szczególnie celiakii.
Stopień zaniku kosmków może być zróżnicowany – od częściowego skrócenia do całkowitego zaniku z hiperplazją krypt jelitowych, co określane jest klasyfikacją Marsha-Oberhubera. Patomechanizm obejmuje najczęściej procesy autoimmunologiczne, gdzie limfocyty T cytotoksyczne, aktywowane przez czynniki środowiskowe (np. gluten), powodują uszkodzenie enterocytów i zaburzenia architektury błony śluzowej.
Oprócz celiakii, atrofia kosmków może występować w innych chorobach, takich jak alergia pokarmowa, choroba Whipple’a, infekcje pasożytnicze, lamblioza, autoimmunologiczna enteropatia, czy zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO). Diagnostyka opiera się na badaniu endoskopowym z pobraniem wycinków do oceny histopatologicznej, która pozostaje złotym standardem w rozpoznawaniu tego stanu.
Konsekwencją zaniku kosmków jelitowych jest zespół złego wchłaniania, manifestujący się niedoborami pokarmowymi, biegunką, niedożywieniem, utratą masy ciała oraz niedoborami witamin i mikroelementów. Leczenie zależy od przyczyny podstawowej – w przypadku celiakii jest to ścisła dieta bezglutenowa, która prowadzi do regeneracji kosmków jelitowych i ustąpienia objawów klinicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba trzewna – Etiologia i przyczyny
Choroba trzewna (celiakia) jest autoimmunologiczną enteropatią wywołaną spożyciem glutenu u osób z predyspozycją genetyczną, głównie nosicieli alleli HLA-DQ2 i/lub HLA-DQ8, które występują u ponad 99% chorych. Ryzyko rozwoju choroby u krewnych pierwszego stopnia wynosi około 10%, a u bliźniąt jednojajowych sięga 70%. Patogeneza opiera się na niepełnym trawieniu gliadyny, jej modyfikacji przez transglutaminazę tkankową 2 (tTG2) oraz prezentacji zmodyfikowanych peptydów limfocytom T, co prowadzi do zapalenia i atrofii kosmków jelitowych. Czynniki środowiskowe, takie jak infekcje wirusowe (rotawirusy, adenowirusy), zaburzenia mikrobioty jelitowej, moment wprowadzenia glutenu do diety oraz stres fizjologiczny i emocjonalny, mogą modulować ryzyko ujawnienia się choroby. Celiakia często współwystępuje z innymi chorobami autoimmunologicznymi, np. cukrzycą typu 1, chorobami tarczycy, zespołem Downa czy reumatoidalnym zapaleniem stawów, a późna diagnoza zwiększa ryzyko rozwoju tych schorzeń.
atrofia kosmków, atrofia kosmków jelitowych, białko pszenicy, choroba Addisona, choroba autoimmunologiczna, choroba autoimmunologiczna tarczycy, choroba Hashimoto, choroba trzewna, cukrzyca typu 1, czynnik epigenetyczny, czynnik środowiskowy, dieta bezglutenowa, dziedziczność, geny HLA, gliadyna, gluten, hiperplazja krypt, HLA-DQ2, infekcja enterowirusowa, infekcja przewodu pokarmowego, infekcja rotawirusowa, komórka prezentująca antygen, laktacja, limfocyty T pomocnicze, mikrobiota jelitowa, mikroskopowe zapalenie jelita, nadczynność tarczycy, odpowiedź immunologiczna, peptyd gliadyny, pierwotna marskość żółciowa, połączenia ścisłe, predyspozycja genetyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, transglutaminaza tkankowa, trwałe zanieczyszczenia organiczne, układ HLA, wirus Coxsackie, zanieczyszczenie środowiskowe, zespół Downa, zespół Sjögrena, zespół Turnera - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Co-Olimestra
Produkt leczniczy Co-Olimestra, zawierający olmesartan medoksomil oraz hydrochlorotiazyd, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u pacjentów z zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej, zwłaszcza u osób ze zmniejszoną objętością wewnątrznaczyniową, hiponatremią lub chorobami nerek. U pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min stosowanie jest przeciwwskazane, a u osób z klirensem 30-60 ml/min dawka olmesartanu nie powinna przekraczać 20 mg/dobę. Należy monitorować stężenia potasu, kreatyniny i kwasu moczowego, gdyż lek może powodować zarówno hipokaliemię (szczególnie w marskości wątroby, przy nasilonej diurezie i stosowaniu glikokortykosteroidów), jak i hiperkaliemię (zwłaszcza przy współistniejącej niewydolności nerek, cukrzycy i niewydolności serca). Hydrochlorotiazyd może prowadzić do zaburzeń metabolicznych, takich jak hiponatremia, hipomagnezemia, hiperurykemia, pogorszenie tolerancji glukozy oraz zwiększenie stężenia cholesterolu i triglicerydów. Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz u osób z obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej.
atrofia kosmków jelitowych, choroba nerek, choroba niedokrwienna serca, dna moczanowa, enteropatia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jaskra zamkniętego kąta, kardiomiopatia przerostowa, nefropatia cukrzycowa, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie tętnicze, niedrożność dróg żółciowych, ostra toksyczność układu oddechowego, pierwotny hiperaldosteronizm, podwójna blokada układu RAA, przewlekła biegunka, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, śpiączka wątrobowa, tiazydowy lek moczopędny, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie ukrwienia mózgu, zasadowica hipochloremiczna, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Co-Olimestra
Produkt leczniczy Co-Olimestra, zawierający olmesartan medoksomil (40 mg) oraz hydrochlorotiazyd (12,5 mg lub 25 mg), wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko niedociśnienia tętniczego, zaburzeń elektrolitowych oraz niewydolności nerek. U pacjentów z hipowolemią, hiponatremią, ciężką zastoinową niewydolnością serca, chorobami nerek (w tym zwężeniem tętnicy nerkowej) istnieje ryzyko ostrego niedociśnienia, azotemii i oligurii. Stosowanie jest przeciwwskazane przy klirensie kreatyniny < 30 ml/min oraz w umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach czynności wątroby. Zaleca się monitorowanie stężenia potasu, kreatyniny i kwasu moczowego, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, ze względu na ryzyko hipokaliemii (związanej z hydrochlorotiazydem) oraz hiperkaliemii (związanej z olmesartanem). U pacjentów z cukrzycą może być konieczna korekta dawki insuliny lub leków przeciwcukrzycowych, a także kontrola lipidów i kwasu moczowego.
atrofia kosmków jelitowych, azotemia, cholestaza, choroba niedokrwienna serca, enteropatia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hiponatremia rozcieńczeniowa, hipowolemia, jaskra zamkniętego kąta, kardiomiopatia przerostowa, marskość wątroby, nadczynność przytarczyc, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja glukozy, oliguria, ostra niewydolność nerek, ostre niedociśnienie tętnicze, pierwotny hiperaldosteronizm, przewlekła biegunka, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, śpiączka wątrobowa, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczność oddechowa, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia ukrwienia mózgu, zasadowica hipochloremiczna, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Co-Olimestra
Produkt leczniczy Co-Olimestra, zawierający olmesartan medoksomil i hydrochlorotiazyd, wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na ryzyko niedociśnienia tętniczego, zaburzeń elektrolitowych (hipokaliemia, hiponatremia, hiperkaliemia), oraz potencjalnych powikłań nerkowych, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min przeciwwskazany, 30-60 ml/min ostrożność) i chorobami układu sercowo-naczyniowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej, ciężką zastoinową niewydolnością serca, czy chorobami wątroby, gdzie stosowanie leku może prowadzić do ostrego niedociśnienia, azotemii, oligurii, a nawet ostrej niewydolności nerek. Konieczne jest regularne monitorowanie stężenia potasu, kreatyniny i kwasu moczowego w surowicy oraz unikanie jednoczesnego stosowania leków oszczędzających potas lub suplementów potasu. U pacjentów z cukrzycą może być konieczna korekta dawki insuliny lub leków przeciwcukrzycowych ze względu na możliwe pogorszenie tolerancji glukozy.
atrofia kosmków jelitowych, azotemia, cholestaza, choroba niedokrwienna serca, dna moczanowa, enteropatia typu celiakii, hipercholesterolemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, jaskra zamkniętego kąta, kardiomiopatia przerostowa, marskość wątroby, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadczynność przytarczyc, nefropatia cukrzycowa, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie tętnicze, niedrożność dróg żółciowych, olmesartan medoksomil, pierwotny hiperaldosteronizm, przewlekła biegunka, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, skąpomocz, śpiączka wątrobowa, tachykardia, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie ukrwienia mózgu, zasadowica hipochloremiczna, zastawka dwudzielna, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Co-Olimestra
Preparat Co-Olimestra, zawierający olmesartan medoksomil oraz hydrochlorotiazyd, wymaga szczegółowego monitorowania pacjentów z grup ryzyka, zwłaszcza tych z zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej, niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min jest przeciwwskazaniem), chorobami wątroby oraz chorobami serca. U pacjentów z hipowolemią lub hiponatremią istnieje ryzyko objawowego niedociśnienia tętniczego, szczególnie po pierwszej dawce, dlatego przed terapią należy wyrównać te zaburzenia. Tiazydowy hydrochlorotiazyd może powodować hipokaliemię, hiponatremię, zasadowicę hipochloremiczną, hipomagnezemię oraz przemijające zwiększenie stężenia wapnia w surowicy, co wymaga regularnej kontroli elektrolitów. Olmesartan może indukować hiperkaliemię, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek, niewydolnością serca lub cukrzycą, dlatego konieczne jest monitorowanie potasu i unikanie jednoczesnego stosowania leków podnoszących jego stężenie.
antagonista receptora angiotensyny II, atrofia kosmków jelitowych, cholestaza, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dna moczanowa, enteropatia, gospodarka wapniowa, hiperaldosteronizm pierwotny, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, inhibitor konwertazy angiotensyny, jaskra zamkniętego kąta, kardiomiopatia przerostowa, leki moczopędne, nadczynność przytarczyc, nefropatia cukrzycowa, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedrożność dróg żółciowych, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość wewnątrznaczyniowa, obrzęk płuc, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, receptor angiotensyny II, śpiączka wątrobowa, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenia elektrolitów, zaburzenia ukrwienia mózgu, zasadowica hipochloremiczna, zastawka dwudzielna, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Reverantza
Produkt leczniczy Reverantza, zawierający olmesartan medoksomil i amlodypinę, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 20 ml/min), wątroby oraz u osób z ciężką zastoinową niewydolnością serca i zwężeniem tętnic nerkowych. U tych grup istnieje ryzyko wystąpienia objawowego niedociśnienia tętniczego, azotemii, skąpomoczu, a w rzadkich przypadkach ostrej niewydolności nerek. Zaleca się okresową kontrolę stężenia potasu i kreatyniny w surowicy, szczególnie u pacjentów z ryzykiem hiperkaliemii, np. przy jednoczesnym stosowaniu leków moczopędnych oszczędzających potas, suplementów potasu lub heparyny. Nie zaleca się stosowania podwójnej blokady układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) ze względu na zwiększone ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i zaburzeń czynności nerek. U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby dawka olmesartanu nie powinna przekraczać 20 mg, a amlodypinę należy stosować od najmniejszej dawki, z zachowaniem ostrożności przy zwiększaniu dawki. Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.
amlodypina, antagonista receptora angiotensyny II, atrofia kosmków jelitowych, azotemia, choroba niedokrwienna serca, enteropatia typu celiakii, hiperkaliemia, hiponatremia, hipowolemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, kardiomiopatia przerostowa, lek moczopędny, nefropatia cukrzycowa, niewydolność serca, obrzęk płuc, oliguria, olmesartan medoksomil, ostra niewydolność nerek, pierwotny hiperaldosteronizm, podwójna blokada układu RAA, przewlekła biegunka, skąpomocz, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej - Leksykon chorób i schorzeń
Celiakia – Objawy
Celiakia to przewlekła choroba autoimmunologiczna wywołana nieprawidłową reakcją immunologiczną na gluten, prowadząca do zapalenia i uszkodzenia kosmków jelita cienkiego. Objawy kliniczne obejmują zarówno symptomy żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka (45-85% pacjentów), steatorrhea, bóle brzucha, wzdęcia, zaparcia, nudności i wymioty, jak i objawy pozajelitowe, w tym przewlekłe zmęczenie (78-80%), niedokrwistość (10-15%), osteopenię/osteoporozę (1-34%), objawy neurologiczne, zaburzenia psychiczne, skórne (dermatitis herpetiformis), problemy z płodnością oraz zmiany w jamie ustnej. U dzieci dodatkowo obserwuje się opóźnienie wzrostu i dojrzewania, drażliwość, defekty szkliwa i problemy neurologiczne. Celiakia może przebiegać w formie klasycznej, nieklasycznej, niemej lub opornej na leczenie. Diagnostyka opiera się na badaniach serologicznych (anty-tTG, EMA, DGP), endoskopii z biopsją jelita cienkiego oraz badaniach genetycznych (HLA-DQ2, HLA-DQ8). Przed diagnostyką nie należy eliminować glutenu z diety, aby uniknąć fałszywie negatywnych wyników.
ataksja, atrofia kosmków jelitowych, błona śluzowa jelita cienkiego, celiakia, celiakia oporna, chłoniak jelitowy, choroba autoimmunologiczna, dermatitis herpetiformis, dieta bezglutenowa, gluten, gruczolakorak jelita cienkiego, hiperplazja krypt, hiposplenizm, klasyfikacja Marsha, kosmki jelitowe, limfocyty śródnabłonkowe, neuropatia obwodowa, nieceliakalna nadwrażliwość na gluten, niedokrwistość z niedoboru żelaza, nietolerancja laktozy, opryszczkowate zapalenie skóry, osteoporoza, przeciwciała anty-tTG, przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej, refluks żołądkowy, steatorrhea, tłuszczowe stolce, zapalenie języka, zespół złego wchłaniania - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Elestar
Produkt leczniczy Elestar, zawierający olmesartan medoksomil i amlodypinę, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, wątroby oraz u osób z ryzykiem niedociśnienia tętniczego. U pacjentów ze zmniejszoną objętością krwi krążącej lub niedoborem sodu, zwłaszcza po stosowaniu leków moczopędnych, istnieje ryzyko objawowego niedociśnienia, szczególnie po pierwszej dawce. U pacjentów z ciężką zastoinową niewydolnością serca, zwężeniem tętnic nerkowych lub chorobami nerek stosowanie olmesartanu może prowadzić do ostrego niedociśnienia, azotemii i skąpomoczu. Zaleca się okresową kontrolę stężenia potasu i kreatyniny w surowicy, a stosowanie u pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 20 ml/min jest przeciwwskazane. Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu zwiększa ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i zaburzeń czynności nerek, dlatego nie zaleca się podwójnego blokowania układu RAA bez ścisłego nadzoru specjalistycznego.
atrofia kosmków jelitowych, azotemia, choroba niedokrwienna serca, ciężkie zaburzenie czynności nerek, hiperkaliemia, hiponatremia, hipowolemia, kardiomiopatia przerostowa, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, oliguria, ostra niewydolność nerek, ostre niedociśnienie, pierwotny hiperaldosteronizm, przewlekła biegunka, schyłkowa niewydolność nerek, skąpomocz, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krążenia mózgowego, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Osaver HCT
Produkt leczniczy Osaver HCT, zawierający olmesartan medoksomil w połączeniu z hydrochlorotiazydem, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min przeciwwskazany, 30-60 ml/min dawka olmesartanu max 20 mg/dobę) oraz wątroby (przeciwwskazany przy umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach). Leczenie może prowadzić do objawowego niedociśnienia, szczególnie u pacjentów z niedoborem objętości płynów i/lub hiponatremią. U pacjentów z chorobami zależnymi od układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA), takimi jak zwężenie tętnicy nerkowej czy zastoinowa niewydolność serca, stosowanie Osaver HCT może wywołać ostre niedociśnienie, azotemię, oligurię lub ostrą niewydolność nerek. Podwójna blokada układu RAA jest niewskazana ze względu na ryzyko hiperkaliemii i zaburzeń czynności nerek. Konieczne jest regularne monitorowanie elektrolitów, kreatyniny i ciśnienia tętniczego, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka.
antagonista receptora angiotensyny II, atrofia kosmków jelitowych, azotemia, cholestaza, choroba niedokrwienna serca, dna moczanowa, enteropatia typu celiakii, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, inhibitor konwertazy angiotensyny, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, kardiomiopatia przerostowa, marskość wątroby, miażdżyca, nadczynność przytarczyc, nefropatia cukrzycowa, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedobór objętości płynów, niedociśnienie tętnicze, niedrożność dróg żółciowych, nietolerancja galaktozy, ostra krótkowzroczność, pierwotny aldosteronizm, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, śpiączka wątrobowa, tiazydowy lek moczopędny, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zasadowica hipochloremiczna, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olmita
Produkt leczniczy Olmita, zawierający olmesartan medoksomil i amlodypinę, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z hipowolemią lub niedoborem sodu, gdzie przed rozpoczęciem terapii należy wyrównać zaburzenia elektrolitowe, aby uniknąć objawowego niedociśnienia tętniczego, zwłaszcza po pierwszej dawce. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczne jest regularne monitorowanie stężenia potasu i kreatyniny, a stosowanie leku jest przeciwwskazane przy klirensie kreatyniny <20 ml/min. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hiperkaliemii, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu suplementów potasu lub leków oszczędzających potas. U osób z nadciśnieniem nerkowo-naczyniowym, zwłaszcza z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych, leczenie olmesartanem może prowadzić do ostrego niedociśnienia, azotemii i niewydolności nerek, dlatego wymagana jest ścisła kontrola parametrów nerkowych.
amlodypina, antagonista receptora angiotensyny II, antagonista wapnia, atrofia kosmków jelitowych, azotemia, choroba niedokrwienna serca, enteropatia typu celiakii, hiperkaliemia, hipowolemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, leki moczopędne oszczędzające potas, nadciśnienie nerkowo-naczyniowe, nefropatia cukrzycowa, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, obrzęk płuc, oliguria, olmesartan medoksomil, ostra niewydolność nerek, pierwotny hiperaldosteronizm, podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron, przeszczepienie nerki, schyłkowa niewydolność nerek, skąpomocz, terapia diuretyczna, udar, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia krążenia mózgowego, zaburzenia wchłaniania glukozy-galaktozy, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej