komponenta krztuścowa
Komponenta krztuścowa (pertussis component) to składnik szczepionek przeciw krztuścowi, występujący w preparatach pełnokomórkowych (whole-cell pertussis, wP) lub bezkomórkowych (acellular pertussis, aP). Krztuścowe szczepionki pełnokomórkowe zawierają inaktywowane całe komórki bakterii Bordetella pertussis, natomiast szczepionki bezkomórkowe zawierają oczyszczone antygeny bakteryjne.
Bezkomórkowa komponenta krztuścowa (aP) stosowana we współczesnych szczepionkach może zawierać od 1 do 5 antygenów: toksynę krztuścową (PT), hemaglutyniny włókienkowe (FHA), pertaktynę (PRN) oraz fimbrie typu 2 i 3. Szczepionki zawierające więcej antygenów wykazują zwykle wyższą skuteczność ochronną.
Komponenta krztuścowa występuje najczęściej w szczepionkach skojarzonych: DTPw (z komponentą pełnokomórkową) lub DTPa (z komponentą bezkomórkową), gdzie łączona jest z antygenami błonicy (D) i tężca (T). Bezkomórkowe szczepionki przeciw krztuścowi charakteryzują się lepszym profilem bezpieczeństwa i powodują mniej niepożądanych odczynów poszczepiennych niż szczepionki pełnokomórkowe, choć zapewniają krótszą ochronę immunologiczną.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Boostrix
Szczepionka Boostrix wymaga starannej kwalifikacji pacjenta oraz monitorowania po podaniu ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak gorączka ≥ 40,0°C, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne, przewlekły płacz ≥ 3 godzin czy drgawki w ciągu 3 dni po szczepieniu. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci z ciężkimi zaburzeniami neurologicznymi oraz u osób z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, gdzie zaleca się rozważenie podania podskórnego i ucisk miejsca wkłucia przez minimum 2 minuty. Podanie donaczyniowe jest bezwzględnie przeciwwskazane. Wysokie narażenie na krztusiec może uzasadniać szczepienie pomimo ryzyka, a wcześniejsze drgawki, zakażenie HIV czy reakcje w rodzinie po DTP nie stanowią przeciwwskazań. Zaleca się obserwację pacjenta przez 15-30 minut po szczepieniu, szczególnie u nastolatków ze względu na ryzyko omdleń i reakcji psychogennych.
drgawki, działanie niepożądane, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, gorączka wysoka, komponenta krztuścowa, krztusiec, odpowiedź immunologiczna, omdlenie, parestezje, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, powikłania poszczepienne, reakcja anafilaktyczna, reakcja psychogenna, ruchy toniczno-kloniczne, trombocytopenia, układ odpornościowy, utrata przytomności, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenie neurologiczne, zakażenie HIV, zapaść - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 2 – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Poliowirus typ 2, obecny w szczepionkach takich jak Boostrix Polio, jest stosowany w formie inaktywowanej (szczep MEF-1) w dawce 8 jednostek antygenu D. Podanie szczepionki wymaga szczegółowego wywiadu lekarskiego, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych szczepień i ewentualnych działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, gdzie preferowana jest droga podskórna podania oraz ucisk miejsca iniekcji przez minimum 2 minuty. Szczepionka nie powinna być podawana donaczyniowo, a standardową drogą jest iniekcja domięśniowa. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami neurologicznymi należy indywidualnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka, natomiast drgawki gorączkowe czy omdlenia (często psychogenne) nie stanowią przeciwwskazań. Warto również uwzględnić możliwość reakcji anafilaktycznych oraz nadwrażliwość na śladowe ilości formaldehydu, neomycyny i polimyksyny zawartych w preparacie.
antygen D, biologiczny produkt leczniczy, Boostrix Polio, drgawki gorączkowe, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, fenyloketonuria, formaldehyd, HIV, inaktywowany poliowirus typu 2, komponenta krztuścowa, kwas para-aminobenzoesowy, neomycyna i polimyksyna, omdlenie poszczepienne, parestezje, poliowirus typ 2, reakcja anafilaktyczna, ruchy toniczno-kloniczne, skurcz oskrzeli, szczep MEF-1, trombocytopenia, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia odporności, zaburzenia widzenia, zaburzenie neurologiczne