pertaktyna
Pertaktyna (znana również jako pertactin, PRN) to białko adhezyjne występujące na powierzchni bakterii Bordetella pertussis, która jest czynnikiem etiologicznym krztuśca. Jako białko o masie 69 kDa, pertaktyna odgrywa kluczową rolę w procesie adhezji bakterii do komórek nabłonka dróg oddechowych, co stanowi istotny mechanizm patogenezy krztuśca.
Pertaktyna należy do grupy autotransporterów – białek, które same kierują swój transport przez błonę zewnętrzną bakterii. Zawiera sekwencję aminokwasową RGD (arginina-glicyna-kwas asparaginowy), która umożliwia wiązanie z integrynami komórek gospodarza, co ułatwia przyleganie bakterii do tkanek.
W kontekście klinicznym, pertaktyna jest jednym z antygenów zawartych w bezkomórkowych szczepionkach przeciwko krztuścowi (acellular pertussis vaccines, aP). Występowanie szczepów B. pertussis nieprodukujących pertaktyny (PRN-negative) staje się coraz częstszym zjawiskiem w krajach stosujących szczepionki bezkomórkowe, co może być wynikiem presji selekcyjnej wywieranej przez szczepienia i może wpływać na skuteczność szczepionek.
Badania serologiczne ukierunkowane na przeciwciała przeciwko pertaktynie są wykorzystywane w diagnostyce krztuśca, szczególnie w późniejszych fazach choroby. Monitorowanie zmian w ekspresji pertaktyny wśród krążących szczepów B. pertussis ma istotne znaczenie dla nadzoru epidemiologicznego i oceny skuteczności programów szczepień.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Adacel 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Adacel jest podawana jako jednorazowe domięśniowe wstrzyknięcie dawki 0,5 ml, zawierającej toksoidy błoniczy (≥2 j.m.), tężcowy (≥20 j.m.) oraz antygeny krztuścowe (toksoid krztuścowy 2,5 μg, hemaglutynina włókienkowa 5 μg, pertaktyna 3 μg, fimbrie typ 2 i 3 5 μg) adsorbowane na fosforanie glinu (1,5 mg). Standardowe dawkowanie obejmuje jednorazową dawkę u wszystkich wskazanych grup wiekowych, z możliwością powtarzania co 5-10 lat w celu wzmocnienia odporności. U osób z niepełną lub nieznaną historią szczepień przeciw błonicy i tężcowi zalecany jest schemat trójdawkowy: pierwsza dawka Adacel, druga dawka szczepionki dT po miesiącu oraz trzecia dawka d lub dT po 6 miesiącach od pierwszej. Szczepionka jest wskazana także u kobiet w ciąży (II i III trymestr) dla biernej ochrony niemowląt oraz w profilaktyce przeciwtężcowej przy ranach, z możliwością jednoczesnego podania immunoglobuliny przeciwtężcowej.
antygen krztuścowy, bierna ochrona niemowląt, błonica, fimbrie, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, immunoglobulina przeciwtężcowa, krztusiec, mięsień naramienny, ochrona immunologiczna, pertaktyna, podanie domięśniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, przeciwciała matczyne, reakcja anafilaktyczna, szczepienie podstawowe, tężec, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy - Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Przeciwwskazania stosowania
Pertaktyna jest kluczowym antygenem w szczepionkach bezkomórkowych przeciwko krztuścowi (aP), stosowanych zarówno w szczepieniach podstawowych, jak i przypominających. Wchodzi w skład preparatów złożonych, takich jak DTaP i DTaP-IPV. Podstawowym przeciwwskazaniem do podania szczepionek zawierających pertaktynę jest nadwrażliwość na którykolwiek składnik szczepionki, w tym antygeny krztuśca oraz śladowe pozostałości procesów produkcyjnych, takie jak formaldehyd, glutaraldehyd, neomycyna, polimyksyna B, albumina surowicy bydlęcej i streptomycyna. Szczepionki te są bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z encefalopatią o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po poprzednim szczepieniu przeciw krztuścowi. Dodatkowo, preparaty takie jak Boostrix i Boostrix Polio mają specyficzne przeciwwskazania związane z powikłaniami neurologicznymi i trombocytopenią po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy i tężcowi.
albumina surowicy bydlęcej, antygen krztuśca, choroba przebiegająca z gorączką, drgawka, encefalopatia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, glutaraldehyd, infekcja górnych dróg oddechowych, krztusiec, nadwrażliwość na substancje, neomycyna, pertaktyna, polimyksyna B, poliomyelitis, powikłanie neurologiczne, profilaktyka krztuśca, streptomycyna, trombocytopenia - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie typu 2 i 3 – Właściwości farmakokinetyczne
Fimbrie typu 2 i 3 stanowią istotne antygeny w bezkomórkowej szczepionce przeciwkrztuścowej Adacel, występując w dawce 5 µg na 0,5 ml szczepionki. Antygeny te są adsorbowane na fosforanie glinu (1,5 mg na dawkę, odpowiadające 0,33 mg Al3+), co wpływa na ich uwalnianie i prezentację układowi immunologicznemu. W skład szczepionki wchodzą również inne antygeny krztuśca: toksoid krztuścowy (2,5 µg), hemaglutynina włókienkowa (5 µg) oraz pertaktyna (3 µg), a także toksoidy błoniczy (≥2 j.m.) i tężcowy (≥20 j.m.). Postać farmaceutyczna szczepionki to mętna, biała zawiesina, zapewniająca odpowiednie dostarczenie antygenów. W procesie produkcji mogą występować śladowe ilości formaldehydu i glutaraldehydu, które nie wpływają istotnie na właściwości farmakokinetyczne antygenów.
antygen krztuśca, antygen szczepionkowy, działanie farmakologiczne, fimbrie typu 2 i 3, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność szczepionki, odpowiedź immunologiczna, parametr farmakokinetyczny, pertaktyna, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka przeciwkrztuścowa, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie – Dawkowanie i sposób podawania
Szczepionka ADACEL POLIO zawiera 5 mikrogramów fimbrii typu 2 i 3 jako składnik antygenowy krztuśca w dawce 0,5 ml, uzupełnione o toksoid krztuścowy (2,5 µg), hemaglutyninę włókienkową (5 µg), pertaktynę (3 µg), toksoidy błoniczy i tężcowy oraz inaktywowane wirusy polio trzech typów. Wszystkie antygeny są adsorbowane na 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg Al³⁺). Szczepionka jest przeznaczona do jednorazowego podania domięśniowego, preferencyjnie w mięsień naramienny, z wykluczeniem podania w mięsień pośladkowy, śródskórnego lub podskórnego (z wyjątkiem wyjątkowych sytuacji). Zalecana jest jako dawka przypominająca u pacjentów z pełnym cyklem szczepień podstawowych, a u osób z niepełnym cyklem – jako uzupełnienie, z możliwością podania dodatkowych dawek dT po 1 i 6 miesiącach. Dawkowanie przypominające można powtarzać co 5-10 lat, co zapewnia długotrwałą ochronę przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, w tym antygenom fimbrii.
antygen krztuśca, bierna ochrona, cykl szczepień, dawka przypominająca, droga śródskórna, fimbria typu 2 i 3, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, immunoglobulina przeciwtężcowa, inaktywowany wirus polio, mięsień naramienny, mięsień pośladkowy, pertaktyna, profilaktyka przeciwtężcowa, szczepienie podstawowe, szczepionka ADACEL POLIO, szczepionka przeciw poliomyelitis, szczepionka przeciwbłonicza, szczepionka przeciwkrztuścowa, szczepionka przeciwtężcowa, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy, wstrzyknięcie domięśniowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Adacel Polio 0,5 ml
Szczepionka Adacel Polio, podawana w dawce 0,5 ml, zawiera antygeny czterech patogenów: błonicy (≥ 2 j.m., 2 Lf), tężca (≥ 20 j.m., 5 Lf), krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 μg, hemaglutynina włókienkowa 5 μg, pertaktyna 3 μg, fimbrie typu 2 i 3 – 5 μg) oraz poliomyelitis (typ 1 – 29 jednostek antygenu D, typ 2 – 7 jednostek, typ 3 – 26 jednostek). Antygeny są adsorbowane na 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg Al³⁺) jako adiuwancie. Produkt może zawierać śladowe ilości formaldehydu, glutaraldehydu, antybiotyków (streptomycyna, neomycyna, polimyksyna B) oraz albuminy surowicy bydlęcej, co wynika z procesu produkcji. Szczepionka jest podawana w formie zawiesiny do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce, o jednolitej, mętnej, białej barwie.
Adacel Polio, adiuwant, albumina surowicy bydlęcej, ampułko-strzykawka, antygen krztuśca, błonica, charakterystyka produktu leczniczego, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus poliomyelitis, krztusiec, neomycyna, pertaktyna, polimyksyna B, poliomyelitis, przedawkowanie szczepionki, streptomycyna, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Skład i postać leku – Boostrix 0,5 ml (1 dawka)
Boostrix to adsorbowana, bezkomórkowa szczepionka złożona przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, o zmniejszonej zawartości antygenów, dostępna w postaci mętnej, białej zawiesiny do wstrzykiwań (0,5 ml dawka). Zawiera toksoid błoniczy ≥2 j.m. (2,5 Lf), toksoid tężcowy ≥20 j.m. (5 Lf), oraz antygeny Bordetella pertussis: toksoid krztuścowy 8 µg, hemaglutyninę włókienkową 8 µg i pertaktynę 2,5 µg, adsorbowane na adiuwantach wodorotlenku glinu (0,3 mg Al³⁺) i fosforanu glinu (0,2 mg Al³⁺). Produkt może zawierać śladowe ilości formaldehydu i substancje pomocnicze, takie jak chlorek sodu i wodę do wstrzykiwań. Szczepionka jest przechowywana w ampułko-strzykawkach ze szkła typu I, z gumową zatyczką i nasadką, dostępna w opakowaniach po 1 lub 10 sztuk, z igłami lub bez.
adapter Luer Lock, adiuwant, ampułko-strzykawka, błonica tężec krztusiec, Bordetella pertussis, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, iniekcja, pertaktyna, stabilność termiczna, szczepionka adsorbowana, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka bezkomórkowa złożona, szczepionka przeciwbłonicza, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Boostrix Polio 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix Polio, zawierająca inaktywowane antygeny błonicy, tężca, krztuśca oraz poliowirusa (typ 1: 40 jednostek antygenu D, typ 2: 8 jednostek, typ 3: 32 jednostki), adsorbowana na 0,3 mg Al(OH)3 i 0,2 mg AlPO4, jest oceniana jako mało prawdopodobna do wpływania na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania maszyn. Skład szczepionki, oparty na nieaktywnych składnikach, nie wykazuje bezpośredniego działania na ośrodkowy układ nerwowy ani funkcje psychomotoryczne. Producent podkreśla, że ryzyko zaburzeń zdolności psychofizycznych jest minimalne, jednak należy uwzględnić potencjalne działania niepożądane, takie jak ból głowy, zawroty głowy, zmęczenie czy reakcje miejscowe, które mogą pośrednio wpływać na bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów.
błonica, Boostrix Polio, Bordetella pertussis, działanie niepożądane, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa VERO, inaktywowany poliowirus, krztusiec, ośrodkowy układ nerwowy, pertaktyna, poliomyelitis, reakcja poszczepienna, szczepionka przeciw błonicy, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Adacel 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Adacel, zawierająca toksoid błoniczy (≥2 j.m.), toksoid tężcowy (≥20 j.m.) oraz antygeny krztuśca (toksoid krztuścowy, hemaglutyninę włókienkową, pertaktynę i fimbrie typu 2 i 3), została poddana kompleksowym badaniom przedklinicznym oceniającym jej bezpieczeństwo. Badania farmakologiczne, w tym toksyczność po podaniu wielokrotnym, nie wykazały szczególnego ryzyka dla ludzi. Profil bezpieczeństwa szczepionki jest zgodny z oczekiwaniami dla preparatów zawierających adsorbowane antygeny błonicy, tężca i krztuśca. Szczepionka zawiera 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg Al³⁺) jako adjuwant, który również wykazał akceptowalny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych. Obecność śladowych ilości formaldehydu i glutaraldehydu, stosowanych w procesie produkcji, nie wiązała się z istotnym ryzykiem toksykologicznym.
- Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Wskazania do stosowania
Pertaktyna, jako kluczowy antygen zewnątrzbłonowy Bordetella pertussis, jest integralnym składnikiem szczepionek bezkomórkowych przeciw krztuścowi, w tym preparatów typu Tdap, Tdap-IPV oraz pełnoskładnikowych DTaP-IPV. Zawartość pertaktyny w dawce 0,5 ml waha się od 2,5 μg (Boostrix, Boostrix Polio) do 8 μg (Infanrix-IPV), co wpływa na profil immunogenności preparatów. Szczepionki te są stosowane zarówno w szczepieniach przypominających u dzieci, młodzieży i dorosłych, jak i w profilaktyce biernej u noworodków poprzez szczepienie kobiet w ciąży. Preparaty takie jak Adacel i Adacel Polio (3 μg pertaktyny) oraz Boostrix i Boostrix Polio (2,5 μg pertaktyny) są rekomendowane do stosowania u osób powyżej 3-4 roku życia oraz ciężarnych, natomiast Infanrix-IPV (8 μg pertaktyny) dedykowany jest dzieciom od 16 miesięcy do 13 lat, nie jest natomiast wskazany w ciąży.
bierna ochrona niemowląt, błonica, Bordetella pertussis, czynne uodpornienie, dawka przypominająca, fimbrie, hemaglutynina włókienkowa, immunizacja, krztusiec, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, poliomyelitis, Program Szczepień Ochronnych, przeciwciała ochronne, strategia kokonowa, szczepienie kobiet w ciąży, szczepienie pierwotne, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, szczepionka skojarzona, Tdap, tężec, toksoid krztuścowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Boostrix Polio 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix Polio, zawierająca toksoidy błoniczy, tężcowy, antygeny Bordetella pertussis oraz inaktywowane wirusy polio typów 1, 2 i 3, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na jej składniki, w tym neomycynę, polimyksynę i formaldehyd. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów, u których wystąpiły reakcje nadwrażliwości po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi lub poliomyelitis, a także u osób z encefalopatią o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu zawierającym antygeny krztuśca. W takich przypadkach zaleca się rezygnację ze szczepienia przeciw krztuścowi i kontynuację immunizacji szczepionkami przeciw błonicy, tężcowi i poliomyelitis. Dodatkowo, przeciwwskazaniem są powikłania neurologiczne, takie jak drgawki poszczepienne, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne oraz przejściowa trombocytopenia po wcześniejszych szczepieniach.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk peptydowy, Boostrix Polio, Bordetella pertussis, encefalopatia, encefalopatia poszczepienia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, fenyloalanina, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna, pertaktyna, polimyksyna, poliomyelitis, reakcja nadwrażliwości, reakcja poszczepienna, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, trombocytopenia, wirus polio, wodorotlenek glinu, zaburzenia świadomości - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie typu 2 i 3 – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Fimbrie typu 2 i 3, będące kluczowymi antygenami krztuśca w szczepionce ADACEL, występują w dawce 5 mikrogramów na 0,5 ml szczepionki, obok innych antygenów takich jak toksoid krztuścowy (2,5 µg), hemaglutynina włókienkowa (5 µg) oraz pertaktyna (3 µg). Przedkliniczne badania toksyczności po podaniu wielokrotnym nie wykazały istotnych działań niepożądanych ani ryzyka dla ludzi. Modele zwierzęce potwierdziły dobrą tolerancję fimbrii, bez znaczących reakcji ogólnoustrojowych czy miejscowych. Dodatkowo, badania toksyczności reprodukcyjnej nie wykazały negatywnego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka, płodu, poród ani rozwój pourodzeniowy potomstwa, a także brak działania teratogennego.
adiuwant, antygen krztuśca, badanie farmakologiczne, badanie toksykologiczne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, krztusiec, pertaktyna, profil bezpieczeństwa, rozwój pourodzeniowy, substancja pomocnicza, szczepionka Adacel, toksoid krztuścowy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność w ciąży - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie – Wskazania do stosowania
Fimbrie typu 2 i 3, obecne w szczepionce Adacel Polio, stanowią kluczowe antygeny powierzchniowe Bordetella pertussis, istotne dla indukcji skutecznej odpowiedzi immunologicznej przeciw krztuścowi. W pojedynczej dawce 0,5 ml szczepionki znajduje się 5 μg fimbrii typu 2 i 3, które współwystępują z innymi antygenami: toksoidem krztuścowym (2,5 μg), hemaglutyniną włókienkową (5 μg) oraz pertaktyną (3 μg). Antygeny te są adsorbowane na 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg jonów Al³⁺), co zapewnia stabilność preparatu i stopniowe uwalnianie antygenów, wzmacniając i przedłużając odpowiedź immunologiczną. Szczepionka jest przeznaczona do stosowania jako dawka przypominająca u osób powyżej 3 roku życia, w tym u kobiet w ciąży, gdzie jej podanie ma na celu zapewnienie biernej ochrony noworodków przed krztuścem.
albumina surowicy bydlęcej, antygen krztuśca, antygen powierzchniowy, bierna ochrona noworodków, błonica, Bordetella pertussis, czynne uodpornienie, dawka przypominająca, fimbrie typu 2 i 3, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, krztusiec, odpowiedź immunologiczna, patogeneza krztuśca, pertaktyna, poliomyelitis, reakcja alergiczna, streptomycyna, sytuacja epidemiologiczna, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, szczepionka skojarzona, tężec, toksoid krztuścowy, trymestr ciąży, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Skład i postać leku – Adacel 1 dawka (0,5 ml)
ADACEL to adsorbowana szczepionka bezkomórkowa przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, zawierająca precyzyjnie określone ilości antygenów: toksoid błoniczy ≥ 2 j.m. (2 Lf), toksoid tężcowy ≥ 20 j.m. (5 Lf) oraz cztery antygeny krztuścowe – toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg i fimbrie typu 2 i 3 5 µg. Antygeny adsorbowane są na 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg Al), co zwiększa immunogenność preparatu. Szczepionka zawiera śladowe ilości formaldehydu i glutaraldehydu oraz fenoksyetanol jako konserwant. Produkt dostępny jest w postaci mętnej, białej zawiesiny w ampułko-strzykawkach o objętości 0,5 ml, które przed podaniem należy energicznie wstrząsnąć. Należy zwrócić uwagę na obecność lateksu w nasadkach, co może mieć znaczenie u pacjentów z alergią na lateks.
ampułko-strzykawka, błonica, Bordetella pertussis, elastomer bromobutylowy, fenoksyetanol, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, guma lateksowa, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność, krztusiec, nadwrażliwość na lateks, pertaktyna, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, woda do wstrzykiwań, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Adacel 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Adacel, będąca zawiesiną do wstrzykiwań zawierającą toksoidy błoniczy (≥2 j.m., 2 Lf), tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf) oraz antygeny krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg, fimbrie typu 2 i 3 po 5 µg), jest produktem bezkomórkowym adsorbowanym na 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg Al³⁺) pełniącym rolę adjuwantu. Ze względu na mechanizm działania polegający na stymulacji układu immunologicznego, a nie na bezpośrednim działaniu farmakologicznym substancji w krwiobiegu, nie przeprowadza się standardowych badań farmakokinetycznych (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie). Adjuwant wpływa na lokalną kinetykę uwalniania antygenów, przedłużając ekspozycję immunologiczną, jednak ten proces nie podlega klasycznej ocenie farmakokinetycznej.
- Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Właściwości farmakokinetyczne
Pertaktyna, jako kluczowy antygen bakterii Bordetella pertussis, jest integralnym składnikiem bezkomórkowych szczepionek przeciw krztuścowi, zróżnicowanym pod względem zawartości w zależności od grupy wiekowej pacjentów i preparatu. W szczepionkach dla dorosłych i młodzieży (Adacel, Adacel Polio) zawartość pertaktyny wynosi 3 µg na dawkę 0,5 ml, natomiast w Boostrix i Boostrix Polio jest to 2,5 µg. Dla dzieci preparat Infanrix-IPV zawiera 8 µg pertaktyny na dawkę 0,5 ml, co odpowiada potrzebie silniejszej stymulacji immunologicznej. Pertaktyna jest adsorbowana na związkach glinu, które różnią się w zależności od preparatu: fosforan glinu (0,33 mg Al³⁺) w Adacel i Adacel Polio, kombinacja wodorotlenku glinu (0,3 mg Al³⁺) i fosforanu glinu (0,2 mg Al³⁺) w Boostrix i Boostrix Polio oraz wodorotlenek glinu (0,5 mg Al³⁺) w Infanrix-IPV. Wszystkie szczepionki mają postać mętnej, białej zawiesiny do wstrzykiwań, co jest charakterystyczne dla preparatów adsorbowanych na glinie.
antygen krztuścowy, Bordetella pertussis, fimbrie typu 2 i 3, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność, inaktywowany wirus polio, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, preparat szczepionkowy, stymulacja odpowiedzi immunologicznej, szczepionka adsorbowana, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka przeciw krztuścowi, szczepionka przypominająca, toksoid krztuścowy, właściwości farmakokinetyczne, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 3 – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Poliowirus typ 3 (szczep Saukett) jest kluczowym składnikiem inaktywowanej szczepionki Boostrix Polio, w której dawce 0,5 ml zawiera 32 jednostki antygenu D. Szczepionka ta, produkowana na hodowli komórkowej VERO, zawiera również inaktywowane antygeny poliowirusów typ 1 (szczep Mahoney, 40 jednostek antygenu D) oraz typ 2 (szczep MEF-1, 8 jednostek antygenu D), a także toksoidy błoniczy (≥2 jednostki międzynarodowe), tężcowy (≥20 jednostek międzynarodowych) i antygeny Bordetella pertussis. Wszystkie składniki są adsorbowane na wodorotlenku glinu (0,3 mg Al3+) i fosforanie glinu (0,2 mg Al3+). Preparat może zawierać śladowe ilości formaldehydu, neomycyny, polimyksyny, kwasu para-aminobenzoesowego (<0,07 ng/dawka) oraz fenyloalaniny (0,0298 µg/dawka), które nie wpływają na bezpieczeństwo stosowania.
Boostrix Polio, Bordetella pertussis, charakterystyka produktu leczniczego, fenyloalanina, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany poliowirus, komórki Vero, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna, pertaktyna, polimyksyna, poliomyelitis, poliowirus typ 3, reakcja poszczepienna, serotypy poliowirusa, sprawność psychomotoryczna, szczep Mahoney, szczep MEF-1, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Fimbry typu 2 i 3, stanowiące jeden z antygenów krztuścowych w szczepionce Adacel Polio, są podawane w dawce 5 mikrogramów na 0,5 ml zawiesiny do wstrzykiwań. Przeprowadzone badania przedkliniczne, zgodne z wytycznymi oceny bezpieczeństwa produktów leczniczych, obejmowały konwencjonalne testy farmakologiczne skupiające się na toksyczności po podaniu wielokrotnym. Wyniki nie wykazały szczególnego ryzyka dla ludzi, potwierdzając akceptowalny profil bezpieczeństwa fimbrii. Szczepionka zawiera również inne antygeny krztuścowe: toksoid krztuścowy (2,5 µg), hemaglutyninę włókienkową (5 µg) oraz pertaktynę (3 µg), a także adiuwant w postaci fosforanu glinu (1,5 mg, odpowiadającego 0,33 mg Al3+ na dawkę), którego obecność nie wpływa negatywnie na bezpieczeństwo i immunogenność antygenu.
- Leksykon substancji czynnych
Fimbrie – Właściwości farmakodynamiczne
Fimbrie typu 2 i 3 stanowią kluczowy składnik antygenowy szczepionki przeciwkrztuścowej Adacel Polio, występując w dawce 5 µg na 0,5 ml zawiesiny do wstrzykiwań. W badaniach klinicznych wykazano wysoką immunogenność tych antygenów, z seropozytywnością osiągającą 100% u dzieci w wieku 3-5 lat, 99,5% u dzieci 5-6 lat oraz 99,8% u młodzieży i dorosłych w ciągu 4 tygodni od szczepienia. Długoterminowe obserwacje potwierdzają utrzymywanie się przeciwciał przeciw fimbriom na wysokim poziomie nawet do 10 lat po podaniu dawki przypominającej, z seropozytywnością wynoszącą odpowiednio do 100% u młodzieży i powyżej 93% u dorosłych. Poziomy przeciwciał wzrastają znacząco po szczepieniu, z GMC zwiększonym z 6,1 EU/ml do 149,6 EU/ml, co świadczy o silnej i trwałej odpowiedzi immunologicznej indukowanej przez fimbrie.
antygen krztuścowy, Bordetella pertussis, dawka przypominająca, fimbrie typu 2 i 3, hemaglutynina włókienkowa, indukowanie odpowiedzi immunologicznej, ochrona bierna, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, seropozytywność, średnia geometryczna stężeń, szczepionka ADACEL POLIO, szczepionka przeciwkrztuścowa, toksoid krztuścowy, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Adacel 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Adacel to adsorbowana, bezkomórkowa szczepionka skojarzona przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, zawierająca toksoid błoniczy (≥2 j.m.), toksoid tężcowy (≥20 j.m.) oraz antygeny krztuśca: toksoid krztuścowy (2,5 μg), hemaglutyninę włókienkową (5 μg), pertaktynę (3 μg) i fimbrie typu 2 i 3 (5 μg), adsorbowane na 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg Al³⁺). Badania immunogenności wykazały wysoką skuteczność w indukowaniu ochronnych poziomów przeciwciał (≥0,1 j.m./ml dla błonicy i tężca, ≥5 EU/ml dla krztuśca) u dzieci (4-6 lat), młodzieży (11-17 lat) i dorosłych (18-64 lat). Poziomy przeciwciał przeciw antygenom krztuśca (PT, FHA, PRN, FIM) po dawce przypominającej były porównywalne lub wyższe niż w badaniu Sweden I, potwierdzając skuteczność ochronną na poziomie około 85%. Długoterminowe obserwacje wykazały utrzymywanie się seroprotekcji przeciw błonicy (81,2-97,0%) i tężcowi (97,1-100%) oraz seropozytywności przeciw antygenom krztuśca przez 3-10 lat po szczepieniu. U dorosłych ≥40 lat, niezaszczepionych w ciągu ostatnich 20 lat, pojedyncza dawka Adacel POLIO wywołała seropozytywność ≥95,8% przeciw antygenom krztuśca oraz ≥82,4% i ≥98,5% przeciw błonicy i tężcowi odpowiednio.
antygen krztuśca, fimbrie typu 2 i 3, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność szczepionki, ochronny poziom przeciwciał, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, przeciwciało, przekazanie przeciwciał, seropozytywność, seroprotekcja, szczepienie kobiet w ciąży, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, szczepionka DTaP, szczepionka przeciw błonicy tężcowi i krztuścowi, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Adacel Polio 0,5 ml
ADACEL POLIO to adsorbowana zawiesina do wstrzykiwań, zawierająca precyzyjnie określone ilości antygenów błonicy (≥2 j.m., 2 Lf), tężca (≥20 j.m., 5 Lf), bezkomórkowego krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg, fimbrie typ 2 i 3 – 5 µg) oraz inaktywowanego wirusa polio typów 1 (29 jednostek antygenu D), 2 (7 jednostek antygenu D) i 3 (26 jednostek antygenu D) w dawce 0,5 ml. Adiuwantem jest fosforan glinu (1,5 mg, 0,33 mg Al). Produkt może zawierać śladowe ilości formaldehydu, glutaraldehydu, antybiotyków (streptomycyna, neomycyna, polimyksyna B) oraz albuminy surowicy bydlęcej. Szczepionka wymaga wstrząśnięcia przed podaniem, jest dostępna w ampułko-strzykawkach o pojemności 0,5 ml, przechowywana w temperaturze 2–8°C, nie wolno jej zamrażać. Po wyjęciu z lodówki stabilna do 72 godzin w temp. do 25°C.
adiuwant, aktywność biologiczna, albumina surowicy bydlęcej, ampułko-strzykawka, antygen krztuśca, ciało obce, dawka szczepionki, fenoksyetanol, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, neomycyna, niezgodność farmaceutyczna, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, podanie parenteralne, polimyksyna B, poliomyelitis inaktywowany, polisorbat 80, środek konserwujący, środek powierzchniowo czynny, streptomycyna, substancja pomocnicza, szczepionka przeciw błonicy, tężec i krztusiec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus polio inaktywowany, woda do wstrzykiwań, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Przedawkowanie – Adacel 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Adacel, będąca bezkomórkowym, złożonym preparatem adsorbowanym przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, zawiera w jednej dawce 0,5 ml: toksoid błoniczy ≥ 2 j.m. (2 Lf), toksoid tężcowy ≥ 20 j.m. (5 Lf), oraz antygeny krztuśca w ilościach: toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg i fimbrie typu 2 i 3 5 µg. Preparat zawiera również 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg Al) jako adiuwant oraz śladowe ilości formaldehydu i glutaraldehydu. Charakterystyka Produktu Leczniczego jednoznacznie wskazuje, że nie zidentyfikowano przypadków przedawkowania, a ryzyko to jest praktycznie wyeliminowane dzięki podawaniu szczepionki w predefiniowanej dawce 0,5 ml w ampułko-strzykawce, co uniemożliwia przekroczenie zalecanej dawki w warunkach klinicznych.
Adacel, adiuwant, ampułko-strzykawka, antygen krztuśca, błonica, charakterystyka produktu leczniczego, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, krztusiec, pertaktyna, szczepionka DTP, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Infanrix-IPV 1 dawka (0,5 ml)
Infanrix-IPV to szczepionka skojarzona zawierająca antygeny toksoidów błoniczego i tężcowego, antygeny bezkomórkowe Bordetella pertussis oraz inaktywowane wirusy polio typów 1, 2 i 3. W przeciwieństwie do konwencjonalnych leków, nie wymaga klasycznej oceny farmakokinetycznej (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie), gdyż jej działanie opiera się na stymulacji układu immunologicznego i indukcji odpowiedzi immunologicznej. Antygeny są adsorbowane na 0,5 mg uwodnionego wodorotlenku glinu, co przedłuża ich uwalnianie i wzmacnia immunogenność. Poliowirusy namnażane są w hodowli komórkowej VERO i inaktywowane, co zapewnia bezpieczeństwo preparatu. Szczepionka dostępna jest w postaci mętnej, białej zawiesiny do wstrzykiwań domięśniowych, co sprzyja lokalnej prezentacji antygenów komórkom układu odpornościowego.
adjuwant glinowy, ADME, badanie immunogenności, fenyloalanina, formaldehyd, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa VERO, inaktywowany wirus polio, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, podanie domięśniowe, polimyksyna, poliowirus, stymulacja układu immunologicznego, szczepionka skojarzona, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy - Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Dawkowanie i sposób podawania
Pertaktyna stanowi istotny antygen w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, obecna w różnych preparatach o zróżnicowanej zawartości, od 2,5 µg w Boostrix do 8 µg w Infanrix-IPV na dawkę 0,5 ml. Szczepionki te różnią się także składem innych antygenów krztuśca oraz grupą docelową, obejmującą dzieci (Infanrix-IPV), młodzież i dorosłych (Adacel, Boostrix). Dawkowanie jest ściśle określone w charakterystykach produktów i zależy od wieku pacjenta, celu szczepienia (pierwotne, przypominające, po ekspozycji, u kobiet w ciąży) oraz historii szczepień. Szczepionki podaje się domięśniowo, preferencyjnie w mięsień naramienny u osób starszych i w przednio-boczną część uda u małych dzieci, unikając podawania w pośladki, śródskórnie, podskórnie lub donaczyniowo.
ampułko-strzykawka, antygen krztuśca, badanie kliniczne, bierna ochrona, dawka przypominająca, fimbrie, hemaglutynina włókienkowa, immunoglobulina przeciwtężcowa, jednorodna zawiesina, krztusiec, mięsień naramienny, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, profilaktyka krztuśca, skład antygenowy, szczepienie pierwotne, szczepienie poekspozycyjne, toksoid krztuścowy - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie typu 2 i 3 – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Fimbrie typu 2 i 3, stanowiące kluczowe antygeny bakterii Bordetella pertussis, są składnikiem szczepionki ADACEL w dawce 5 mikrogramów na podanie. W skład szczepionki wchodzą również toksoidy błoniczy, tężcowy i krztuścowy oraz inne antygeny, adsorbowane na 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg Al3+), co zapewnia powolne uwalnianie i minimalizuje ryzyko działań ogólnoustrojowych. Dane kliniczne nie wykazują istotnego wpływu szczepionki, w tym fimbrii typu 2 i 3, na funkcje neuromotoryczne, zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn. Brak jest udokumentowanych działań niepożądanych wpływających na funkcje poznawcze lub motoryczne, a całościowa ocena bezpieczeństwa nie wskazuje na klinicznie istotne zaburzenia tych zdolności.
Adacel, antygen krztuścowy, Bordetella pertussis, fimbrie typu 2 i 3, fosforan glinu, funkcje neuromotoryczne, funkcje psychomotoryczne, hemaglutynina włókienkowa, objawy poszczepienne, pertaktyna, reakcja poszczepienna, szczepionka przeciwkrztuścowa, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Szczepionka ADACEL POLIO zawiera antygeny krztuśca, w tym fimbrie typu 2 i 3 w dawce 5 µg na 0,5 ml, oraz inne składniki bezkomórkowej szczepionki przeciwkrztuścowej: toksoid krztuścowy (2,5 µg), hemaglutyninę włókienkową (5 µg) i pertaktynę (3 µg). Jest stosowana w profilaktyce błonicy, tężca, krztuśca i poliomyelitis. Badania kliniczne (4 RCT z 310 kobietami, 1 prospektywne z 546 kobietami, 5 retrospektywnych z 124 810 kobietami) oraz dane z nadzoru farmakowigilacyjnego nie wykazały niepożądanych efektów związanych z podaniem szczepionki w drugim i trzecim trymestrze ciąży, ani negatywnego wpływu na przebieg ciąży, rozwój płodu, poród czy wczesny rozwój postnatalny. Podanie szczepionki w ciąży ma na celu ochronę matki oraz przekazanie przeciwciał ochronnych noworodkowi, co jest istotne dla ochrony przed krztuścem w pierwszych miesiącach życia.
antygen inaktywowany, antygen krztuśca, badanie kliniczne, badanie obserwacyjne, bierny nadzór, fimbria, hemaglutynina włókienkowa, krztusiec, model zwierzęcy, pertaktyna, poliomyelitis, przeciwciało ochronne, rozwój postnatalny, rozwój zarodka, szczepionka ADACEL POLIO, szczepionka inaktywowana, szczepionka przeciwkrztuścowa, toksoid krztuścowy, trymestr ciąży - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Boostrix Polio 0,5 ml (1 dawka)
Boostrix Polio to adsorbowana szczepionka o zmniejszonej zawartości antygenów, przeznaczona do profilaktyki błonicy, tężca, krztuśca (bezkomórkowa) oraz poliomyelitis (inaktywowana). Jedna dawka wynosi 0,5 ml i zawiera m.in. toksoid błoniczy ≥2 j.m. (2,5 Lf), toksoid tężcowy ≥20 j.m. (5 Lf), antygeny Bordetella pertussis: toksoid krztuścowy 8 µg, hemaglutyninę włókienkową 8 µg, pertaktynę 2,5 µg oraz inaktywowane poliowirusy typ 1 (40 jednostek antygenu D), typ 2 (8 jednostek antygenu D) i typ 3 (32 jednostki antygenu D). Szczepionka jest wskazana dla osób powyżej 3 roku życia, w tym kobiet ciężarnych w II i III trymestrze, i powinna być podawana domięśniowo, najlepiej w mięsień naramienny, z zachowaniem aseptyki. Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 3 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
Schemat szczepienia obejmuje podanie pojedynczej dawki 0,5 ml, z zaleceniem uzupełnienia cyklu szczepień u młodzieży i dorosłych niezaszczepionych lub z nieukończonym cyklem przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, poprzez dwie dodatkowe dawki podawane odpowiednio 1 i 6 miesięcy po dawce pierwszej. Boostrix Polio może być również stosowana w profilaktyce poekspozycyjnej u osób z ryzykiem tężca, które wcześniej przeszły szczepienie podstawowe toksoidem tężcowym, z jednoczesnym podaniem immunoglobuliny przeciwtężcowej. Powtórne szczepienia należy wykonywać zgodnie z oficjalnymi wytycznymi. Szczepionka może zawierać śladowe ilości fenyloalaniny, formaldehydu, neomycyny, polimyksyny oraz kwasu para-aminobenzoesowego, co należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjenta.
błonica tężec krztusiec, Bordetella pertussis, fenyloalanina, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, immunoglobulina przeciwtężcowa, inaktywowany poliowirus, kobieta ciężarna, kwas para-aminobenzoesowy, mięsień naramienny, neomycyna, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, podanie domięśniowe, polimyksyna, poliomyelitis, szczepienie przypominające, szczepionka bezkomórkowa, technika aseptyczna, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, trymestr ciąży, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Infanrix-IPV 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Infanrix-IPV jest wskazana do stosowania jako szczepienie uzupełniające i przypominające przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz poliomyelitis u dzieci w wieku od 16 miesięcy do 13 lat, które uprzednio przeszły szczepienie pierwotne. Każda dawka 0,5 ml zawiera toksoid błoniczy (≥ 30 j.m.), toksoid tężcowy (≥ 40 j.m.), antygeny Bordetella pertussis: toksoid krztuścowy (25 μg), hemaglutyninę włókienkową (25 μg) oraz pertaktynę (8 μg). Ponadto, szczepionka zawiera inaktywowane wirusy polio trzech typów: typ 1 (szczep Mahoney) – 40 jednostek antygenu D, typ 2 (szczep MEF-1) – 8 jednostek antygenu D oraz typ 3 (szczep Saukett) – 32 jednostki antygenu D. Antygeny są adsorbowane na 0,5 mg uwodnionego wodorotlenku glinu (Al³⁺), co wzmacnia odpowiedź immunologiczną. Produkt jest dostępny w formie mętnej, białej zawiesiny do wstrzykiwań w ampułkostrzykawce i może zawierać śladowe ilości formaldehydu, neomycyny, polimyksyny, a także < 0,07 ng kwasu para-aminobenzoesowego oraz 0,036 μg fenyloalaniny, co jest istotne u pacjentów z fenyloketonurią. Komponenty wirusowe namnażane są w hodowli komórkowej VERO.
adjuwant, Bordetella pertussis, fenyloalanina, fenyloketonuria, formaldehyd, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa VERO, kalendarz szczepień, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, polimyksyna, poliomyelitis, szczepienie podstawowe, szczepienie uzupełniające, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus polio, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Skład i postać leku – Infanrix-IPV 1 dawka (0,5 ml)
Infanrix-IPV to adsorbowana szczepionka zawierająca toksoidy błoniczy (≥30 j.m.), tężcowy (≥40 j.m.), antygeny Bordetella pertussis: toksoid krztuścowy (25 µg), hemaglutyninę włókienkową (25 µg) oraz pertaktynę (8 µg), a także inaktywowane wirusy poliomyelitis typ 1 (40 jednostek antygenu D), typ 2 (8 jednostek antygenu D) i typ 3 (32 jednostki antygenu D). Składniki aktywne są adsorbowane na 0,5 mg uwodnionego wodorotlenku glinu. Szczepionka jest dostępna w postaci mętnej, białej zawiesiny w ampułkostrzykawce o objętości 0,5 ml. Produkt może zawierać śladowe ilości formaldehydu, neomycyny, polimyksyny, a także poniżej 0,07 ng kwasu para-aminobenzoesowego i 0,036 µg fenyloalaniny na dawkę. W składzie pomocniczym znajdują się m.in. chlorek sodu, Medium 199 oraz woda do wstrzykiwań, co zapewnia izotoniczność i stabilność preparatu.
adiuwant, ampułkostrzykawka, błonica, Bordetella pertussis, chlorek sodu, fenyloalanina, formaldehyd, hemaglutynina włókienkowa, jednostka antygenu D, krztusiec, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna, pertaktyna, polimyksyna, poliomyelitis inaktywowany, poliowirus inaktywowany, szczepionka adsorbowana, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka złożona, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu uwodniony, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Hemaglutynina włókienkowa – Interakcje
Hemaglutynina włókienkowa (FHA) jest kluczowym antygenem w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, obecnym w preparatach takich jak Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV, Pentaxim czy Tetraxim. Badania kliniczne potwierdzają, że szczepionki zawierające FHA mogą być podawane jednocześnie z innymi szczepionkami inaktywowanymi i żywymi atenuowanymi, w tym przeciw grypie, HPV, HBV, meningokokom (MenACWY), półpaścowi, MMR oraz ospie wietrznej, pod warunkiem podania w różne miejsca ciała. W niektórych przypadkach obserwowano obniżone średnie geometryczne stężenia (GMC) przeciwciał wobec antygenów krztuśca, w tym FHA, jednak bez klinicznie istotnej interferencji. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów leczonych immunosupresyjnie, u których może wystąpić osłabiona odpowiedź immunologiczna na szczepionkę, co wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz ewentualnego monitorowania odpowiedzi immunologicznej.
działanie immunosupresyjne, działanie niepożądane szczepionki, fimbrie, Haemophilus influenzae typu B, hemaglutynina włókienkowa, immunoglobulina, lek immunosupresyjny, odpowiedź immunologiczna, odra, ospa wietrzna, pertaktyna, polisacharyd otoczkowy, preparat skojarzony, średnie geometryczne stężenie, świnka i różyczka, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka przeciw grypie, szczepionka przeciw krztuścowi, szczepionka przeciw meningokokom, szczepionka przeciw półpaścowi, toksoid krztuścowy, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zaburzenie odporności - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Boostrix 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix, zawierająca toksoid błoniczy (≥2 j.m., 2,5 Lf), toksoid tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf) oraz antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 µg, hemaglutynina włókienkowa 8 µg, pertaktyna 2,5 µg), jest adsorbowana na wodorotlenku glinu (0,3 mg Al3+) i fosforanie glinu (0,2 mg Al3+). Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do jej podania są nadwrażliwość na składniki szczepionki, w tym formaldehyd w śladowych ilościach, oraz reakcje alergiczne po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy, tężcowi lub krztuścowi. Szczególną uwagę należy zwrócić na powikłania neurologiczne, takie jak encefalopatia o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu krztuścowym, drgawki czy epizody hipotoniczno-hiporeaktywne, które stanowią przeciwwskazanie do podania Boostrix. Również przejściowa trombocytopenia po wcześniejszych szczepieniach jest wskazaniem do rezygnacji z podania preparatu.
antygen Bordetella pertussis, choroba gorączkowa, drgawka, działanie niepożądane szczepionki, encefalopatia o nieznanej etiologii, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, łagodna infekcja, nadwrażliwość na substancje czynne, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, powikłanie neurologiczne, substancja pomocnicza, szczepionka przeciw błonicy, szczepionka przeciw krztuścowi, szczepionka przeciw tężcowi, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, trombocytopenia przejściowa, wodorotlenek glinu, zakażenie górnych dróg oddechowych - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Adacel 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka ADACEL, zawierająca toksoidy błoniczy i tężcowy oraz antygeny krztuśca (toksoid krztuścowy, hemaglutyninę włókienkową, pertaktynę i fimbrie typu 2 i 3) adsorbowane na fosforanie glinu, jest bezpieczna do stosowania u kobiet w ciąży, zwłaszcza w drugim i trzecim trymestrze. Potwierdzają to dane z 4 randomizowanych badań klinicznych (310 kobiet), 1 prospektywnego badania (546 kobiet), 5 retrospektywnych badań (124 810 kobiet) oraz nadzoru farmakovigilacyjnego. Nie zaobserwowano negatywnego wpływu na przebieg ciąży, zdrowie płodu ani noworodka. Badania na zwierzętach również nie wykazały szkodliwego wpływu na rozwój zarodka, płodu, poród czy rozwój pourodzeniowy. Szczepionka ADACEL POLIO zawiera identyczne ilości antygenów i wykazuje podobne bezpieczeństwo.
antygen krztuśca, antygen szczepionkowy, badanie prospektywne, badanie retrospektywne, bierny nadzór, charakterystyka produktu leczniczego, fimbrie, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, odpowiedź immunologiczna, personel medyczny, pertaktyna, przeciwciało matczyne, randomizowane badanie kliniczne, rozwój płodu, substancja czynna, szczepionka inaktywowana, szczepionka przeciw błonicy, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, trymestr ciąży, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Adacel 1 dawka (0,5 ml)
Ocena wpływu szczepionki ADACEL, zawierającej toksoid błoniczy (≥2 j.m.), toksoid tężcowy (≥20 j.m.) oraz antygeny krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg, fimbrie typ 2 i 3 5 µg) adsorbowane na fosforanie glinu (1,5 mg, 0,33 mg Al3+), na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn wykazała brak istotnego wpływu. Pomimo braku specjalistycznych badań klinicznych w tym zakresie, dane zawarte w Charakterystyce Produktu Leczniczego wskazują, że ADACEL nie zaburza zdolności psychomotorycznych niezbędnych do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Jednakże, ze względu na możliwość wystąpienia reakcji poszczepiennych, takich jak gorączka czy osłabienie, które mogą pośrednio wpływać na tę zdolność, zaleca się zachowanie ostrożności i indywidualną ocenę pacjenta.
antygen krztuśca, błonica, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, interakcja lekowa, krztusiec, pertaktyna, reakcja poszczepienna, świadoma zgoda, szczepionka Adacel, szczepionka przeciw błonicy tężcowi i krztuścowi, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy - Leksykon substancji czynnych
Toksoid krztuścowy – Interakcje
Toksoid krztuścowy, będący kluczowym składnikiem szczepionek przeciwko Bordetella pertussis, jest powszechnie stosowany w preparatach złożonych z toksoidami błonicy i tężca oraz innymi antygenami. Badania kliniczne wykazały, że szczepionki zawierające toksoid krztuścowy mogą być podawane jednocześnie z wieloma innymi szczepionkami, takimi jak przeciw HPV, inaktywowanej szczepionki przeciw grypie, WZW typu B, poliomyelitis, skoniugowanych szczepionek przeciw meningokokom (MenACWY), półpaścowi, MMR/MMRV oraz Haemophilus influenzae typ b, bez istotnych klinicznie interakcji. W niektórych przypadkach obserwowano niższe średnie geometryczne stężenia (GMC) przeciwciał (np. FHA, PRN, antygeny krztuśca), jednak bez wpływu na skuteczność immunologiczną. Zaleca się podawanie szczepionek w różne miejsca ciała, a także możliwość jednoczesnego stosowania z immunoglobulinami, w tym przeciwtężcową, bez ryzyka klinicznie istotnej interferencji.
Bordetella pertussis, choroba autoimmunologiczna, hemaglutynina włókienkowa, immunoglobulina przeciwtężcowa, immunosupresja, inaktywowana szczepionka przeciw grypie, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, szczepienie ochronne, szczepionka MMR, szczepionka przeciw Haemophilus influenzae, szczepionka przeciw HPV, szczepionka przeciw krztuścowi, szczepionka przeciw poliomyelitis, szczepionka przeciw półpaścowi, szczepionka przeciw WZW typu B, toksoid błonicy i tężca, toksoid krztuścowy, transplantacja narządów - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Boostrix 0,5 ml (1 dawka)
W praktyce klinicznej szczepionka Boostrix, zawierająca toksoidy błoniczy i tężcowy oraz antygeny Bordetella pertussis adsorbowane na związkach glinu, jest rekomendowana do stosowania u kobiet w drugim i trzecim trymestrze ciąży. Dane z randomizowanego badania klinicznego na 341 kobietach oraz prospektywnego badania obserwacyjnego obejmującego 793 kobiety nie wykazały działań niepożądanych wpływających na przebieg ciąży, zdrowie płodu ani noworodka. Brak jest danych z prospektywnych badań dotyczących stosowania szczepionki w pierwszym trymestrze, jednak pasywne monitorowanie przypadków nie wskazuje na ryzyko. Badania na modelach zwierzęcych potwierdzają brak szkodliwego wpływu na rozwój embrionalny, przebieg porodu i rozwój pourodzeniowy. Szczepienie w ciąży może chronić noworodki przed krztuścem, co stanowi istotną korzyść kliniczną.
antygen inaktywowany, Bordetella pertussis, drugi trymestr ciąży, hemaglutynina włókienkowa, karmienie piersią, krztusiec, laktacja, pertaktyna, pierwszy trymestr ciąży, rozwój embrionalny, rozwój pourodzeniowy, szczepienie w ciąży, szczepionka dTpa-IPV, szczepionka inaktywowana, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy, trzeci trymestr ciąży, związek glinu - Leksykon substancji czynnych
Polimyksyna – Właściwości farmakodynamiczne
Polimyksyna, antybiotyk peptydowy z grupy polipeptydów cyklicznych, wykazuje silne działanie bakteriobójcze wobec bakterii Gram-ujemnych poprzez interakcję z lipopolisacharydami błony zewnętrznej, co zwiększa jej przepuszczalność i prowadzi do śmierci komórki bakteryjnej. W procesie produkcji szczepionek Boostrix Polio i Infanrix-IPV polimyksyna jest stosowana jako środek przeciwbakteryjny, szczególnie w hodowlach komórkowych VERO do namnażania wirusów polio, co zapobiega zanieczyszczeniom bakteryjnym. W gotowych szczepionkach pozostają jedynie śladowe ilości polimyksyny, które mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości u osób uczulonych, dlatego nadwrażliwość na polimyksynę stanowi przeciwwskazanie do stosowania tych preparatów. Oprócz polimyksyny, szczepionki zawierają także inne substancje pomocnicze o potencjalnym znaczeniu klinicznym, takie jak formaldehyd, neomycyna, kwas para-aminobenzoesowy i fenyloalanina.
antybiotyk peptydowy, bakteria Gram-ujemna, błona zewnętrzna bakterii, błonica, fenyloalanina, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa, hodowla komórkowa VERO, immunogenność, inaktywowany poliowirus, krztusiec, kwas para-aminobenzoesowy, lipopolisacharyd, miano przeciwciał, nadwrażliwość na antybiotyk, obturacyjna choroba dróg oddechowych, ochronne miano przeciwciał, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, POChP, poliomyelitis, polipeptyd cykliczny, szczepienie przypominające, szczepienie uzupełniające, tężec, tlenowa bakteria Gram-ujemna, toksoid krztuścowy, wskaźnik seroprotekcji, zanieczyszczenie bakteryjne - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie – Przedawkowanie
Fimbrie typu 2 i 3 stanowią kluczowe składniki antygenowe szczepionki ADACEL POLIO, stosowanej w profilaktyce błonicy, tężca, krztuśca (bezkomórkowa, złożona) oraz poliomyelitis (inaktywowana). W standardowej dawce 0,5 ml szczepionki zawarte jest 5 mikrogramów fimbrii typu 2 i 3, które są integralną częścią antygenów krztuśca. Produkt zawiera również inne antygeny, takie jak toksoid błoniczy (≥2 j.m.), toksoid tężcowy (≥20 j.m.), toksoid krztuścowy (2,5 µg), hemaglutyninę włókienkową (5 µg) oraz pertaktynę (3 µg), a także inaktywowane wirusy polio trzech typów. Szczepionka jest podawana w formie gotowej zawiesiny do wstrzykiwań, co zapewnia precyzyjne dawkowanie i minimalizuje ryzyko błędów aplikacyjnych.
ampułko-strzykawka, antygen krztuśca, antygen krztuścowy, błonica, charakterystyka produktu leczniczego, fimbrie typu 2 i 3, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, krztusiec, pertaktyna, poliomyelitis, przedawkowanie substancji czynnej, szczepionka ADACEL POLIO, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka inaktywowana, szczepionka złożona, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie typu 2 i 3 – Interakcje
Fimbrie typu 2 i 3, obecne w szczepionce ADACEL w dawce 5 μg na podanie, stanowią kluczowy antygen Bordetella pertussis odpowiedzialny za adhezję do nabłonka dróg oddechowych. W skład szczepionki wchodzą również toksoid krztuścowy (2,5 μg), hemaglutynina włókienkowa (5 μg) oraz pertaktyna (3 μg). Badania kliniczne potwierdzają brak istotnych interakcji przy jednoczesnym podaniu ADACEL z inaktywowaną szczepionką przeciw grypie, szczepionką przeciw WZW B, szczepionką przeciw poliomyelitis (inaktywowaną lub doustną) oraz rekombinowaną szczepionką przeciw HPV. Zaleca się podawanie szczepionek w różne kończyny, co minimalizuje ryzyko lokalnych reakcji poszczepiennych i ułatwia monitorowanie działań niepożądanych. Szczepionka jest inaktywowana i może być stosowana równocześnie z immunoglobulinami, pod warunkiem przestrzegania zasad podawania w różne miejsca ciała.
adhezja patogenu, antygen szczepionkowy, Bordetella pertussis, choroba wątroby, działanie niepożądane, fimbrie typu 2 i 3, formaldehyd i glutaraldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowana szczepionka przeciw grypie, kortykosteroid systemowy, leczenie immunosupresyjne, lek przeciwnowotworowy, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, poliomyelitis, przeciwciało monoklonalne, przeszczep narządu, reakcja poszczepienna, szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, toksoid krztuścowy, wirus brodawczaka ludzkiego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Adacel Polio 0,5 ml
Szczepionka ADACEL POLIO to zawiesina do wstrzykiwań o objętości 0,5 ml, zawierająca toksoidy błoniczy i tężcowy, antygeny krztuśca oraz inaktywowany wirus polio (typy 1, 2 i 3) adsorbowane na fosforanie glinu. Zalecana jest jednorazowa dawka domięśniowa (preferencyjnie w mięsień naramienny) u wszystkich wskazanych pacjentów, z możliwością powtarzania dawki przypominającej co 5-10 lat w celu wzmocnienia odporności. U młodzieży i dorosłych z nieznaną lub niepełną historią szczepień przeciw błonicy i tężcowi rekomendowany jest schemat trójdawkowy: pierwsza dawka ADACEL POLIO (0,5 ml), druga dawka dT po 1 miesiącu oraz trzecia dawka dT po 6 miesiącach od pierwszej. Szczepionka może być także stosowana u kobiet w ciąży w II lub III trymestrze dla zapewnienia biernej ochrony niemowląt przed krztuścem oraz w profilaktyce poekspozycyjnej przy zranieniach z ryzykiem tężca, często w połączeniu z immunoglobuliną przeciwtężcową.
antygen krztuśca, bierna ochrona niemowląt, fimbrie, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, historia szczepień, immunoglobulina przeciwtężcowa, inaktywowany wirus polio, mięsień naramienny, pertaktyna, podanie domięśniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, poliomyelitis, profilaktyka przeciwtężcowa, szczepienie podstawowe, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy, wstrzyknięcie domięśniowe, wzmocnienie odporności - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie typu 2 i 3 – Przeciwwskazania stosowania
Szczepionka Adacel, będąca bezkomórkowym preparatem przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, zawiera w jednej dawce 0,5 ml 5 µg fimbrii typu 2 i 3, które wraz z innymi antygenami krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg) oraz toksoidami błoniczym (≥2 j.m., 2 Lf) i tężcowym (≥20 j.m., 5 Lf) mają na celu indukcję odporności przeciw krztuścowi. Adjuwantem jest fosforan glinu (1,5 mg, 0,33 mg Al3+). Preparat jest adsorbowany i charakteryzuje się zmniejszoną zawartością antygenów, co ma na celu ograniczenie działań niepożądanych. Szczepionka jest dostępna w formie mętnej, białej zawiesiny do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Podanie powinno być odroczone u pacjentów z ostrą ciężką chorobą przebiegającą z gorączką, natomiast łagodne infekcje nie stanowią przeciwwskazania.
adjuwant, antygen krztuśca, działanie niepożądane, encefalopatia, encefalopatia o nieznanej etiologii, fimbria typu 2 i 3, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, nadwrażliwość pacjenta, pertaktyna, podanie parenteralne, reakcja alergiczna, reakcja organizmu, substancja pomocnicza, szczepionka Adacel, szczepionka przeciw błonicy tężcowi i krztuścowi, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie typu 2 i 3 – Wskazania do stosowania
Fimbrie typu 2 i 3 stanowią kluczowy składnik antygenowy bezkomórkowej szczepionki Adacel, występując w dawce 5 mikrogramów na 0,5 ml. W połączeniu z innymi antygenami krztuśca, takimi jak toksoid krztuścowy (2,5 µg), hemaglutynina włókienkowa (5 µg) oraz pertaktyna (3 µg), fimbrie te wzmacniają immunogenność preparatu, co przekłada się na skuteczną profilaktykę krztuśca. Szczepionka jest adsorbowana na 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg Al³⁺) na dawkę, co optymalizuje odpowiedź immunologiczną. Adacel jest wskazany do stosowania jako dawka przypominająca przeciw tężcowi, błonicy i krztuścowi u osób powyżej 4. roku życia, które przeszły szczepienie podstawowe, a szczególnie u kobiet w ciąży, gdzie zapewnia bierną ochronę noworodków i niemowląt poprzez transfer przeciwciał przez łożysko.
adhezja patogenu, antygen krztuścowy, bierna ochrona, błonica, Bordetella pertussis, fimbrie typu 2 i 3, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, odpowiedź immunologiczna, patogeneza zakażenia, pertaktyna, profilaktyka krztuśca, przeciwciała matczyne, szczepienie przypominające, szczepionka przeciw krztuścowi, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie – Właściwości farmakokinetyczne
Fimbrie typu 2 i 3 stanowią istotny antygen krztuśca w szczepionce Adacel Polio, obecne w dawce 5 mikrogramów na 0,5 ml. W szczepionkach zawierających fimbrie nie przeprowadza się klasycznych badań farmakokinetycznych (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie), gdyż ich działanie opiera się na indukcji odpowiedzi immunologicznej, a nie na bezpośrednim efekcie farmakologicznym. Fimbrie są adsorbowane na 1,5 mg fosforanu glinu, co umożliwia ich powolne uwalnianie i długotrwałą stymulację układu odpornościowego. W skład szczepionki wchodzą także inne antygeny krztuścowe: toksoid krztuścowy (2,5 µg), hemaglutynina włókienkowa (5 µg) oraz pertaktyna (3 µg), a także toksoidy błoniczy (≥2 j.m.) i tężcowy (≥20 j.m.) oraz inaktywowane wirusy polio typów 1, 2 i 3, co umożliwia szeroką ochronę skojarzoną.
adjuwant, antygen krztuśca, badanie farmakokinetyczne, badanie immunogenności, działanie farmakologiczne, farmakokinetyka, fimbrie typu 2 i 3, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, interakcja z receptorem, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, oczyszczony antygen, odpowiedź humoralna, odpowiedź immunologiczna, odpowiedź komórkowa, parametr farmakokinetyczny, pertaktyna, produkt immunologiczny, stymulacja układu odpornościowego, szczepionka ADACEL POLIO, szczepionka bezkomórkowa, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, układ enzymatyczny - Leksykon substancji czynnych
Toksoid krztuścowy – Właściwości farmakodynamiczne
Toksoid krztuścowy, będący zdetoksykowaną formą toksyny Bordetella pertussis, stanowi kluczowy składnik bezkomórkowych szczepionek przeciwko krztuścowi, stosowanych w szczepieniach podstawowych i przypominających. Po podaniu indukuje specyficzną odpowiedź immunologiczną, manifestującą się wzrostem miana przeciwciał neutralizujących, co potwierdzają badania kliniczne szczepionek takich jak Adacel, Boostrix czy Adacel Polio. Wskaźniki seropozytywności po miesiącu od szczepienia wynoszą od 84,4% do 97,8% w różnych grupach wiekowych, a długotrwałość odpowiedzi utrzymuje się nawet do 10 lat (np. 82,1-97,3% seropozytywności u młodzieży i dorosłych). Szczepienie kobiet w ciąży w II i III trymestrze znacząco podnosi stężenia przeciwciał u noworodków (GMC do 68,8 EU/ml po urodzeniu), co przekłada się na ponad 90% skuteczność ochrony niemowląt w pierwszych miesiącach życia. Zawartość toksoidu w szczepionkach różni się w zależności od grupy wiekowej – od 2,5 µg w preparatach dla młodzieży i dorosłych (Adacel) do 25 µg w szczepionkach dla dzieci (Infanrix-IPV, Tetraxim).
Adacel Polio, astma, Boostrix Polio, Bordetella pertussis, dawka przypominająca, fimbrie, hemaglutynina włókienkowa, Infanrix-IPV, interferencja immunologiczna, korelacja serologiczna, korelat ochrony, krew pępowinowa, krztusiec, obturacyjna choroba dróg oddechowych, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, seropozytywność, średnia geometryczna stężeń, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, szczepionka Adacel, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka Boostrix, Tetraxim, toksoid krztuścowy, toksyna bakteryjna, trymestr ciąży, zachorowalność - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 2 – Wskazania do stosowania
Poliowirus typ 2, w postaci inaktywowanej i adsorbowanej na Al(OH)3 oraz AlPO4, stanowi kluczowy składnik szczepionki Boostrix Polio, stosowanej w dawce 0,5 ml zawierającej 8 jednostek antygenu D poliowirusa typu 2 (szczep MEF-1). Preparat jest przeznaczony do szczepień przypominających u osób powyżej 3. roku życia, zapewniając ochronę przed poliomyelitis wraz z innymi chorobami zakaźnymi, takimi jak błonica, tężec i krztusiec. Szczepionka jest produkowana na hodowli komórkowej VERO i zawiera również śladowe ilości formaldehydu, neomycyny, polimyksyny, kwasu para-aminobenzoesowego oraz fenyloalaniny, co wymaga uwagi przy kwalifikacji pacjentów z alergiami lub fenyloketonurią.
bierna ochrona niemowląt, choroba Heinego-Medina, fenyloketonuria, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa VERO, immunogenność, jednostka antygenu D, pertaktyna, poliomyelitis, poliowirus typu 2, serotyp poliowirusa, szczep Mahoney, szczep MEF-1, szczep Saukett, szczepienie przypominające, szczepionka skojarzona, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu uwodniony, wstrzyknięcie domięśniowe - Leksykon substancji czynnych
Toksoid krztuścowy – Wskazania do stosowania
Toksoid krztuścowy, będący inaktywowaną toksyną Bordetella pertussis, stanowi kluczowy składnik szczepionek wieloskładnikowych przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (DTaP i Tdap). Preparaty te różnią się zawartością toksoidu krztuścowego, która w szczepionkach do szczepień pierwotnych i uzupełniających (np. Tetraxim, Infanrix-IPV) wynosi 25 μg, natomiast w szczepionkach przypominających (np. Adacel, Boostrix) jest niższa i waha się od 2,5 μg do 20 μg. Szczepionki te zawierają również inne antygeny Bordetella pertussis, takie jak hemaglutynina włókienkowa (2,5–25 μg), pertaktyna (2,5–8 μg) oraz fimbrie typu 2 i 3 (obecne w wybranych preparatach). Wskazania do stosowania obejmują szczepienia pierwotne, uzupełniające i przypominające u niemowląt, dzieci, młodzieży oraz dorosłych, z uwzględnieniem specyfiki preparatu i wieku pacjenta.
antygen krztuśca, bierna ochrona niemowląt, Bordetella pertussis, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, kalendarz szczepień, krztusiec, pertaktyna, poliomyelitis, Program Szczepień Ochronnych, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, szczepienie uzupełniające, szczepienie w ciąży, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka DTaP, szczepionka przypominająca, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Adacel 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka ADACEL (Tdap) jest wskazana do stosowania jako dawka przypominająca u pacjentów powyżej 4 roku życia, którzy ukończyli podstawowy cykl szczepień przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi. Preparat zawiera toksoidy błoniczy (≥2 j.m., 2 Lf) i tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf) oraz antygeny bezkomórkowe krztuśca: toksoid krztuścowy (2,5 µg), hemaglutyninę włókienkową (5 µg), pertaktynę (3 µg) i fimbrie typu 2 i 3 (5 µg), adsorbowane na 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg Al). Szczepionka jest dostępna w postaci mętnej, białej zawiesiny w ampułko-strzykawce o objętości 0,5 ml. W procesie produkcji mogą występować śladowe ilości formaldehydu i glutaraldehydu, co należy uwzględnić przy ocenie ryzyka nadwrażliwości u pacjentów.
ampułko-strzykawka, bierna ochrona przed krztuścem, dawka przypominająca, fimbrie typu 2 i 3, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, nadwrażliwość, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, program szczepień, sytuacja epidemiologiczna, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, tężec, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy, transfer przeciwciał matczynych, zawiesina do wstrzykiwań, zmniejszona zawartość antygenów - Leksykon substancji czynnych
Wodorotlenek glinu – Właściwości farmakodynamiczne
Wodorotlenek glinu pełni kluczową rolę jako adiuwant w szczepionkach, takich jak D-Szczepionka błonicza adsorbowana, Szczepionka tężcowa adsorbowana, NeisVac-C oraz Infanrix-IPV. Jego właściwości adsorpcyjne umożliwiają powolne uwalnianie antygenów (np. toksoidów błoniczego i tężcowego, polisacharydu Neisseria meningitidis grupy C), co zwiększa immunogenność i stymuluje silną odpowiedź immunologiczną. Badania kliniczne wykazały wysoką skuteczność immunologiczną: w przypadku NeisVac-C niemal 100% niemowląt i dzieci osiągnęło miano rSBA ≥ 1:8, a w grupie młodzieży 100% uzyskało ochronne miano przeciwciał. Szczepionka Infanrix-IPV wykazała ochronne miana przeciwciał u ≥ 99% pacjentów przeciwko błonicy, krztuścowi, tężcowi i poliowirusom. Odpowiedź immunologiczna utrzymuje się przez lata, co potwierdza długotrwałą skuteczność szczepień z użyciem wodorotlenku glinu jako adiuwanta.
choroba wrzodowa, dolny zwieracz przełyku, działanie cytoprotekcyjne, działanie ściągające, działanie zobojętniające, hemaglutynina włókienkowa, komórka prezentująca antygen, kwas solny, martwica błony śluzowej, meningokoki grupy C, odpowiedź immunologiczna, pamięć immunologiczna, pertaktyna, pH treści żołądkowej, poliowirus, prostaglandyny, refluks żołądkowo-przełykowy, test ELISA, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, układ immunologiczny, właściwości adsorpcyjne, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, zapalenie błony śluzowej żołądka - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Boostrix Polio 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix Polio, będąca zawiesiną do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce o objętości 0,5 ml, nie wymaga oceny farmakokinetycznej zgodnie z wytycznymi dla produktów immunologicznych. Mechanizm działania opiera się na stymulacji układu immunologicznego do wytworzenia odpowiedzi przeciwko adsorbowanym antygenom, w tym toksoidowi błoniczemu (≥2 j.m.), toksoidowi tężcowemu (≥20 j.m.), antygenom Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 μg, hemaglutynina włókienkowa 8 μg, pertaktyna 2,5 μg) oraz inaktywowanym poliowirusom typów 1, 2 i 3 (odpowiednio 40, 8 i 32 jednostek antygenu D). Antygeny są adsorbowane na wodorotlenku glinu uwodnionym (0,3 mg Al³⁺) i fosforanie glinu (0,2 mg Al³⁺), co wzmacnia i wydłuża odpowiedź immunologiczną. Poliowirusy namnażane są w hodowli komórkowej VERO, co zapewnia wysoką jakość i bezpieczeństwo produktu.
ampułko-strzykawka, Bordetella pertussis, fenyloalanina, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, hodowla komórkowa VERO, inaktywowany poliowirus, kwas para-aminobenzoesowy, miano przeciwciał, neomycyna, ochrona immunologiczna, pertaktyna, polimyksyna, serokonwersja, seroprotekcja, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu uwodniony, zawiesina do wstrzykiwań