Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kwas eikozapentaenowy

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania kwasu eikozapentaenowego

Kwas eikozapentaenowy (EPA) jest długołańcuchowym wielonienasyconym kwasem tłuszczowym omega-3, występującym w produktach leczniczych takich jak Lipidem, Omacor, Omegaven czy Tran Hasco. Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji opierają się na badaniach przeprowadzonych dla poszczególnych produktów leczniczych zawierających EPA.¹

Konwencjonalne badania bezpieczeństwa farmakologicznego

Konwencjonalne badania bezpieczeństwa farmakologicznego przeprowadzone dla produktów zawierających kwas eikozapentaenowy nie wykazały szczególnego zagrożenia dla człowieka. Badania te obejmowały ocenę potencjału toksycznego, genotoksycznego, karcynogennego oraz wpływu na reprodukcję po podaniu wielokrotnym.^{2 3}

W przypadku produktu Lipidem, który zawiera emulsję tłuszczową z kwasami omega-3 (w tym EPA), przeprowadzono badania przedkliniczne obejmujące ocenę bezpieczeństwa farmakologicznego oraz toksycznego działania na rozród i rozwój potomstwa. Badania te dotyczyły emulsji tłuszczowej zawierającej dwukrotnie więcej triglicerydów kwasów omega-3 niż w produkcie końcowym i odpowiednio mniej triglicerydów długołańcuchowych omega-6. Wyniki nie ujawniły żadnych innych działań niż te oczekiwane po podaniu dużych dawek lipidów.⁴

Badania toksyczności ostrej i przewlekłej

Dane niekliniczne z konwencjonalnych badań toksyczności ostrej i po podaniu wielokrotnym kwasu eikozapentaenowego w preparacie Omegaven nie wykazały szczególnego zagrożenia dla człowieka.⁵ Podobnie, badania toksyczności po podaniu wielokrotnym dla Omacor nie wykazały ryzyka dla ludzi.⁶

Należy zaznaczyć, że dla produktu Tran Hasco, który zawiera kwas eikozapentaenowy w zakresie 35-80 mg w jednej kapsułce, nie przeprowadzono nieklinicznych badań bezpieczeństwa.⁷

Genotoksyczność i karcynogenność

Badania genotoksyczności przeprowadzone dla produktów zawierających kwas eikozapentaenowy nie wykazały potencjału genotoksycznego tej substancji.⁸ Również badania karcynogenności przeprowadzone dla produktu Omacor nie wykazały ryzyka dla ludzi.⁹

Wpływ na reprodukcję i rozwój potomstwa

W badaniu toksycznego wpływu na rozród przeprowadzonym dla produktu Lipidem, nie obserwowano żadnych dowodów na działanie embriotoksyczne lub teratogenne przy dawce 2 g lipidów/kg masy ciała na dobę podawanej królikom przez 12 dni.¹⁰ Należy jednak zwrócić uwagę na obecność fitoestrogenów takich jak ß-sitosterol w oleju sojowym, który jest składnikiem niektórych produktów zawierających kwasy omega-3. W badaniach na zwierzętach zaobserwowano wpływ ß-sitosterolu na płodność szczurów i królików po podskórnym i dopochwowym podawaniu tej substancji.¹¹

Po podaniu czystego ß-sitosterolu zaobserwowano zmniejszenie masy jąder i zawartości plemników w nasieniu u samców szczura oraz mniejszy wskaźnik ciąż u samic królika. Jednakże zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, działania zaobserwowane u zwierząt wydają się nie mieć odniesienia do praktyki klinicznej.¹²

W przypadku produktu Omegaven, nie prowadzono specyficznych badań u zwierząt dotyczących toksycznego wpływu na rozród i rozwój potomstwa.¹³

Badania immunogenności i potencjału alergizującego

Dla produktu Omegaven przeprowadzono również testy uczuleniowe. W badaniach u świnek morskich (test maksymalizacji) produkt wykazał umiarkowane działanie uczulające na skórę. W próbie antygenowości układowej nie stwierdzono jednak działania anafilaktycznego tego produktu leczniczego.¹⁴

Podsumowanie przedklinicznych danych o bezpieczeństwie kwasu eikozapentaenowego

Całościowa analiza dostępnych danych przedklinicznych dla produktów zawierających kwas eikozapentaenowy wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa tej substancji. Konwencjonalne badania bezpieczeństwa farmakologicznego, toksyczności ostrej i przewlekłej, genotoksyczności oraz karcynogenności nie wykazały szczególnego ryzyka dla ludzi stosujących preparaty zawierające EPA. Badania wpływu na reprodukcję i rozwój potomstwa również nie wykazały działań embriotoksycznych czy teratogennych związanych bezpośrednio z obecnością kwasu eikozapentaenowego.^{15 16 17}