hydroksyatorwastatyna
Hydroksyatorwastatyna (najczęściej znana jako ortohydroksyatorwastatyna) to główny aktywny metabolit atorwastatyny, jednego z najczęściej stosowanych leków z grupy statyn. Powstaje w wyniku biotransformacji atorwastatyny w wątrobie, głównie przy udziale enzymu CYP3A4, należącego do cytochromu P450.
Pod względem farmakologicznym hydroksyatorwastatyna wykazuje zbliżoną do związku macierzystego aktywność inhibicyjną wobec reduktazy HMG-CoA – enzymu kluczowego w syntezie cholesterolu. Ten aktywny metabolit znacząco przyczynia się do ogólnego efektu hipolipemizującego atorwastatyny, a jego okres półtrwania (około 14 godzin) jest dłuższy niż związku macierzystego, co zapewnia przedłużone działanie leku.
W praktyce klinicznej monitorowanie stężenia hydroksyatorwastatyny może mieć znaczenie w kontekście interakcji lekowych oraz w przypadkach nietypowej odpowiedzi na leczenie. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 (np. klarytromycyna, itrakonazol), które mogą wpływać na metabolizm atorwastatyny do jej hydroksylowanej formy, potencjalnie zwiększając ryzyko działań niepożądanych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atoris 40 mg
Atorwastatyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin, z biodostępnością tabletek powlekanych na poziomie 95-99%. Całkowita biodostępność ogólnoustrojowa wynosi około 12%, a aktywność hamująca reduktazę HMG-CoA około 30%, co wynika z efektu pierwszego przejścia i metabolizmu wątrobowego przez cytochrom P-450 3A4. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (~381 l) i silne wiązanie z białkami osocza (≥98%). Metabolity orto- i para-hydroksylowe zachowują aktywność farmakologiczną, odpowiadając za około 70% efektu terapeutycznego. Atorwastatyna jest substratem transporterów wątrobowych OATP1B1, OATP1B3, P-gp oraz BCRP, co wpływa na jej farmakokinetykę, a główną drogą eliminacji jest wydalanie z żółcią. Okres półtrwania leku wynosi około 14 godzin, natomiast okres działania hamującego reduktazę HMG-CoA jest dłuższy i wynosi 20-30 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę.
atorwastatyna, białko oporności raka piersi, biodostępność, cholesterol całkowity, cytochrom P-450 3A4, efekt pierwszego przejścia, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hydroksyatorwastatyna, LDL-C, OATP1B1, P-glikoproteina, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm SLCO1B1, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, skala Child-Pugh, skala Tannera, skalowanie allometryczne, stężenie maksymalne, stężenie maksymalne w osoczu, transporter OATP1B1