epizod hipotoniczno-hiporeaktywny
Epizod hipotoniczno-hiporeaktywny (HHE, Hypotonic-Hyporesponsive Episode) to stan kliniczny charakteryzujący się nagłym obniżeniem napięcia mięśniowego (hipotonia), zmniejszoną reaktywnością na bodźce (hiporeaktywność) oraz bladością lub sinicą. Najczęściej występuje u niemowląt i małych dzieci w ciągu 48 godzin po szczepieniu, szczególnie po podaniu szczepionek zawierających komponent krztuścowy.
Objawy HHE obejmują wiotkość mięśni, osłabioną reakcję na bodźce zewnętrzne, bladość lub sinicę skóry oraz niekiedy senność lub utratę przytomności. Epizod zwykle trwa od kilku minut do kilku godzin i ustępuje samoistnie bez następstw neurologicznych. Patofizjologia HHE nie jest w pełni wyjaśniona, sugeruje się reakcję wazowagalną lub mediowaną cytokinami.
Diagnostyka różnicowa HHE powinna uwzględniać drgawki, reakcje wazowagalne, hipoglikemię, infekcje, zaburzenia elektrolitowe oraz choroby metaboliczne. Leczenie ma charakter objawowy i polega głównie na monitorowaniu funkcji życiowych do czasu ustąpienia objawów. Mimo niepokojącego obrazu klinicznego, HHE ma zwykle łagodny przebieg i nie wiąże się z długotrwałymi powikłaniami neurologicznymi czy rozwojowymi.
Występowanie HHE nie stanowi przeciwwskazania do kontynuacji szczepień, choć w indywidualnych przypadkach może być rozważana zmiana rodzaju szczepionki przeciw krztuścowi. Epizody hipotoniczno-hiporeaktywne są uwzględniane w systemach monitorowania niepożądanych odczynów poszczepiennych, a ich częstość znacząco zmniejszyła się po wprowadzeniu szczepionek acelularnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Polimyksyna – Działania niepożądane
Polimyksyna, antybiotyk peptydowy stosowany przeciw bakteriom Gram-ujemnym, występuje w śladowych ilościach jako składnik pomocniczy w szczepionkach Boostrix Polio i Infanrix-IPV. Pomimo niskiego stężenia, może wywoływać działania niepożądane, w tym reakcje alergiczne od łagodnych (pokrzywka, świąd, wysypka) po ciężkie anafilaktyczne i anafilaktoidalne. Objawy neurologiczne obejmują bardzo często senność i ból głowy (zwłaszcza u dzieci 6-13 lat), a także rzadkie drgawki i epizody hipotoniczno-hiporeaktywne. Reakcje miejscowe, takie jak ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu podania, występują bardzo często, z rozległym obrzękiem kończyny u 13-25% dzieci po 4. i 5. dawce Infanrix-IPV. Dodatkowo obserwuje się zaburzenia hematologiczne (rzadko powiększenie węzłów chłonnych, bardzo rzadko trombocytopenię), zaburzenia oddechowe (rzadko zapalenie oskrzeli, kaszel, bardzo rzadko bezdech) oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego i sfery psychicznej (biegunka, wymioty, nudności, utrata apetytu, nietypowy płacz, drażliwość, niepokój). Reakcje te pojawiają się zwykle w ciągu 48 godzin po szczepieniu i ustępują samoistnie w około 4 dni.
alergiczne zapalenie skóry, antybiotyk peptydowy, bakteria Gram-ujemna, bezdech, choroba neurologiczna, drgawka, epizod drgawkowy, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, małopłytkowość, nadwrażliwość na polimyksynę, neurotoksyczność, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tkanki podskórnej, pokrzywka, powiększenie węzłów chłonnych, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, trombocytopenia, układ pokarmowy, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie oskrzeli, zapaść krążeniowa, zatrzymanie krążenia - Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Przeciwwskazania stosowania
Pertaktyna jest kluczowym antygenem w szczepionkach bezkomórkowych przeciwko krztuścowi (aP), stosowanych zarówno w szczepieniach podstawowych, jak i przypominających. Wchodzi w skład preparatów złożonych, takich jak DTaP i DTaP-IPV. Podstawowym przeciwwskazaniem do podania szczepionek zawierających pertaktynę jest nadwrażliwość na którykolwiek składnik szczepionki, w tym antygeny krztuśca oraz śladowe pozostałości procesów produkcyjnych, takie jak formaldehyd, glutaraldehyd, neomycyna, polimyksyna B, albumina surowicy bydlęcej i streptomycyna. Szczepionki te są bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z encefalopatią o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po poprzednim szczepieniu przeciw krztuścowi. Dodatkowo, preparaty takie jak Boostrix i Boostrix Polio mają specyficzne przeciwwskazania związane z powikłaniami neurologicznymi i trombocytopenią po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy i tężcowi.
albumina surowicy bydlęcej, antygen krztuśca, choroba przebiegająca z gorączką, drgawka, encefalopatia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, glutaraldehyd, infekcja górnych dróg oddechowych, krztusiec, nadwrażliwość na substancje, neomycyna, pertaktyna, polimyksyna B, poliomyelitis, powikłanie neurologiczne, profilaktyka krztuśca, streptomycyna, trombocytopenia - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tdap Szczepionka
Podczas kwalifikacji pacjentów do szczepienia Tdap, zawierającej toksoidy błoniczy, tężcowy i krztuścowy adsorbowane na wodorotlenku glinu, kluczowe jest przestrzeganie wskazań oraz drogi podania – wyłącznie domięśniowej, ze względu na ryzyko poważnych powikłań przy podaniu dożylnym. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami odporności, w tym poddawanych terapii immunosupresyjnej oraz z przewlekłym niedoborem odporności (np. HIV), gdzie odpowiedź serologiczna może być osłabiona, ale szczepienie jest nadal zalecane. Przed kolejną dawką z komponentem krztuścowym należy ocenić ryzyko u pacjentów z historią poważnych reakcji niepożądanych, takich jak hipotoniczno-hiporeaktywny epizod (HHE), gorączka >40°C, nieustępujący płacz >3 godziny czy drgawki w określonym czasie po szczepieniu.
drgawki, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość na formaldehyd, obniżona odporność, odpowiedź immunologiczna, podanie podskórne, preparat immunologiczny, przewlekły niedobór odporności, reakcja anafilaktyczna, terapia immunosupresyjna, toksoid błoniczy tężcowy krztuścowy, wodorotlenek glinu, wstrzyknięcie domięśniowe, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakażenie HIV - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Boostrix Polio 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix Polio, zawierająca toksoidy błoniczy, tężcowy, antygeny Bordetella pertussis oraz inaktywowane wirusy polio typów 1, 2 i 3, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na jej składniki, w tym neomycynę, polimyksynę i formaldehyd. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów, u których wystąpiły reakcje nadwrażliwości po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi lub poliomyelitis, a także u osób z encefalopatią o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu zawierającym antygeny krztuśca. W takich przypadkach zaleca się rezygnację ze szczepienia przeciw krztuścowi i kontynuację immunizacji szczepionkami przeciw błonicy, tężcowi i poliomyelitis. Dodatkowo, przeciwwskazaniem są powikłania neurologiczne, takie jak drgawki poszczepienne, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne oraz przejściowa trombocytopenia po wcześniejszych szczepieniach.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk peptydowy, Boostrix Polio, Bordetella pertussis, encefalopatia, encefalopatia poszczepienia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, fenyloalanina, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna, pertaktyna, polimyksyna, poliomyelitis, reakcja nadwrażliwości, reakcja poszczepienna, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, trombocytopenia, wirus polio, wodorotlenek glinu, zaburzenia świadomości - Leksykon substancji czynnych
Polimyksyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Polimyksyna, obecna w śladowych ilościach w szczepionkach takich jak Boostrix Polio i Infanrix-IPV, stanowi potencjalne ryzyko dla pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję. Przed podaniem tych szczepionek konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu lekarskiego, uwzględniającego wcześniejsze reakcje alergiczne oraz działania niepożądane. Znana nadwrażliwość na polimyksynę jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepienia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami odporności, przyjmujących leki immunosupresyjne, z ciężkimi zaburzeniami neurologicznymi oraz u osób z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, gdzie zaleca się rozważenie podania szczepionki podskórnie i stosowanie ucisku miejsca wkłucia przez minimum 2 minuty. Podanie donaczyniowe jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko reakcji systemowych.
drgawki gorączkowe, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, lek immunosupresyjny, nadwrażliwość, nadwrażliwość na polimyksynę, objaw neurologiczny, odpowiedź immunologiczna, omdlenie poszczepienne, parestezja, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, polimyksyna, produkt biologiczny, reakcja anafilaktyczna, reakcja psychogenna, ruchy toniczno-kloniczne, trombocytopenia, utrata przytomności, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie odporności, zaburzenie widzenia, zakażenie HIV - Leksykon substancji czynnych
Hemaglutynina włókienkowa – Przeciwwskazania stosowania
Hemaglutynina włókienkowa, kluczowy antygen w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, jest stosowana w preparatach skojarzonych przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis. Główne przeciwwskazania do jej stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki szczepionek, w tym na formaldehyd, glutaraldehyd, neomycynę, streptomycynę, polimyksynę B oraz albuminę surowicy bydlęcej, obecne w różnych preparatach (np. Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV, Pentaxim, Tetraxim). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest encefalopatia o nieznanej etiologii występująca w ciągu 7 dni po poprzednim szczepieniu zawierającym antygeny krztuśca, a także postępująca encefalopatia i zagrażające życiu reakcje alergiczne po wcześniejszych dawkach. Szczepionek tych nie należy podawać także pacjentom z przejściową trombocytopenią lub powikłaniami neurologicznymi po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy i/lub tężcowi.
albumina surowicy bydlęcej, błonica tężec krztusiec, drgawki, encefalopatia o nieznanej etiologii, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, hemofilia, leczenie immunosupresyjne, nadwrażliwość na składniki szczepionki, neomycyna, nieżyt górnych dróg oddechowych, odpowiedź immunologiczna, padaczka, polimyksyna B, poliomyelitis, postępująca encefalopatia, powikłanie neurologiczne, profilaktyka przeciwgorączkowa, przejściowa trombocytopenia, streptomycyna, szczepionka przeciwkrztuścowa bezkomórkowa, szczepionka skojarzona, trombocytopenia, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie odporności - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 1 – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Poliowirus typ 1 (szczep Mahoney) jest kluczowym składnikiem szczepionek przeciw poliomyelitis, takich jak Boostrix Polio, zawierających 40 jednostek antygenu D poliowirusa typ 1. Przed podaniem szczepionki konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu lekarskiego, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych szczepień i ewentualnych działań niepożądanych, takich jak gorączka ≥ 40,0°C, zapaść, przewlekły płacz ≥ 3 godzin czy drgawki w ciągu 48 godzin po szczepieniu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami neurologicznymi oraz u osób z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, gdzie rozważa się podanie podskórne i stosowanie ucisku miejsca iniekcji przez minimum 2 minuty. Szczepionka nie powinna być podawana donaczyniowo ze względu na ryzyko poważnych powikłań. U pacjentów z HIV szczepienie jest możliwe, choć odpowiedź immunologiczna może być osłabiona.
Boostrix Polio, drgawki gorączkowe, działanie niepożądane, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, fenyloketonuria, fosforan glinu, HIV, hodowla komórkowa VERO, kwas para-aminobenzoesowy, objaw neurologiczny, odpowiedź immunologiczna, omdlenie, parestezja, poliomyelitis, poliowirus typ 1, reakcja anafilaktyczna, reakcja psychogenna, resuscytacja, ruchy toniczno-kloniczne, skurcz oskrzeli, trombocytopenia, wodorotlenek glinu, wywiad lekarski, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie neurologiczne - Leksykon substancji czynnych
Polimyksyna – Przeciwwskazania stosowania
Polimyksyna, antybiotyk peptydowy obecny w śladowych ilościach w niektórych szczepionkach, takich jak Boostrix Polio i Infanrix-IPV, stanowi istotne przeciwwskazanie u pacjentów z nadwrażliwością na ten związek lub inne składniki produkcyjne (np. neomycynę, formaldehyd). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także wystąpienie reakcji nadwrażliwości po wcześniejszym podaniu analogicznych szczepionek przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi lub poliomyelitis. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów, u których w ciągu 7 dni po szczepieniu przeciw krztuścowi wystąpiła encefalopatia o nieznanej etiologii – w takich przypadkach zaleca się rezygnację ze szczepień zawierających komponent krztuścowy i rozważenie preparatów skierowanych jedynie przeciw błonicy, tężcowi i poliomyelitis. Dodatkowo, w przypadku Boostrix Polio przeciwwskazaniem są także przejściowa trombocytopenia oraz powikłania neurologiczne (drgawki, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne) po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy i/lub tężcowi.
antybiotyk peptydowy, antygen krztuśca, choroba przebiegająca z gorączką, encefalopatia, encefalopatia o nieznanej etiologii, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, konsultacja alergologiczna, łagodna infekcja, nadwrażliwość na polimyksynę, nadwrażliwość na składniki, nadwrażliwość na substancje, powikłanie neurologiczne, reakcja alergiczna na antybiotyk, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja poszczepienna, szczepionka Boostrix Polio, szczepionka Infanrix-IPV, trombocytopenia przejściowa - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus – Działania niepożądane
Poliowirus inaktywowany, stosowany w szczepionkach przeciw poliomyelitis, takich jak Infanrix-IPV, zawiera antygeny trzech typów wirusa: typ 1 (szczep Mahoney) – 40 jednostek antygenu D, typ 2 (szczep MEF-1) – 8 jednostek antygenu D oraz typ 3 (szczep Saukett) – 32 jednostki antygenu D. Profil bezpieczeństwa opiera się na danych od ponad 2200 pacjentów. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie, obrzęk), gorączka ≥ 38°C (bardzo często), utrata apetytu, senność, ból głowy (szczególnie u dzieci 6-13 lat), nietypowy płacz, drażliwość i niepokój. Po szczepieniach uzupełniających wzrasta częstość reakcji miejscowych i gorączki. Szczególną uwagę zwraca rozległy obrzęk kończyny (średnica > 50 mm) występujący u 13-25% dzieci po 4. i 5. dawce, który ustępuje samoistnie w ciągu około 4 dni. Rzadziej występują powiększenie węzłów chłonnych, alergiczne zapalenie skóry, wysypka, świąd, pokrzywka oraz zapalenie oskrzeli i kaszel.
alergiczne zapalenie skóry, antygen D, bezdech, biegunka, choroba Heinego-Medina, drgawki, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, gorączka, hodowla komórkowa VERO, inaktywowany poliowirus, Infanrix-IPV, nudności, obrzęk kończyny, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, płytka krwi, pokrzywka, poliomyelitis, poliowirus, powiększenie węzłów chłonnych, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, szczepionka skojarzona, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka, zapalenie oskrzeli, zapaść - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Boostrix 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix, zawierająca toksoid błoniczy (≥2 j.m., 2,5 Lf), toksoid tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf) oraz antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 µg, hemaglutynina włókienkowa 8 µg, pertaktyna 2,5 µg), jest adsorbowana na wodorotlenku glinu (0,3 mg Al3+) i fosforanie glinu (0,2 mg Al3+). Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do jej podania są nadwrażliwość na składniki szczepionki, w tym formaldehyd w śladowych ilościach, oraz reakcje alergiczne po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy, tężcowi lub krztuścowi. Szczególną uwagę należy zwrócić na powikłania neurologiczne, takie jak encefalopatia o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu krztuścowym, drgawki czy epizody hipotoniczno-hiporeaktywne, które stanowią przeciwwskazanie do podania Boostrix. Również przejściowa trombocytopenia po wcześniejszych szczepieniach jest wskazaniem do rezygnacji z podania preparatu.
antygen Bordetella pertussis, choroba gorączkowa, drgawka, działanie niepożądane szczepionki, encefalopatia o nieznanej etiologii, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, łagodna infekcja, nadwrażliwość na substancje czynne, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, powikłanie neurologiczne, substancja pomocnicza, szczepionka przeciw błonicy, szczepionka przeciw krztuścowi, szczepionka przeciw tężcowi, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, trombocytopenia przejściowa, wodorotlenek glinu, zakażenie górnych dróg oddechowych - Leksykon substancji czynnych
Formaldehyd – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Formaldehyd, stosowany jako substancja pomocnicza w produkcji wielu szczepionek i produktów medycznych, może występować w śladowych ilościach w preparatach końcowych. Przed podaniem produktu zawierającego formaldehyd konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu lekarskiego, uwzględniającego wcześniejsze szczepienia oraz reakcje niepożądane, a także badanie lekarskie pacjenta. Formaldehyd może wywoływać reakcje alergiczne, dlatego jest przeciwwskazany u osób z nadwrażliwością na tę substancję. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niedoborami odporności, trombocytopenią, zaburzeniami krzepnięcia oraz u bardzo niedojrzałych wcześniaków (≤ 28. tydzień ciąży), u których istnieje ryzyko bezdechu i konieczność monitorowania czynności oddechowych przez 48–72 godziny. Podawanie domięśniowe wymaga stosowania ucisku w miejscu wkłucia przez co najmniej 2 minuty, aby zapobiec krwawieniu. Preparaty z formaldehydem nie mogą być podawane donaczyniowo, a przed iniekcją należy upewnić się, że igła nie znajduje się w naczyniu krwionośnym.
bezdech, chemioterapia, drgawka gorączkowa, drgawki, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, fenyloketonuria, formaldehyd, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, krwawienie, leczenie immunosupresyjne, niedobór odporności, niedojrzały wcześniak, objaw neurologiczny, omdlenie, parestezja, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, ruchy toniczno-kloniczne, skurcz oskrzeli, trombocytopenia, układ immunologiczny, zaburzenie krzepnięcia, zakażenie HIV - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tetana nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka przeciw tężcowi Tetana zawiera toksoid tężcowy w dawce nie mniejszej niż 40 j.m., adsorbowany na wodorotlenku glinu, i może wywoływać różnorodne działania niepożądane o częstości nieznanej, co wynika z monitorowania spontanicznego po wprowadzeniu do obrotu. Do najczęściej zgłaszanych należą reakcje miejscowe w miejscu podania, takie jak zaczerwienienie, ból, obrzęk, a także ogólne objawy poszczepienne, w tym stan podgorączkowy, gorączka, dreszcze, osłabienie i złe samopoczucie, które zwykle ustępują w ciągu 24-48 godzin. Rzadziej obserwuje się poważniejsze reakcje, takie jak trombocytopenia, reakcje nadwrażliwości (w tym wstrząs anafilaktyczny), epizody hipotoniczno-hiporeaktywne, omdlenia, a także zaburzenia neurologiczne, naczyniowe, skórne i mięśniowo-szkieletowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na rzadkie, ale istotne klinicznie powikłania, takie jak podskórne i długotrwałe ziarniniaki w miejscu iniekcji (częstość około 1:100 000) oraz swędzący limfatyczny naciek.
epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, naciek limfatyczny, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, reakcja nadwrażliwości, reaktywne zapalenie stawów, ropień aseptyczny, rumień guzowaty, stan podgorączkowy, szczepionka Tetana, toksoid tężcowy, trombocytopenia, węzły chłonne, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wybroczyny, ziarniniak podskórny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Boostrix Polio 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix Polio, stosowana w dawce 0,5 ml u dzieci w wieku 4-8 lat oraz osób dorosłych do 93 lat, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla szczepionek skojarzonych przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis. Najczęstsze reakcje to miejscowe objawy zapalne (ból, zaczerwienienie, obrzęk) występujące u 31,3-82,3% pacjentów, pojawiające się zwykle w ciągu 48 godzin i ustępujące samoistnie. Objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka, zmęczenie, ból głowy i senność, występują często i mają charakter przejściowy. Rzadziej obserwuje się zaburzenia żołądkowo-jelitowe, powiększenie węzłów chłonnych, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz reakcje alergiczne, w tym bardzo rzadkie reakcje anafilaktyczne. Szczepionka zawiera śladowe ilości formaldehydu, neomycyny, polimyksyny, kwasu para-aminobenzoesowego (<0,07 ng) oraz fenyloalaniny (0,0298 μg), które mogą wywołać reakcje nadwrażliwości u predysponowanych pacjentów.
błonica, ból stawowy, Boostrix Polio, Bordetella pertussis, duszność, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, hemaglutynina włókienkowa, hipotensja, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna, obrzęk gardła, obrzęk miejsca wstrzyknięcia, pertaktyna, poliomyelitis, poliowirus inaktywowany, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja w miejscu podania, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, układ immunologiczny, układ mięśniowo-szkieletowy, węzły chłonne - Leksykon leków
Działania niepożądane – DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego, nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 4 j.m. zawiesiny inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis/0,5 ml; 1 d; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa (DTP) zawiera toksoid błoniczy (≥30 j.m.), toksoid tężcowy (≥40 j.m. w badaniu na świnkach morskich i ≥60 j.m. w badaniu na myszach) oraz inaktywowany szczep Bordetella pertussis (≥4 j.m.), adsorbowane na wodorotlenku glinu (≤0,7 mg Al³⁺). Działania niepożądane po szczepieniu klasyfikowane są według częstości występowania, jednak większość zgłaszanych reakcji ma częstość nieznaną. Do najczęstszych objawów należą miejscowe odczyny w miejscu wstrzyknięcia (zaczerwienienie, ból, obrzęk), które ustępują zwykle w ciągu 24-48 godzin. Bardzo rzadko (1/100 000) mogą wystąpić podskórne ziarniniaki i aseptyczne ropnie związane z obecnością adiuwantu (wodorotlenku glinu). Szczepionka zawiera tiomersal, który może wywoływać reakcje alergiczne, w tym ciężkie anafilaksje.
bezdech, Bordetella pertussis, drgawka, encefalopatia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, gorączka, Haemophilus influenzae, krzyk mózgowy, marmurkowatość skóry, niedowład wiotki, nieżyt górnych dróg oddechowych, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, pokrzywka, reakcja alergiczna, ropień aseptyczny, sinica, szczepionka DTP, tiomersal, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wybroczyny, wysypka plamisto-grudkowa, zaburzenie krążeniowo-oddechowe, zapalenie oskrzeli, zapalenie splotu ramiennego, ziarniniak - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Boostrix Polio
Przed podaniem szczepionki Boostrix Polio konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu lekarskiego, ze szczególnym uwzględnieniem wcześniejszych szczepień oraz ewentualnych działań niepożądanych, takich jak gorączka ≥ 40,0ºC w ciągu 48 godzin, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne, przewlekły płacz ≥ 3 godzin czy drgawki w ciągu 3 dni po szczepieniu. Szczepionka powinna być stosowana ostrożnie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami neurologicznymi oraz u osób z trombocytopenią lub innymi zaburzeniami krzepnięcia, gdzie zalecane jest podanie podskórne z 2-minutowym uciskiem miejsca iniekcji. Należy zapewnić możliwość natychmiastowego leczenia reakcji anafilaktycznych, a podanie donaczyniowe jest bezwzględnie przeciwwskazane. Warto podkreślić, że stany takie jak drgawki gorączkowe w wywiadzie, zakażenie HIV czy działania niepożądane po szczepieniu DTP w wywiadzie rodzinnym nie stanowią przeciwwskazań do szczepienia.
drgawki gorączkowe, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, fenyloketonuria, krztusiec, nietypowy płacz, odpowiedź immunologiczna, parestezje, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, reakcja anafilaktyczna, reakcja psychogenna, ruchy toniczno-kloniczne, skurcz oskrzeli, trombocytopenia, wysoka gorączka, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie odporności, zaburzenie widzenia, zakażenie HIV - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 3 – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Szczepionka Boostrix Polio zawiera inaktywowany poliowirus typ 3 (szczep Saukett) w dawce 0,5 ml, z 32 jednostkami antygenu D, adsorbowanym na 0,3 mg Al(OH)3 i 0,2 mg AlPO4. Przed podaniem należy przeprowadzić szczegółowy wywiad lekarski, zwracając uwagę na wcześniejsze reakcje niepożądane, takie jak gorączka ≥40,0°C, zapaść, przewlekły płacz ≥3 godzin czy drgawki w ciągu 48 godzin po wcześniejszych szczepieniach. Szczepionka powinna być stosowana ostrożnie u pacjentów z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, z możliwością podania podskórnego i ucisku miejsca iniekcji przez minimum 2 minuty. U pacjentów z zaburzeniami odporności, w tym zakażonych HIV, możliwa jest obniżona odpowiedź immunologiczna, jednak infekcja HIV nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia.
antygen D poliowirusa, drgawki gorączkowe, działanie niepożądane, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, fenyloketonuria, fosforan glinu, inaktywowany poliowirus, krwawienie, kwas para-aminobenzoesowy, odpowiedź immunologiczna, omdlenie, parestezja, poliowirus typ 3, reakcja anafilaktyczna, ruchy toniczno-kloniczne, skurcz oskrzeli, szczep Saukett, szczepionka Boostrix Polio, trombocytopenia, wodorotlenek glinu, wywiad lekarski, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie odporności, zakażenie HIV - Leksykon substancji czynnych
Formaldehyd – Przeciwwskazania stosowania
Formaldehyd, stosowany w śladowych ilościach w wielu produktach leczniczych, zwłaszcza szczepionkach (np. Fluarix Tetra, VaxigripTetra, Boostrix Polio, Infanrix-IPV), pełni funkcję inaktywatora wirusów, detoksykatora toksyn bakteryjnych oraz środka konserwującego. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do podania preparatów zawierających formaldehyd jest potwierdzona nadwrażliwość na tę substancję, co wymaga szczególnej uwagi w diagnostyce i kwalifikacji pacjentów. W diagnostyce wykorzystuje się testy skórne, w tym testy płatkowe (np. TRUE Test 36 z formaldehydem w stężeniu 180 μg/cm²), a także szczegółowy wywiad kliniczny ukierunkowany na reakcje alergiczne po wcześniejszych szczepieniach. Należy również uwzględnić możliwość reakcji krzyżowych z innymi składnikami szczepionek, takimi jak białka jaja kurzego, antybiotyki (neomycyna, polimyksyna, gentamycyna) czy toksoid tężcowy.
albumina jaja kurzego, alergolog, antygen krztuśca, encefalopatia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, immunolog kliniczny, nadwrażliwość, niepożądana reakcja poszczepienna, obrzęk naczynioruchowy, ostra choroba gorączkowa, powikłanie neurologiczne, próba prowokacyjna, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja skórna, skurcz oskrzeli, stan zapalny skóry, szczepionka przeciw grypie, szczepionka przeciw krztuścowi, test alergiczny, test płatkowy, test skórny, toksoid tężcowy, trombocytopenia, zapalenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Boostrix
Szczepionka Boostrix wymaga starannej kwalifikacji pacjenta oraz monitorowania po podaniu ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak gorączka ≥ 40,0°C, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne, przewlekły płacz ≥ 3 godzin czy drgawki w ciągu 3 dni po szczepieniu. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci z ciężkimi zaburzeniami neurologicznymi oraz u osób z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, gdzie zaleca się rozważenie podania podskórnego i ucisk miejsca wkłucia przez minimum 2 minuty. Podanie donaczyniowe jest bezwzględnie przeciwwskazane. Wysokie narażenie na krztusiec może uzasadniać szczepienie pomimo ryzyka, a wcześniejsze drgawki, zakażenie HIV czy reakcje w rodzinie po DTP nie stanowią przeciwwskazań. Zaleca się obserwację pacjenta przez 15-30 minut po szczepieniu, szczególnie u nastolatków ze względu na ryzyko omdleń i reakcji psychogennych.
drgawki, działanie niepożądane, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, gorączka wysoka, komponenta krztuścowa, krztusiec, odpowiedź immunologiczna, omdlenie, parestezje, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, powikłania poszczepienne, reakcja anafilaktyczna, reakcja psychogenna, ruchy toniczno-kloniczne, trombocytopenia, układ odpornościowy, utrata przytomności, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenie neurologiczne, zakażenie HIV, zapaść - Leksykon substancji czynnych
Bordetella pertussis – Działania niepożądane
Szczepionka DTP zawierająca inaktywowany szczep Bordetella pertussis (≥4 j.m. na dawkę 0,5 ml) może wywoływać liczne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości, związane z odpowiedzią immunologiczną na antygeny krztuścowe oraz inne składniki szczepionki, w tym tiomersal i adiuwant wodorotlenek glinu. Działania niepożądane klasyfikuje się według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10000) oraz częstość nieznana. Szczególną uwagę zwraca grupa zaburzeń układu nerwowego, takich jak drgawki (z gorączką lub bez), zaburzenia napięcia mięśniowego, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne, zaburzenia świadomości, encefalopatia (związek niejednoznaczny), niedowład wiotki kończyny, zapalenie splotu ramiennego, drżenia oraz charakterystyczny krzyk mózgowy. Reakcje alergiczne, w tym anafilaksja i wstrząs anafilaktyczny, mogą być wywołane zarówno przez składnik Bordetella pertussis, jak i tiomersal.
adiuwant, anoreksja, aseptyczny ropień, bezdech, Bordetella pertussis, dreszcze, encefalopatia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, Haemophilus influenzae, hipotonia, krzyk mózgowy, limfadenopatia, marmurkowatość skóry, nieżyt górnych dróg oddechowych, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, przeczulica, reakcja anafilaktyczna, sinica, szczepionka DTP, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wybroczyny, wysypka plamisto-grudkowa, zapalenie oskrzeli, zapalenie splotu ramiennego, ziarniniak - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 2 – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Poliowirus typ 2, obecny w szczepionkach takich jak Boostrix Polio, jest stosowany w formie inaktywowanej (szczep MEF-1) w dawce 8 jednostek antygenu D. Podanie szczepionki wymaga szczegółowego wywiadu lekarskiego, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych szczepień i ewentualnych działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, gdzie preferowana jest droga podskórna podania oraz ucisk miejsca iniekcji przez minimum 2 minuty. Szczepionka nie powinna być podawana donaczyniowo, a standardową drogą jest iniekcja domięśniowa. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami neurologicznymi należy indywidualnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka, natomiast drgawki gorączkowe czy omdlenia (często psychogenne) nie stanowią przeciwwskazań. Warto również uwzględnić możliwość reakcji anafilaktycznych oraz nadwrażliwość na śladowe ilości formaldehydu, neomycyny i polimyksyny zawartych w preparacie.
antygen D, biologiczny produkt leczniczy, Boostrix Polio, drgawki gorączkowe, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, fenyloketonuria, formaldehyd, HIV, inaktywowany poliowirus typu 2, komponenta krztuścowa, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna i polimyksyna, omdlenie poszczepienne, parestezje, poliowirus typ 2, reakcja anafilaktyczna, ruchy toniczno-kloniczne, skurcz oskrzeli, szczep MEF-1, trombocytopenia, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia odporności, zaburzenia widzenia, zaburzenie neurologiczne - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 3 – Przeciwwskazania stosowania
Poliowirus typ 3 (szczep Saukett) jest składnikiem inaktywowanej szczepionki skojarzonej Boostrix Polio, występującym w dawce 0,5 ml w ilości 32 jednostek antygenu D. Przeciwwskazania do stosowania tej szczepionki obejmują nadwrażliwość na inaktywowany poliowirus lub substancje pomocnicze, takie jak neomycyna, polimyksyna czy formaldehyd, które mogą występować w śladowych ilościach. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także wystąpienie reakcji nadwrażliwości po wcześniejszych szczepieniach przeciw poliomyelitis lub innym składnikom szczepionki skojarzonej (błonica, tężec, krztusiec). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z przejściową trombocytopenią, powikłaniami neurologicznymi po szczepieniach oraz u osób z encefalopatią o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu przeciw krztuścowi.
antygen krztuśca, choroba układu nerwowego, drgawki, encefalopatia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, immunolog kliniczny, inaktywowany poliowirus, inaktywowany wirus polio, jednostka antygenu D, komponent krztuścowy, nadwrażliwość, neomycyna, ostra choroba z gorączką, polimyksyna, poliomyelitis, poliowirus typ 3, powikłania neurologiczne, przejściowa trombocytopenia, reakcja nadwrażliwości, szczepionka Boostrix Polio, szczepionka skojarzona, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie odporności - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tetana Pro nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Tetana PRO zawiera toksoid tężcowy w dawce 0,5 ml, zawierający nie mniej niż 40 jednostek międzynarodowych, adsorbowany na wodorotlenku glinu. W badaniach klinicznych oraz w monitorowaniu po wprowadzeniu do obrotu odnotowano różnorodne działania niepożądane o zróżnicowanej częstości występowania. Najczęstsze objawy miejscowe to ból w miejscu podania (bardzo często, ≥1/10), zaczerwienienie, opuchlizna, stwardnienie i ucieplenie (często, ≥1/100 do <1/10). Wśród działań ogólnoustrojowych często obserwuje się osłabienie, a z nieznaną częstością gorączkę, dreszcze, stan podgorączkowy, nadpotliwość i złe samopoczucie, które zwykle ustępują w ciągu 24-48 godzin. Reakcje immunologiczne obejmują rzadkie przypadki wstrząsu anafilaktycznego oraz inne reakcje nadwrażliwości, takie jak nieżyt nosa czy pokrzywka. W układzie nerwowym często występuje ból głowy, a z nieznaną częstością epizody hipotoniczno-hiporeaktywne, omdlenia i drżenia.
adiuwant, ból stawu, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, krwiak, łzawienie, małopłytkowość, naciek limfatyczny, nadpotliwość, nadwrażliwość, nadwrażliwość na glin, niedociśnienie, niewydolność nerek, nieżyt nosa, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, pokrzywka, ropień aseptyczny, rumień, rumień guzowaty, sinica, stan podgorączkowy, szum w uszach, toksoid tężcowy, upośledzenie słuchu, utrata świadomości, węzły chłonne, wodorotlenek glinu, wstrząs anafilaktyczny, wybroczyna, wyprysk, zaburzenie mięśniowo-szkieletowe, zaburzenie oka, zaburzenie przewodu pokarmowego, ziarniniak podskórny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Infanrix-IPV 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Infanrix-IPV, zawierająca bezkomórkowe składniki przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz inaktywowany wirus poliomyelitis, jest stosowana w profilaktyce tych chorób u dzieci. Profil bezpieczeństwa opiera się na danych z ponad 2200 pacjentów i obejmuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze to reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie, obrzęk) oraz gorączka ≥38°C, występujące bardzo często (≥1/10). Szczególną uwagę zwraca zwiększona częstość reakcji po dawkach uzupełniających, w tym rozległy obrzęk kończyny (>50 mm średnicy) u 13-25% dzieci w wieku 4-6 lat, który ustępuje samoistnie w ciągu około 4 dni. Inne często obserwowane działania to zaburzenia neurologiczne (senność, ból głowy), zaburzenia metabolizmu (utrata apetytu) oraz zaburzenia psychiczne (nietypowy płacz, drażliwość).
alergiczne zapalenie skóry, bezdech, drgawki gorączkowe, działanie niepożądane leku, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, gorączka poszczepienna, limfadenopatia, małopłytkowość, obrzęk kończyny, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, poliomyelitis, reakcja anafilaktyczna, reakcja poszczepienna, reakcja w miejscu podania, skaza krwotoczna, stwardnienie tkanek, świąd, szczepienie pierwotne, szczepienie uzupełniające, trombocytopenia, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia ogólne, zapalenie oskrzeli - Leksykon substancji czynnych
Toksoid tężcowy – Przeciwwskazania stosowania
Toksoid tężcowy, powszechnie stosowany w szczepionkach monowalentnych i skojarzonych (DT, Td, D, d), posiada określone przeciwwskazania kliniczne. Należą do nich nadwrażliwość na sam toksoid lub szczepionki przeciwtężcowe, reakcje nadwrażliwości o różnym nasileniu, przejściowa trombocytopenia po wcześniejszych szczepieniach, a także powikłania neurologiczne takie jak zaburzenia świadomości, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne czy drgawki pojawiające się w ciągu 48-72 godzin po podaniu szczepionki. Przeciwwskazaniem jest również encefalopatia o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu skojarzonym z komponentem krztuścowym. Ponadto, szczepienie należy odroczyć u pacjentów z ostrymi, ciężkimi chorobami przebiegającymi z gorączką oraz w okresie zaostrzenia chorób przewlekłych. Należy także uwzględnić nadwrażliwość na substancje pomocnicze i pozostałości procesowe, takie jak formaldehyd, glutaraldehyd, antybiotyki (neomycyna, streptomycyna, polimyksyna B) oraz albumina surowicy bydlęcej, które mogą występować w śladowych ilościach w preparatach.
albumina surowicy bydlęcej, antygen krztuśca, antygen tężcowy, detoksykacja toksyny, drgawki, encefalopatia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, glutaraldehyd, immunoglobulina przeciwtężcowa, infekcja górnych dróg oddechowych, kortykosteroid, napięcie mięśniowe, objawy mózgowe, ogniskowy objaw neurologiczny, okres inkubacji, postępująca choroba neurologiczna, powikłanie neurologiczne, profilaktyka tężca, reakcja nadwrażliwości, szczepionka monowalentna, szczepionka skojarzona, toksoid tężcowy, toksyna tężcowa, trombocytopenia przejściowa, zaburzenie neurologiczne - Leksykon substancji czynnych
Toksoid błoniczy – Przeciwwskazania stosowania
Toksoid błoniczy, będący kluczowym składnikiem szczepionek przeciw błonicy, posiada szereg przeciwwskazań, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na toksoid błoniczy lub inne składniki szczepionek, w tym substancje pomocnicze i pozostałości procesu produkcji, takie jak formaldehyd, glutaraldehyd, neomycyna, streptomycyna, polimyksyna B oraz albumina surowicy bydlęcej. Reakcje nadwrażliwości po wcześniejszym podaniu szczepionek zawierających toksoid błoniczy stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do dalszych dawek. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania neurologiczne, takie jak encefalopatia o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu antygenami krztuśca, postępująca encefalopatia oraz inne choroby neurologiczne o progresywnym przebiegu. Dodatkowo, u pacjentów z przejściową trombocytopenią lub powikłaniami neurologicznymi po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy i/lub tężcowi, stosowanie toksoidu błoniczego jest niewskazane.
albumina surowicy bydlęcej, antygeny krztuśca, choroba zakaźna, drgawki gorączkowe, encefalopatia o nieznanej etiologii, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, glutaraldehyd, immunologia kliniczna, immunoprofilaktyka, infekcja górnych dróg oddechowych, krzyk mózgowy, nadwrażliwość na substancję czynną, neomycyna, polimyksyna B, postępująca encefalopatia, powikłania neurologiczne, profilaktyka błonicy, przejściowa trombocytopenia, reakcja nadwrażliwości, streptomycyna, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy