badanie immunogenności
Badanie immunogenności to procedura diagnostyczna, której celem jest ocena zdolności substancji (najczęściej leku biologicznego, szczepionki lub biomateriału) do wywoływania odpowiedzi immunologicznej organizmu. Podczas badania analizuje się zarówno odpowiedź humoralną (produkcję przeciwciał), jak i komórkową (aktywację limfocytów T).
W przypadku leków biologicznych, badanie immunogenności ma kluczowe znaczenie, ponieważ powstawanie przeciwciał przeciwko lekowi (ADA – anti-drug antibodies) może wpływać na skuteczność terapii, farmakokinetykę oraz bezpieczeństwo stosowania. Metody wykorzystywane w ocenie immunogenności obejmują testy ELISA, radioimmunoassay, testy komórkowe oraz nowsze technologie oparte na spektrometrii mas.
Agencje regulacyjne, takie jak EMA i FDA, wymagają przeprowadzenia badań immunogenności dla wszystkich nowych leków biologicznych i biopodobnych. Badania te są prowadzone na różnych etapach rozwoju leku – od badań przedklinicznych, przez wszystkie fazy badań klinicznych, aż po monitorowanie po wprowadzeniu leku na rynek (farmakovigilance).
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Wirus zapalenia wątroby typu A – Właściwości farmakokinetyczne
W przypadku szczepionek zawierających inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A, takich jak Avaxim 160 U, Havrix Adult, Havrix 720 Junior, Vaqta 25 i Vaqta 50, standardowe badania farmakokinetyczne nie są przeprowadzane ani wymagane. Wynika to z faktu, że mechanizm działania tych produktów biologicznych opiera się na indukcji odpowiedzi immunologicznej, a nie na klasycznych procesach farmakokinetycznych, takich jak wchłanianie, dystrybucja, metabolizm i wydalanie. Szczepionki te zawierają inaktywowany wirus namnażany w ludzkich komórkach diploidalnych (MRC-5) i są adsorbowane na różnych formach wodorotlenku glinu: Avaxim 160 U (0,3 mg Al³⁺), Havrix 720 Junior (0,25 mg Al³⁺), Havrix Adult (0,5 mg Al³⁺), Vaqta 25 (0,225 mg Al³⁺) oraz Vaqta 50 (0,45 mg Al³⁺).
adiuwant, badanie immunogenności, hodowla ludzkich komórek diploidalnych, hydroksyfosforanosiarczanie glinu, inaktywowany wirus WZW A, jednostka ELISA, komórki diploidalne MRC-5, komórki fibroblastów, odpowiedź immunologiczna, poziom przeciwciał, profil immunogenności, stymulacja odpowiedzi immunologicznej, swoiste przeciwciała, szczep CR326F, szczep GBM, szczep HM175, szczepionka przeciw WZW A, układ odpornościowy, wirus zapalenia wątroby typu A, wirusowe zapalenie wątroby typu A, właściwości farmakodynamiczne, wodorotlenek glinu uwodniony, WZW A - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Act-HiB 10 mcg polisacharydu otoczkowego Haemophilus influenzae typ b skoniugowanego z 18-30 mcg toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Act-HIB to skoniugowana szczepionka przeciw Haemophilus influenzae typu b (kod ATC: J07AG01), zawierająca 10 µg polisacharydu otoczkowego PRP skoniugowanego z 18-30 µg toksoidu tężcowego w dawce 0,5 ml po rekonstytucji. Szczepionka indukuje grasiczozależną odpowiedź immunologiczną, co umożliwia wytworzenie swoistych przeciwciał IgG oraz pamięci immunologicznej u niemowląt i małych dzieci, które standardowo wykazują niską immunogenność na antygeny polisacharydowe. Przeciwciała indukowane przez Act-HIB wykazują właściwości bakteriobójcze oraz zdolność opsonizacji, co zwiększa fagocytozę Haemophilus influenzae typu b i zapewnia ochronę przed inwazyjnymi zakażeniami.
antygen grasiczozależny, antygen polisacharydowy, badanie immunogenności, dawka uzupełniająca, fosforan polirybozorybitolu, Haemophilus influenzae typ b, pamięć immunologiczna, polisacharyd otoczkowy, poziom przeciwciał, przeciwciała IgG, przeciwciała przeciw PRP, toksoid tężcowy, właściwości bakteriobójcze, zakażenie inwazyjne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pentaxim 32 jednostek antygenu D + 10 mcg + nie mniej niż 40 j.m. + 8 jednostek antygenu D + 40 jednostek antygenu D + nie mniej niż 30 j.m. + 25 mcg + 25 mcg
Pentaxim to skojarzona szczepionka bakteryjno-wirusowa (kod ATC: J07CA06) zawierająca toksoidy błoniczy i tężcowy (odtoksycznione formaldehydem), bezkomórkowe antygeny krztuśca (toksoid PTxd i hemaglutyninę FHA), inaktywowany wirus poliomyelitis (typy 1, 2, 3) oraz skoniugowany polisacharyd otoczkowy Haemophilus influenzae typu b (PRP-T). Szczepionka indukuje odpowiedź immunologiczną dzięki właściwościom antygenu grasiczozależnego polisacharydu PRP skoniugowanego z toksoidem tężcowym, co umożliwia wytworzenie pamięci immunologicznej u niemowląt poniżej 15. miesiąca życia. Po trzech dawkach szczepienia pierwotnego u niemowląt stwierdzono 100% seroprotekcję przeciw błonicy i tężcowi (>0,01 j.m./ml), ≥93% czterokrotny wzrost miana przeciwciał anty-PT, >88% czterokrotny wzrost miana anty-FHA, ≥99% ochronne miano przeciw poliomyelitis (≥5 w teście seroneutralizacji) oraz ≥97,2% poziom przeciwciał anty-PRP powyżej 0,15 µg/ml.
antygen grasiczozależny, antygen polisacharydowy, badanie immunogenności, Bordetella pertussis, fosforan polirybozorybitolu, Haemophilus influenzae typ b, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność szczepionki, odpowiedź immunologiczna, odpowiedź serologiczna, pamięć immunologiczna, poliomyelitis, polisacharyd otoczkowy, przeciwciała anty-FHA, przeciwciała anty-PT, serokonwersja, szczepionka skoniugowana, test seroneutralizacji, toksyna błonicza, toksyna krztuścowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Varilrix nie mniej niż 10^3,3 PFU wirusa ospy wietrznej, szczep Oka/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Varilrix zawiera żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej szczep Oka w dawce nie mniejszej niż 10 PFU w 0,5 ml. Ze względu na specyfikę szczepionek, klasyczne parametry farmakokinetyczne takie jak wchłanianie, dystrybucja, metabolizm i wydalanie nie są stosowane. Mechanizm działania opiera się na indukcji specyficznej odpowiedzi immunologicznej, a nie na bezpośrednim działaniu farmakologicznym. Varilrix jest produkowany na ludzkich komórkach diploidalnych linii MRC-5 i podawany w formie proszku do rekonstytucji z rozpuszczalnikiem, zawierającym m.in. 6 mg sorbitolu, 331 µg fenyloalaniny oraz śladowe ilości neomycyny na dawkę.
badanie immunogenności, badanie kliniczne, fenyloalanina, immunogenność, jednostka tworząca łysinkę, komórki diploidalne MRC-5, neomycyna, odpowiedź immunologiczna, ospa wietrzna, profil bezpieczeństwa, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu, skuteczność kliniczna, sorbitol, szczepionka Varilrix, żywy atenuowany wirus ospy wietrznej - Leksykon substancji czynnych
Bordetella pertussis – Właściwości farmakokinetyczne
W przypadku szczepionki DTP zawierającej inaktywowany szczep Bordetella pertussis, nie określono klasycznych parametrów farmakokinetycznych (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie), gdyż nie mają one zastosowania klinicznego dla tego typu preparatów. Zawartość Bordetella pertussis w dawce 0,5 ml wynosi co najmniej 4 j.m., a składnik ten jest adsorbowany na wodorotlenku glinu uwodnionym (≤0,7 mg Al³⁺), co wpływa na jego właściwości biologiczne i dystrybucję. Szczepionka występuje jako biała lub prawie biała zawiesina do wstrzykiwań, co determinuje jej właściwości fizykochemiczne i interakcje z układem immunologicznym po podaniu.
ADME, badanie immunogenności, Bordetella pertussis, immunogenność, inaktywowane komórki bakteryjne, inaktywowany szczep Bordetella pertussis, jednostka międzynarodowa, skuteczność kliniczna, szczepionka bakteryjna, szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa, układ immunologiczny, właściwości fizykochemiczne, wodorotlenek glinu uwodniony, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Infanrix-IPV 1 dawka (0,5 ml)
Infanrix-IPV to szczepionka skojarzona zawierająca antygeny toksoidów błoniczego i tężcowego, antygeny bezkomórkowe Bordetella pertussis oraz inaktywowane wirusy polio typów 1, 2 i 3. W przeciwieństwie do konwencjonalnych leków, nie wymaga klasycznej oceny farmakokinetycznej (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie), gdyż jej działanie opiera się na stymulacji układu immunologicznego i indukcji odpowiedzi immunologicznej. Antygeny są adsorbowane na 0,5 mg uwodnionego wodorotlenku glinu, co przedłuża ich uwalnianie i wzmacnia immunogenność. Poliowirusy namnażane są w hodowli komórkowej VERO i inaktywowane, co zapewnia bezpieczeństwo preparatu. Szczepionka dostępna jest w postaci mętnej, białej zawiesiny do wstrzykiwań domięśniowych, co sprzyja lokalnej prezentacji antygenów komórkom układu odpornościowego.
adjuwant glinowy, ADME, badanie immunogenności, fenyloalanina, formaldehyd, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa VERO, inaktywowany wirus polio, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, podanie domięśniowe, polimyksyna, poliowirus, stymulacja układu immunologicznego, szczepionka skojarzona, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Avaxim 160 U 160 jednostek antygenowych ELISA wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep GBM/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Avaxim 160 U, zawierająca 160 jednostek antygenowych ELISA wirusa zapalenia wątroby typu A (szczep GBM) w dawce 0,5 ml, jest produktem biologicznym opartym na inaktywowanym wirusie namnażanym w ludzkich komórkach diploidalnych MRC-5. Zawiera również 0,3 mg uwodnionego wodorotlenku glinu jako adiuwanta. Ze względu na charakter szczepionki, klasyczne badania farmakokinetyczne (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie) nie mają zastosowania, co jest zgodne z informacjami zawartymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego. Działanie Avaxim 160 U opiera się na indukcji odpowiedzi immunologicznej, a nie na bezpośrednim działaniu farmakologicznym substancji czynnej.
ampułko-strzykawka, badanie immunogenności, charakterystyka produktu leczniczego, farmakokinetyka, jednostki antygenowe ELISA, komórki diploidalne MRC-5, miano przeciwciał, odpowiedź immunologiczna, parametry farmakokinetyczne, produkcja przeciwciał, szczep GBM, właściwości immunogenne, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Havrix Adult nie mniej niż 1440 jednostek ELISA wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep HM175/ml; 1 dawka (1 ml)
Szczepionka Havrix Adult jest inaktywowaną, adsorbowaną szczepionką przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, zawierającą co najmniej 1440 jednostek ELISA wirusa HAV (szczep HM175) w dawce 1 ml. Antygen wirusowy jest adsorbowany na 0,5 mg uwodnionego wodorotlenku glinu (Al³⁺), co zwiększa immunogenność preparatu. Szczepionka jest produkowana na ludzkich komórkach diploidalnych MRC-5 i podawana w formie białej, lekko nieprzejrzystej zawiesiny do wstrzykiwań. Istotnym aspektem jest obecność 166 µg fenyloalaniny na dawkę, co wymaga uwagi u pacjentów z fenyloketonurią.
badanie immunogenności, biodostępność, fenyloalanina, fenyloketonuria, immunogenność szczepionki, komórki diploidalne MRC-5, objętość dystrybucji, odpowiedź immunologiczna, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, przeciwciała ochronne, skuteczność kliniczna, szczepionka inaktywowana adsorbowana, wirus zapalenia wątroby typu A, wirusowe zapalenie wątroby typu A, wodorotlenek glinu uwodniony, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie – Właściwości farmakokinetyczne
Fimbrie typu 2 i 3 stanowią istotny antygen krztuśca w szczepionce Adacel Polio, obecne w dawce 5 mikrogramów na 0,5 ml. W szczepionkach zawierających fimbrie nie przeprowadza się klasycznych badań farmakokinetycznych (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie), gdyż ich działanie opiera się na indukcji odpowiedzi immunologicznej, a nie na bezpośrednim efekcie farmakologicznym. Fimbrie są adsorbowane na 1,5 mg fosforanu glinu, co umożliwia ich powolne uwalnianie i długotrwałą stymulację układu odpornościowego. W skład szczepionki wchodzą także inne antygeny krztuścowe: toksoid krztuścowy (2,5 µg), hemaglutynina włókienkowa (5 µg) oraz pertaktyna (3 µg), a także toksoidy błoniczy (≥2 j.m.) i tężcowy (≥20 j.m.) oraz inaktywowane wirusy polio typów 1, 2 i 3, co umożliwia szeroką ochronę skojarzoną.
adjuwant, antygen krztuśca, badanie farmakokinetyczne, badanie immunogenności, działanie farmakologiczne, farmakokinetyka, fimbrie typu 2 i 3, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, interakcja z receptorem, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, oczyszczony antygen, odpowiedź humoralna, odpowiedź immunologiczna, odpowiedź komórkowa, parametr farmakokinetyczny, pertaktyna, produkt immunologiczny, stymulacja układu odpornościowego, szczepionka ADACEL POLIO, szczepionka bezkomórkowa, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, układ enzymatyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Boostrix 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix, będąca bezkomórkową, złożoną szczepionką przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, zawiera w dawce 0,5 ml toksoid błoniczy (≥2 j.m.), toksoid tężcowy (≥20 j.m.) oraz antygeny Bordetella pertussis: toksoid krztuścowy (8 μg), hemaglutyninę włókienkową (8 μg) i pertaktynę (2,5 μg). Składniki aktywne są adsorbowane na adiuwantach wodorotlenku glinu (0,3 mg Al³⁺) i fosforanu glinu (0,2 mg Al³⁺), które modyfikują odpowiedź immunologiczną. Ze względu na charakter szczepionki, nie podlega ona standardowej ocenie farmakokinetycznej, gdyż jej działanie opiera się na indukcji odpowiedzi immunologicznej, a nie na klasycznych procesach ADME typowych dla leków.
adiuwant, badanie immunogenności, błonica, Bordetella pertussis, działanie niepożądane, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, krztusiec, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, substancja adsorbująca, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, układ immunologiczny, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tdap Szczepionka 1 dawka (0,5 ml)
W przypadku szczepionki Tdap, zawierającej toksoidy błoniczy (≥2 j.m./0,5 ml), tężcowy (≥20 j.m./0,5 ml) oraz krztuścowy (20 µg/0,5 ml) adsorbowane na 0,5 mg wodorotlenku glinu (Al³⁺), nie przeprowadza się standardowych badań farmakokinetycznych. Wynika to z charakteru produktów immunologicznych, dla których klasyczne parametry farmakokinetyczne (absorpcja, dystrybucja, metabolizm, eliminacja) nie mają zastosowania w ocenie skuteczności i bezpieczeństwa. Szczepionka występuje jako bezbarwna zawiesina z białymi lub szarymi drobinkami, a proces produkcji może pozostawiać śladowe ilości formaldehydu, co jest istotne w kontekście potencjalnych reakcji nadwrażliwości.
adjuwant, adsorbent, antygen bakteryjny, badanie immunogenności, błonica tężec krztusiec, Bordetella pertussis, Clostridium tetani, Corynebacterium diphtheriae, formaldehyd, inaktywacja toksyn bakteryjnych, komórka pamięci immunologicznej, odpowiedź immunologiczna, reakcja nadwrażliwości, swoiste przeciwciało, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka Tdap, toksoid błoniczy, toksoid błoniczy tężcowy krztuścowy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, układ immunologiczny, węzeł chłonny, wodorotlenek glinu, wodorotlenek glinu uwodniony, zawiesina do wstrzykiwań, zawiesina szczepionki - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – TyT – Szczepionka durowo-tężcowa szczepionka 20-dawkowa, 1 dawka = 0,5 ml
Szczepionka durowo-tężcowa TyT, zawierająca w dawce 0,5 ml inaktywowane bakterie Salmonella typhi w ilości od 5×10⁸ do 1×10⁹ oraz toksoid tężcowy w dawce nie mniejszej niż 20 j.m., nie podlega badaniom farmakokinetycznym. Wynika to z mechanizmu działania szczepionek, które stymulują układ immunologiczny do wytworzenia odpowiedzi przeciwciał przeciwko antygenom durowym i tężcowym, a nie wykazują bezpośredniego działania farmakologicznego wymagającego oceny wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu czy wydalania substancji czynnych.
antygen tężcowy, badanie farmakokinetyczne, badanie immunogenności, farmakokinetyka leku, inaktywowane bakterie, indukcja odpowiedzi immunologicznej, parametr immunologiczny, produkt immunologiczny, Salmonella typhi, stymulacja układu immunologicznego, szczepionka durowo-tężcowa, toksoid tężcowy, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Kwas eikozapentaenowy – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kwas eikozapentaenowy (EPA), długołańcuchowy wielonienasycony kwas tłuszczowy omega-3, obecny w preparatach takich jak Lipidem, Omacor, Omegaven oraz Tran Hasco, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych. Konwencjonalne testy farmakologiczne, toksyczności ostrej i przewlekłej, genotoksyczności oraz karcynogenności nie ujawniły istotnego ryzyka dla człowieka. W szczególności, badania toksyczności po podaniu wielokrotnym dla Lipidem (emulsja tłuszczowa z dwukrotnie wyższą zawartością triglicerydów omega-3 niż w produkcie końcowym), Omegaven oraz Omacor nie wykazały działań niepożądanych wykraczających poza oczekiwane efekty lipidów. Dla Tran Hasco, zawierającego 35-80 mg EPA na kapsułkę, brak jest danych nieklinicznych dotyczących bezpieczeństwa. Badania genotoksyczności i karcynogenności, w tym dla Omacor, potwierdziły brak potencjału mutagennego i rakotwórczego.
badanie genotoksyczności, badanie immunogenności, badanie karcynogenności, bezpieczeństwo farmakologiczne, działanie anafilaktyczne, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, działanie uczulające, fitoestrogen, kwas eikozapentaenowy, potencjał alergizujący, potencjał genotoksyczny, potencjał karcynogenny, potencjał toksyczny, toksyczne działanie na rozród, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, triglicerydy długołańcuchowe omega-6, triglicerydy kwasów omega-3, wielonienasycony kwas tłuszczowy omega-3, wpływ na reprodukcję - Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Właściwości farmakodynamiczne
Pertaktyna (PRN) jest zewnątrzbłonowym białkiem Bordetella pertussis o masie 69 kDa, kluczowym antygenem w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, takich jak Adacel (3 µg), Boostrix (2,5 µg) czy Infanrix-IPV (8 µg). Pełni istotną rolę w adhezji bakterii do nabłonka dróg oddechowych, a jej obecność w szczepionkach indukuje silną odpowiedź immunologiczną, potwierdzoną wysokim odsetkiem seropozytywności (np. 94,6% u dzieci 4-6 lat po Adacel) oraz wysokimi średnimi geometrycznymi stężeniami (GMC) przeciwciał, które utrzymują się przez wiele lat (np. 95,3% seropozytywności po 5 latach u dzieci). Szczepienia kobiet w ciąży preparatami zawierającymi pertaktynę znacząco podnoszą poziom przeciwciał u noworodków (GMC do 294,1 EU/ml po urodzeniu), zapewniając bierną ochronę niemowląt z efektywnością powyżej 90% w pierwszych miesiącach życia. Pomimo obserwowanego obniżenia odpowiedzi immunologicznej niemowląt na szczepienie pierwotne w obecności przeciwciał matczynych, dane epidemiologiczne nie wskazują na kliniczne znaczenie tej interferencji.
adhezja bakterii, antygen krztuścowy, badanie immunogenności, bezkomórkowa szczepionka przeciw krztuścowi, Bordetella pertussis, dawka przypominająca, hemaglutynina włókienkowa, interakcja immunologiczna, interferencja immunologiczna, obturacyjna choroba dróg oddechowych, odpowiedź immunologiczna, patogeneza krztuśca, pertaktyna, średnia geometryczna stężeń, szczepienie kobiet w ciąży, szczepienie pierwotne, szczepionka acelularna, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy