Przeciwwskazania stosowania
Pertaktyna

Przeciwwskazania stosowania pertaktyny: Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Pertaktyna jest jednym z istotnych antygenów krztuśca, stanowiącym składnik szczepionek bezkomórkowych przeciwko krztuścowi (aP), które są stosowane zarówno w szczepieniach podstawowych u niemowląt i dzieci, jak i w szczepieniach przypominających u starszych dzieci, młodzieży i dorosłych. Pertaktyna wchodzi w skład szczepionek złożonych zawierających antygeny przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (DTaP) lub dodatkowo przeciw poliomyelitis (DTaP-IPV). Przeciwwskazania do jej stosowania są ściśle związane z przeciwwskazaniami do podania całej szczepionki zawierającej ten antygen.¹²³

Nadwrażliwość na składniki szczepionki

Podstawowym przeciwwskazaniem do podania szczepionek zawierających pertaktynę jest nadwrażliwość na którąkolwiek z substancji czynnych lub pomocniczych zawartych w szczepionce. Dotyczy to zarówno samych antygenów krztuśca (w tym pertaktyny), jak i pozostałych składników szczepionki.⁴⁵

Szczególną uwagę należy zwrócić również na potencjalną nadwrażliwość na substancje pozostałe z procesu wytwarzania, które mogą być obecne w niewykrywalnych, śladowych ilościach, takie jak:⁶

• Formaldehyd – występuje we wszystkich szczepionkach zawierających pertaktynę
• Glutaraldehyd – występuje w szczepionkach Adacel i Adacel Polio
• Neomycyna – występuje w szczepionkach Boostrix Polio, Adacel Polio, Infanrix-IPV
• Polimyksyna B – występuje w szczepionkach Boostrix Polio, Adacel Polio, Infanrix-IPV
• Albumina surowicy bydlęcej – może występować w szczepionce Adacel Polio
• Streptomycyna – występuje w szczepionce Adacel Polio

⁷⁸

Encefalopatia o nieznanej etiologii

Szczepionki zawierające pertaktynę jako składnik antygenów krztuśca są bezwzględnie przeciwwskazane u osób, u których wystąpiła encefalopatia o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po poprzednim podaniu szczepionki zawierającej antygeny krztuśca. W takich przypadkach należy zrezygnować ze szczepienia przeciw krztuścowi i kontynuować jedynie szczepienia przeciw błonicy i tężcowi (DT) lub dodatkowo przeciw poliomyelitis (DT-IPV), jeśli jest to wskazane.⁹¹⁰¹¹

Powikłania po wcześniejszych szczepieniach

W przypadku niektórych szczepionek zawierających pertaktynę, jak Boostrix i Boostrix Polio, istnieją dodatkowe przeciwwskazania związane z powikłaniami po wcześniejszych szczepieniach przeciwko błonicy i tężcowi. Należą do nich:¹²

• Przejściowa trombocytopenia po wcześniejszych szczepieniach przeciwko błonicy i/lub tężcowi
• Powikłania neurologiczne po wcześniejszych szczepieniach przeciwko błonicy i/lub tężcowi, w tym:
  • Drgawki
  • Epizody hipotoniczno-hiporeaktywne

¹³

Ostre i ciężkie choroby z gorączką

Podobnie jak w przypadku innych szczepionek, podanie szczepionek zawierających pertaktynę należy odroczyć u pacjentów z ostrą, ciężką chorobą przebiegającą z gorączką. Jest to jednak przeciwwskazanie tymczasowe, a nie bezwzględne. Po ustąpieniu ostrego stanu chorobowego szczepienie może zostać przeprowadzone.¹⁴¹⁵

Warto podkreślić, że łagodne infekcje, takie jak przeziębienie czy niewielka infekcja górnych dróg oddechowych bez wysokiej gorączki, nie stanowią przeciwwskazania do szczepienia preparatami zawierającymi pertaktynę.¹⁶¹⁷¹⁸

Różnice w przeciwwskazaniach pomiędzy szczepionkami zawierającymi pertaktynę

Należy zauważyć, że istnieją pewne różnice w przeciwwskazaniach między poszczególnymi preparatami zawierającymi pertaktynę. Różnice te wynikają głównie z pozostałych składników szczepionek, sposobu ich wytwarzania oraz dawek antygenów. Poniższa tabela przedstawia główne różnice w zawartości pertaktyny oraz specyficzne przeciwwskazania dla poszczególnych szczepionek:

Wnioski kliniczne

Pertaktyna jest ważnym antygenem w profilaktyce krztuśca, jednak jej stosowanie podlega ścisłym przeciwwskazaniom, które dotyczą całych preparatów szczepionkowych. Kluczowe jest dokładne zebranie wywiadu przed kwalifikacją pacjenta do szczepienia, ze szczególnym uwzględnieniem reakcji na poprzednie dawki szczepionek oraz występowania nadwrażliwości na jakiekolwiek składniki preparatu.¹⁹²⁰

W przypadku przeciwwskazań do podania szczepionki zawierającej komponent krztuścowy (w tym pertaktynę), należy rozważyć alternatywne schematy szczepień z wykorzystaniem szczepionek nie zawierających komponentu krztuścowego. W przypadku wystąpienia encefalopatii po poprzednim szczepieniu zawierającym antygeny krztuśca, należy całkowicie zrezygnować z podawania preparatów zawierających pertaktynę, zastępując je szczepionkami przeciwko błonicy i tężcowi oraz ewentualnie poliomyelitis.²¹²²