polipeptyd transportujący aniony organiczne
Polipeptyd transportujący aniony organiczne (OATP, Organic Anion Transporting Polypeptide) to rodzina białek transportowych, które odgrywają kluczową rolę w przemieszczaniu wielu substancji endogennych i ksenobiotyków przez błony komórkowe. Te integralne białka błonowe należą do nadrodziny nośników rozpuszczalnych (SLC) i są kodowane przez geny z rodziny SLCO.
W organizmie człowieka zidentyfikowano kilka izoform OATP, z których najważniejsze to OATP1B1, OATP1B3 i OATP2B1 występujące w wątrobie, oraz OATP1A2 obecny głównie w mózgu i nerkach. Transportery te umożliwiają pobieranie przez komórki różnych substancji, w tym kwasów żółciowych, hormonów steroidowych, bilirubiny oraz wielu leków, takich jak statyny, niektóre antybiotyki i leki przeciwnowotworowe.
Znaczenie kliniczne polipeptydów transportujących aniony organiczne jest szczególnie istotne w kontekście farmakokinetyki i interakcji lekowych. Polimorfizmy genów kodujących OATP mogą prowadzić do zmienionej aktywności transporterów, wpływając na biodostępność i skuteczność leków. Ponadto, konkurencyjne hamowanie OATP przez równocześnie stosowane leki może być przyczyną istotnych klinicznie interakcji farmakologicznych.
Zaburzenia funkcji OATP wiązane są również z pewnymi stanami patologicznymi, w tym z hiperbilirubinemią oraz zwiększoną podatnością na działania niepożądane niektórych leków. Badania nad rolą polipeptydów transportujących aniony organiczne mają duże znaczenie dla medycyny spersonalizowanej, umożliwiając dostosowanie terapii do indywidualnego profilu genetycznego pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Olodaterol – Właściwości farmakokinetyczne
Olodaterol, długo działający β2-agonista, wykazuje liniową farmakokinetykę w dawkach terapeutycznych, osiągając stan stacjonarny po 8 dniach inhalacji raz na dobę. Po inhalacji za pomocą Respimat biodostępność wynosi około 30%, a maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest w ciągu 10-20 minut. Substancja wiąże się z białkami osocza w 60%, ma dużą objętość dystrybucji (1110 l) i jest substratem dla transporterów P-gp, OAT1, OAT3 oraz OCT1. Metabolizm olodaterolu zachodzi głównie przez glukuronizację i O-demetylację, z udziałem izoenzymów CYP2C9, CYP2C8, CYP3A4 oraz UGT2B7, UGT1A1, UGT1A7 i UGT1A9. Całkowity klirens wynosi 872 ml/min, z klirensem nerkowym 173 ml/min. Wydalanie odbywa się głównie z kałem (53%) i moczem (38%), a okres półtrwania wynosi około 45 godzin, co wskazuje na długotrwałe utrzymywanie się leku w organizmie.
astma, białko oporności raka piersi, białko osocza, biodostępność olodaterolu, biotransformacja, cytochrom P450, długo działający β2-agonista, glukuronizacja, inhalator Respimat, izoenzym CYP2C9, klirens całkowity, klirens nerkowy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, O-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oporność wielolekowa, P-glikoproteina, parametr farmakokinetyczny, POChP, polipeptyd transportujący aniony organiczne, Spiolto Respimat, stan stacjonarny, transporter anionów organicznych, transporter błonowy, transporter kationów organicznych - Leksykon leków
Interakcje leku – Atoris 40 mg
Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportowana przez OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. klarytromycyna, itrakonazol, rytonawir, cyklosporyna) znacząco podwyższają stężenia atorwastatyny, zwiększając ryzyko miopatii i rabdomiolizy, co wymaga redukcji dawki i ścisłego monitorowania. Umiarkowane inhibitory (erytromycyna, amiodaron, diltiazem) również podnoszą ekspozycję na lek, zalecając ostrożność i ewentualne zmniejszenie dawki. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz, dziurawiec) obniżają stężenia atorwastatyny, co może wymagać dostosowania dawki. Inhibitory transporterów (cyklosporyna, letermowir) zwiększają biodostępność leku, a ich jednoczesne stosowanie, zwłaszcza letermowiru z cyklosporyną, jest przeciwwskazane. Kombinacje z fibratami (gemfibrozyl, fenofibrat) i ezetymibem podnoszą ryzyko działań niepożądanych mięśniowych, wskazując na konieczność stosowania najniższych dawek i monitorowania pacjenta.
antybiotyk makrolidowy, atorwastatyna, białko oporności raka piersi, białko transportujące, bloker kanału wapniowego, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, glikozyd nasercowy, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, miopatia, P-glikoproteina, pochodna kwasu fibrynowego, polipeptyd transportujący aniony organiczne, profil lipidowy, rabdomioliza, silny inhibitor CYP3A4, umiarkowany inhibitor CYP3A4 - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Mycofit 250 mg
Mykofenolan mofetylu (MMF) jest prolekiem, który po podaniu doustnym ulega szybkiemu przekształceniu do aktywnego metabolitu, kwasu mykofenolowego (MPA). Biodostępność doustna MMF wynosi około 94% względem podania dożylnego, a jednoczesne spożycie pokarmu nie wpływa na AUC MPA, choć redukuje Cmax o 40%. Charakterystyczne jest wtórne zwiększenie stężenia MPA w osoczu po 6-12 godzinach, związane z krążeniem jelitowo-wątrobowym, co potwierdza zmniejszenie AUC MPA o około 40% przy jednoczesnym podaniu cholestyraminy. MPA wykazuje wysokie (97%) wiązanie z albuminami osocza. Farmakokinetyka MPA różni się w zależności od czasu po transplantacji – we wczesnym okresie (<40 dni) AUC i Cmax są odpowiednio o 30% i 40% niższe niż w późniejszym okresie (3-6 miesięcy). Metabolizm MPA zachodzi głównie przez UGT1A9 do nieaktywnego MPAG, który ulega recyrkulacji w krążeniu jelitowo-wątrobowym, a niewielkie ilości aktywnego acyloglukuronidu (AcMPAG) mogą odpowiadać za działania niepożądane, takie jak biegunka i leukopenia.
acyloglukuronid, albumina osocza, alkoholowa marskość wątroby, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, biodostępność, cholestyramina, choroba autoimmunologiczna, dystrybucja leku, działanie immunosupresyjne, glukuronid fenolowy, glukuronylotransferaza, hamowanie owulacji, krążenie jelitowo-wątrobowe, krążenie wrotne wątroby, kwas mykofenolowy, lek immunosupresyjny, mykofenolan mofetylu, opóźniona czynność nerki przeszczepionej, parametr farmakokinetyczny, pierwotna marskość żółciowa, polipeptyd transportujący aniony organiczne, proces farmakokinetyczny, przesączanie kłębuszkowe, przewlekła niewydolność nerek, sekwestrant kwasów żółciowych - Leksykon leków
Interakcje leku – Pazopanib STADA 400 mg
Pazopanib jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, z udziałem CYP1A2 i CYP2C8, oraz jest substratem transporterów P-gp i BCRP, co warunkuje liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), zwiększają ekspozycję na pazopanib (AUC₀₋₂₄ o 66%, Cₘₐₓ o 45%), co wymaga redukcji dawki pazopanibu do 400 mg/dobę. Podobne efekty obserwuje się przy stosowaniu innych silnych inhibitorów CYP3A4 (itrakonazol, klarytromycyna, atazanawir, rytonawir, worykonazol) oraz inhibitorów transporterów (np. lapatynib zwiększający AUC i Cₘₐₓ o 50-60%). Induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, obniżają stężenie pazopanibu, co może wymagać zmiany terapii. Ponadto, pazopanib hamuje CYP3A4 i CYP2D6, co skutkuje wzrostem ekspozycji na substraty tych enzymów, np. midazolam (AUC i Cₘₐₓ wzrost o ~30%) oraz paklitaksel (AUC +26%, Cₘₐₓ +31%). Współistniejące stosowanie z irynotekanem zwiększa ekspozycję na jego aktywny metabolit SN-38 o około 20%, szczególnie u pacjentów z polimorfizmem UGT1A1*38. Pazopanib hamuje także transportery OATP1B1, BCRP i P-gp, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym podawaniu substratów tych transporterów, np. statyn, ze względu na ryzyko hepatotoksyczności (wzrost AlAT >3× GGN u 27% pacjentów przy symwastatynie). Podawanie pazopanibu z posiłkiem podwaja jego AUC i Cₘₐₓ, dlatego zaleca się przyjmowanie leku na czczo (co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po posiłku).
antagonista receptora H2, atazanawir, białko oporności raka piersi, biodostępność, CYP3A4, dekstrometorfan, esomeprazol, farmakokinetyka, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, irynotekanu, itrakonazol, izoenzym cytochromu P450, ketokonazol, klarytromycyna, kofeina, lapatynib, midazolam, omeprazol, P-glikoproteina, paklitaksel, polipeptyd transportujący aniony organiczne, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, substrat CYP3A4, symwastatyna, transferaza urydyno-difosforano-glukuronozylowa, warfaryna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rosufy 5 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna leku Rosufy, charakteryzuje się farmakokinetyką o liniowym profilu, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym po około 5 godzinach i biodostępnością około 20%. Lek wykazuje wysoki stopień wychwytu przez wątrobę, gdzie wiąże się głównie z albuminami (~90%) i ma objętość dystrybucji około 134 litrów. Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10%), głównie przez izoenzym CYP2C9, z powstawaniem N-demetylowanych metabolitów o aktywności zmniejszonej o 50% oraz nieaktywnych laktonowych pochodnych. Eliminacja odbywa się głównie przez kał (90% w postaci niezmienionej) oraz w mniejszym stopniu przez mocz (5% niezmienionej substancji). Okres półtrwania wynosi około 19 godzin, a klirens osoczowy około 50 l/h. Transporter OATP-C odgrywa kluczową rolę w hepatocytarnym wychwycie i eliminacji leku.
ABCG2, BCRP, białko osocza, białko transportujące, biodostępność, cholesterol LDL, ciężkie zaburzenie czynności nerek, CYP 2C19, CYP 2C9, cytochrom P450, dyslipidemia, ekspozycja na rozuwastatynę, hepatocyt, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, liniowa farmakokinetyka, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, OATP-C, OATP1B1, okres półtrwania, pochodna laktonowa, pochodna N-demetylowana, polimorfizm genetyczny, polipeptyd transportujący aniony organiczne, reduktaza HMG-CoA, skala Child-Pugh, SLCO1B1, stężenie w osoczu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvastatin Genoptim
Symwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, niesie ryzyko miopatii, szczególnie przy dawkach 80 mg/dobę, gdzie częstość występowania miopatii wynosi do 1,0%, a przy dawkach 20 mg i 40 mg odpowiednio 0,03% i 0,08%. Miopatia objawia się bólami mięśni, osłabieniem i wzrostem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotnej górnej granicy normy, co może prowadzić do rabdomiolizy i ostrej niewydolności nerek. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pochodzenia azjatyckiego, u których ryzyko miopatii jest wyższe (0,24%). Genotypowanie allelu c.521T>C genu SLCO1B1 jest zalecane przed zastosowaniem dawki 80 mg, gdyż homozygotyczni nosiciele (CC) mają ryzyko miopatii sięgające 15%. Wskazane jest monitorowanie CK przed i w trakcie leczenia, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak wiek >65 lat, kobiety, zaburzenia nerek, niedoczynność tarczycy czy wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny.
aminotransferaza, białko transportowe OATP, działanie niepożądane, fibrat, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia rodzinna, hiperglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, mioglobinuria, miopatia, niedoczynność tarczycy, ostra niewydolność nerek, podwyższona kinaza kreatynowa, polipeptyd transportujący aniony organiczne, powikłanie sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Grindeks 25 mg
Lenalidomid, będący mieszaniną racemiczną enancjomerów S(-) (56%) i R(+) (44%), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym na czczo, osiągając Cmax w osoczu w ciągu 0,5-2 godzin. W farmakokinetyce obserwuje się proporcjonalny wzrost Cmax i AUC wraz ze wzrostem dawki, bez istotnej kumulacji przy wielokrotnym podawaniu. Lek wykazuje niski stopień wiązania z białkami osocza (23% u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, 29% u zdrowych ochotników) i jest wydalany głównie przez nerki (90% klirensu nerkowego), z okresem półtrwania wynoszącym około 3 godzin u zdrowych osób i 3-5 godzin u pacjentów ze szpiczakiem mnogim. Spożycie posiłku bogatego w tłuszcze i kalorie zmniejsza AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak w badaniach klinicznych lek podawano niezależnie od posiłków. Lenalidomid nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450 ani nie wpływa na ich aktywność, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych.
AspAT, AUC, białko oporności raka piersi, bilirubina całkowita, Cmax, cytochrom P450, dysfagia, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, hydroksylenalidomid, inhibitor enzymatyczny, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lenalidomid, mieszanina racemiczna, N-acetylolenalidomid, okres półtrwania, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, schyłkowa choroba nerek, szpiczak mnogi, transportery anionów organicznych, transportery kationów organicznych, transportery MRP, UDP-glukuronylotransferaza, wiązanie z białkami osocza, wzór Cockcrofta-Gaulta, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Amlator 10 mg + 5 mg
Amlator to preparat zawierający atorwastatynę i amlodypinę, które wykazują odmienne profile farmakokinetyczne. Atorwastatyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem (Tmax 1-2 h) i niską całkowitą biodostępnością około 12%, z wysokim wiązaniem z białkami osocza (≥98%) oraz dużą objętością dystrybucji (~381 l). Metabolizowana jest głównie przez CYP3A4 do aktywnych metabolitów, które odpowiadają za około 70% działania hamującego reduktazę HMG-CoA. Okres półtrwania eliminacji wynosi około 14 h, natomiast działanie farmakodynamiczne utrzymuje się 20-30 h. Lek jest wydalany głównie z żółcią, nie wykazuje istotnej wątrobowo-jelitowej recyrkulacji i jest substratem transporterów OATP1B1/1B3 oraz pomp P-gp i BCRP. Amlodypina wchłania się dobrze (Tmax 6-12 h), z biodostępnością 64-80%, wiąże się z białkami osocza w 97,5%, a jej objętość dystrybucji wynosi około 21 l/kg. Metabolizowana jest w wątrobie do nieaktywnych metabolitów, a okres półtrwania eliminacji wynosi 35-50 h, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Eliminacja amlodypiny odbywa się głównie przez metabolity wydalane z moczem (60%), a 10% leku jest wydalane w postaci niezmienionej.
amlodypina, atorwastatyna, bezwzględna biodostępność, białko oporności raka piersi, biodostępność, cholesterol LDL-C, cytochrom P450 3A4, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens żółciowy, o-hydroksyatorwastatyna, OATP1B1, OATP1B3, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, poalkoholowe uszkodzenie wątroby, polimorfizm genu SLCO1B1, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa efluksowa, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, skala Tannera, transporter wątrobowy, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Torvalipin 20 mg
Atorwastatyna, dostępna w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z osiągnięciem Cmax w 1-2 godziny oraz wysoką względną biodostępnością 95-99%, przy bezwzględnej biodostępności około 12%. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (~381 l) i silne wiązanie z białkami osocza (≥98%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, prowadząc do aktywnych metabolitów orto- i parahydroksylowych, które odpowiadają za około 70% efektu hamowania reduktazy HMG-CoA, co wydłuża działanie farmakodynamiczne (okres półtrwania działania 20-30 h). Eliminacja następuje głównie z żółcią, bez istotnej recyrkulacji wątrobowo-jelitowej. Transportery OATP1B1/1B3 oraz pompy efluksowe P-gp i BCRP wpływają na farmakokinetykę i potencjalne interakcje lekowe.
ADME, atorwastatyna, BCRP, beta-oksydacja, białko oporności raka piersi, biodostępność atorwastatyny, cytochrom P450 3A4, efekt pierwszego przejścia, genotyp c.521TT, glukuronidacja, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, LDL-C, o-hydroksyatorwastatyna, OATP1B1, OATP1B3, P-glikoproteina, parametr farmakokinetyczny, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genetyczny, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, recyrkulacja wątrobowo-jelitowa, reduktaza HMG-CoA, skalowanie allometryczne, tabletka powlekana, transporter błonowy, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Atoris 20 mg
Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportowana przez OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. klarytromycyna, ketokonazol, inhibitory proteazy HIV) znacząco podwyższają stężenia atorwastatyny, zwiększając ryzyko miopatii i rabdomiolizy, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub znacznego zmniejszenia dawki i ścisłego monitorowania. Umiarkowane inhibitory (np. erytromycyna, diltiazem, amiodaron) również podnoszą stężenia leku, wskazując na konieczność dostosowania dawki. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz, ziele dziurawca) obniżają stężenia atorwastatyny, potencjalnie zmniejszając jej skuteczność, co wymaga monitorowania efektu terapeutycznego. Hamowanie transporterów (cyklosporyna, letermowir) zwiększa ekspozycję na atorwastatynę, a w przypadku letermowiru i cyklosporyny stosowanie atorwastatyny jest przeciwwskazane. Warto podkreślić, że ryfampicyna wykazuje podwójny mechanizm interakcji (indukcja CYP3A4 i hamowanie OATP1B1), co wymaga jednoczesnego podawania leków i ścisłego monitorowania.
antybiotyk makrolidowy, antybiotyk przeciwgruźliczy, białko oporności raka piersi, bloker kanału wapniowego, choroba wątroby, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, doustny środek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, farmakokinetyka, fibrat, HCV, hepatotoksyczność, interakcja konkurencyjna, lek antyarytmiczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwzakrzepowy, miopatia, P-glikoproteina, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, żywica wiążąca kwasy żółciowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Bosutinib Stada 500 mg
Bosutynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A, co determinuje jego liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A, takie jak ketokonazol, zwiększają ekspozycję na bosutynib nawet 5,2-krotnie (Cmax) i 8,6-krotnie (AUC), natomiast inhibitory o średniej sile działania, np. aprepitant, podnoszą Cmax 1,5-krotnie i AUC 2-krotnie. Z tego względu jednoczesne stosowanie bosutynibu z inhibitorami CYP3A silnymi i o średniej sile działania jest przeciwwskazane lub wymaga zmniejszenia dawki bosutynibu. Z kolei silne induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna, mogą obniżyć ekspozycję na bosutynib do 6-14% wartości wyjściowej, co znacząco obniża jego skuteczność terapeutyczną i jest wskazaniem do unikania takiego skojarzenia. Ponadto, bosutynib wykazuje zależną od pH rozpuszczalność, a inhibitory pompy protonowej (np. lanzoprazol) mogą zmniejszać Cmax i AUC bosutynibu odpowiednio do 54% i 74%, co wymaga stosowania alternatywnych leków zobojętniających i rozdzielenia czasowego podawania.
białko oporności raka piersi, działanie niepożądane, enzym CYP3A, hepatotoksyczność, induktor CYP3A, induktor CYP3A o średniej sile działania, inhibitor CYP3A, inhibitor CYP3A o średniej sile działania, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, łagodny induktor CYP3A, łagodny inhibitor CYP3A, nośnik anionów organicznych, nośnik kationów organicznych, polipeptyd transportujący aniony organiczne, produkt zobojętniający, ryzyko krwawienia, silny induktor CYP3A, silny inhibitor CYP3A, substrat P-glikoproteiny, toksyczność wątrobowa, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Ranbaxy 10 mg
Lenalidomid występuje jako mieszanina racemiczna enancjomerów S(-) i R(+), z przewagą S(-) (56% vs. 44%). Po podaniu doustnym na czczo, lek jest szybko wchłaniany, osiągając Cmax w 0,5-2 godziny, a farmakokinetyka (Cmax, AUC) jest proporcjonalna do dawki (5-25 mg). Wielokrotne dawkowanie nie powoduje kumulacji. Spożycie posiłków wysokotłuszczowych i wysokokalorycznych obniża AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak w badaniach klinicznych lek podawano niezależnie od posiłku. Lenalidomid charakteryzuje się niskim wiązaniem z białkami osocza (23-29%) i nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Nie jest substratem ani inhibitorem głównych transporterów leków (BCRP, MRP, OAT, OCT, MATE), co dodatkowo ogranicza potencjał interakcji farmakokinetycznych.
aminotransferaza asparaginianowa, asymetryczny atom węgla, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, choroba nerek w fazie końcowej, cytochrom P450, enancjomer, filtracja kłębuszkowa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lenalidomid, mieszanina racemiczna, okres półtrwania, pole pod krzywą, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, stężenie w osoczu, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, wiązanie z białkami osocza, wzór Cockcrofta-Gaulta, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Gedeon Richter 2,5 mg
Lenalidomid jest podawany doustnie i charakteryzuje się szybkim wchłanianiem, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cₘₐₓ) w ciągu 0,5-2 godzin. Farmakokinetyka leku jest liniowa, a przy wielokrotnym dawkowaniu nie obserwuje się kumulacji. Pokarm, zwłaszcza wysokotłuszczowy i wysokokaloryczny, obniża AUC o około 20% i Cₘₐₓ o 50%, jednak w praktyce klinicznej lenalidomid może być podawany niezależnie od posiłków. Lek wykazuje niski stopień wiązania z białkami osocza (23-29%) i jest eliminowany głównie przez nerki (90% wydalane z moczem, z czego 82% w postaci niezmienionej). Okres półtrwania wynosi około 3-5 godzin, a klirens nerkowy przekracza filtrację kłębuszkową, co wskazuje na aktywną eliminację. Lenalidomid nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450 i nie wykazuje istotnych interakcji z transporterami leków, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych.
AUC, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, białko osocza, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, choroba nerek w fazie końcowej, ciężkie zaburzenie czynności nerek, Cmax, cytochrom P450, enzym cytochromu P450, filtracja kłębuszkowa, hydroksy-lenalidomid, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, łagodne zaburzenie czynności wątroby, lenalidomid, mieszanina racemiczna, N-acetylo-lenalidomid, okres półtrwania, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, wydalanie nerkowe, wzór Cockcrofta-Gaulta, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Ranbaxy 5 mg
Lenalidomid jest lekiem podawanym doustnie w formie mieszaniny racemicznej enancjomerów S(-) i R(+), charakteryzującym się szybkim wchłanianiem z Tmax wynoszącym 0,5-2 godziny oraz proporcjonalnym wzrostem Cmax i AUC wraz ze wzrostem dawki. Wchłanianie lenalidomidu jest obniżone przez wysokotłuszczowe i wysokokaloryczne posiłki (spadek AUC o 20% i Cmax o 50%), jednak w badaniach klinicznych lek stosowano niezależnie od przyjmowania pokarmu. Wiązanie z białkami osocza jest niskie (23% u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, 29% u zdrowych ochotników), a metabolizm lenalidomidu jest minimalny i nie obejmuje enzymów cytochromu P450, co zmniejsza ryzyko interakcji lekowych. Lek jest wydalany głównie przez nerki (82% dawki w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 3 godzin u zdrowych osób i 3-5 godzin u pacjentów z nowotworami hematologicznymi. Metabolity stanowią niewielki procent wydalonej dawki (hydroksy-lenalidomid 4,59%, N-acetylo-lenalidomid 1,83%).
AUC, białko ekstruzji wielolekowej, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, Cmax, cytochrom P450, dysfagia, filtracja kłębuszkowa, hydroksy-lenalidomid, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lenalidomid, N-acetylo-lenalidomid, okres półtrwania, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Atorvastatin Krka 30 mg
Atorwastatyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportowana przez białka OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP, co stanowi podstawę licznych interakcji lekowych. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak cyklosporyna (zwiększająca AUC atorwastatyny 8,7-krotnie), klarytromycyna (4,5-krotnie), itrakonazol (3,3-krotnie), czy inhibitory proteazy HIV (np. lopinawir/rytonawir 5,9-krotnie), znacząco podnoszą stężenie atorwastatyny, zwiększając ryzyko miopatii i rabdomiolizy. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania zaleca się znaczne obniżenie dawki atorwastatyny (np. ≤20 mg/dobę z elbaswirem/grazoprewirem lub letermowirem) oraz ścisłe monitorowanie kliniczne. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem, werapamil) również podnoszą stężenie leku, co wymaga dostosowania dawki i obserwacji pacjenta. Spożycie soku grejpfrutowego (240 ml) zwiększa AUC atorwastatyny o 37%, a duże dawki (≥1,2 l/dobę) nawet 2,5-krotnie, dlatego należy unikać jego nadmiernego spożycia podczas terapii.
amiodaron, azole przeciwgrzybicze, białko oporności raka piersi, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, digoksyna, diltiazem, enzym wątrobowy, erytromycyna, ezetymib, fibrat, flukonazol, glekaprewir z pibrentaswirem, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, kolchicyna, kwas fusydowy, lek przeciwzakrzepowy, miopatia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, P-glikoproteina, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, warfaryna, werapamil, ziele dziurawca - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Pharmascience 20 mg
Lenalidomid jest mieszaniną racemiczną enancjomerów S(-) i R(+) o szybkim wchłanianiu po podaniu doustnym (Tmax 0,5-2 godz.), z liniową farmakokinetyką zależną od dawki. Wchłanianie leku zmniejsza się o około 20% (AUC) i 50% (Cmax) przy spożyciu wysokotłuszczowych posiłków, jednak w badaniach klinicznych podawano go bez uwzględnienia posiłku, potwierdzając skuteczność i bezpieczeństwo. Lenalidomid charakteryzuje się niskim wiązaniem z białkami osocza (23-29%), minimalnym metabolizmem niezależnym od enzymów CYP450 oraz eliminacją głównie przez nerki (90% z moczem, w tym 82% w formie niezmienionej). Okres półtrwania wynosi około 3-5 godzin u osób z prawidłową funkcją nerek, wydłużając się do ponad 9 godzin przy klirensie kreatyniny <50 ml/min. Hemodializa usuwa około 30% dawki podczas 4-godzinnej sesji.
białko ekstruzji wielolekowej, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, białko osocza, chłoniak z komórek płaszcza, choroba nerek w fazie końcowej, cytochrom P450, dializoterapia, eliminacja lenalidomidu, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, hydroksy-lenalidomid, klirens nerkowy, lenalidomid, mieszanina racemiczna, N-acetylo-lenalidomid, okres półtrwania, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, stężenie maksymalne w osoczu, szpiczak mnogi, transferaza glukuronylowa, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Apo-Atorva 10 mg
Apo-Atorva (atorwastatyna) wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Biodostępność tabletek powlekanych wynosi 95-99% względem roztworu, jednak całkowita biodostępność jest ograniczona do około 12% z powodu efektu pierwszego przejścia wątrobowego i usuwania przez komórki błony śluzowej przewodu pokarmowego. Lek charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (~381 l) oraz wysokim stopniem wiązania z białkami osocza (≥98%). Atorwastatyna jest substratem transporterów OATP1B1, OATP1B3, P-gp oraz BCRP, co wpływa na jej dystrybucję i eliminację. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez CYP3A4, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów o- i p-hydroksylowanych, które odpowiadają za około 70% całkowitej aktywności hamującej reduktazę HMG-CoA. Okres półtrwania substancji macierzystej wynosi około 14 godzin, natomiast okres działania farmakologicznego wydłuża się do 20-30 godzin dzięki aktywności metabolitów. Eliminacja następuje głównie z żółcią, bez istotnej recyrkulacji wątrobowo-jelitowej.
białko oporności raka piersi, biodostępność, cholesterol całkowity, cytochrom P450 3A4, działanie hipolipemizujące, efekt pierwszego przejścia, glukuronidacja, hepatocyt, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, hydroksylowane pochodne, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klasyfikacja Child-Pugh, klirens atorwastatyny, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, poalkoholowe uszkodzenie wątroby, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genetyczny, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, skalowanie allometryczne, stężenie LDL-C, stężenie w osoczu, transporter błonowy, właściwości farmakokinetyczne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Polalid 20 mg
Lenalidomid, będący mieszaniną racemiczną enancjomerów S(-) i R(+) w stosunku około 56% do 44%, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) w czasie 0,5-2 godzin. Wchłanianie jest proporcjonalne do dawki, a brak kumulacji przy podawaniu wielokrotnym potwierdza stabilną farmakokinetykę. Spożycie posiłków wysokotłuszczowych i wysokokalorycznych obniża AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak w praktyce klinicznej lek może być podawany niezależnie od posiłku. Lenalidomid wykazuje niski stopień wiązania z białkami osocza (23-29%) i jest wydalany głównie przez nerki (90% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 3 godzin. Metabolizm jest ograniczony, a lek nie jest substratem ani inhibitorem enzymów cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych.
aminotransferaza asparaginianowa, asymetryczny atom węgla, AUC, białko ekstruzji wielolekowej, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, bilirubina całkowita, Cmax, cytochrom CYP, cytochrom P450, dysfagia, enancjomer, filtracja kłębuszkowa, hydroksy-lenalidomid, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lenalidomid, mieszanina racemiczna, N-acetylo-lenalidomid, okres półtrwania, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, wiązanie z białkami osocza, wzór Cockcrofta-Gaulta, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Kastel 10 mg + 5 mg
Produkt leczniczy Kastel zawiera kombinacje rozuwastatyny (10 mg lub 20 mg) oraz ramiprylu (5 mg lub 10 mg) w formie kapsułek twardych, stosowanych doustnie raz na dobę. Terapia powinna być indywidualnie dostosowana, a rozpoczęcie leczenia lub zmiany dawkowania należy przeprowadzać wyłącznie za pomocą oddzielnych preparatów rozuwastatyny i ramiprylu, zanim przejdzie się do stosowania produktu złożonego Kastel. U pacjentów powyżej 70. roku życia zaleca się początkową dawkę rozuwastatyny 5 mg oraz rozważenie mniejszej dawki ramiprylu (1,25 mg). Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek i czynnością wątroby, a także nie jest zalecany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. W przypadku łagodnych i umiarkowanych zaburzeń nerek nie wymaga modyfikacji dawki, jednak dawkę ramiprylu należy dostosować do klirensu kreatyniny (maksymalnie 10 mg przy CrCl ≥ 60 ml/min i 5 mg przy CrCl 30-60 ml/min).
BCRP, białko oporności raka piersi, białko transportowe, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, dieta obniżająca cholesterol, ekspozycja układowa, inhibitor proteazy, kapsułka twarda, klirens kreatyniny, lopinawir i typranawir, miopatia, OATP1B1, podanie doustne, polimorfizm genetyczny, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, rozuwastatyna i ramipryl, rytonawir z atazanawirem, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Pazopanib – Interakcje
Pazopanib, jako inhibitor kinaz tyrozynowych metabolizowany głównie przez CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol 400 mg/dobę przez 5 dni) zwiększają ekspozycję na pazopanib (AUC o 66%, Cmax o 45%), co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub redukcji dawki do 400 mg/dobę. Podobny efekt obserwuje się przy stosowaniu lapatynibu (800 mg pazopanibu + 1500 mg lapatynibu), gdzie AUC i Cmax wzrastają o 50-60%. Induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, obniżają stężenia leku, co wymaga wyboru alternatywnych preparatów. Pazopanib hamuje również CYP1A2, 3A4, 2B6, 2C8, 2C9, 2C19 i 2E1 oraz indukuje CYP3A4, co przekłada się na wzrost ekspozycji na midazolam (AUC i Cmax o 30%) i paklitaksel (AUC o 26%, Cmax o 31%). Współistniejące stosowanie z substratami BCRP i P-gp wymaga ostrożności ze względu na hamowanie tych transporterów przez pazopanib i jego metabolity.
aminotransferaza alaninowa, antagonista receptora H2, białko oporności raka piersi, biodostępność, cetuksymab, dekstrometorfan, esomeprazol, farmakokinetyka, górna granica normy, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinaz tyrozynowych, inhibitor pompy protonowej, irynotekan, izoenzym CYP, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, lapatynib, midazolam, P-glikoproteina, paklitaksel, polimorfizm UGT1A1, polipeptyd transportujący aniony organiczne, ryfampicyna, SN-38, sok grejpfrutowy, statyna, symwastatyna, transferaza urydyno-difosforano-glukuronozylowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Zentiva 25 mg
Lenalidomid, dostępny jako mieszanina racemiczna S(-) i S(+), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym na czczo, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w 0,5-2 godziny. Wartości Cmax oraz AUC rosną proporcjonalnie do dawki, a wielokrotne dawkowanie nie powoduje kumulacji. Spożycie tłustego, wysokokalorycznego posiłku zmniejsza AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak skuteczność i bezpieczeństwo leku potwierdzono niezależnie od przyjmowania z jedzeniem. Lenalidomid wiąże się z białkami osocza w 23-29%, przenika do nasienia w ilości <0,01% dawki i jest niewykrywalny po 3 dniach od zakończenia terapii. Nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450 ani nie wpływa na ich aktywność, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych, a także nie jest substratem ani inhibitorem kluczowych transporterów błonowych.
asymetryczny atom węgla, białko ekstruzji wielolekowej, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, cytochrom P450, filtracja kłębuszkowa, klirens nerkowy, kreatynina, mieszanina racemiczna, niewydolność nerek, okres półtrwania, pole powierzchni pod krzywą, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, stężenie maksymalne w osoczu, szpiczak mnogi, szybkie wchłanianie, transferaza glukuronylowa, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Torvalipin 20 mg
Atorwastatyna, metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportery OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpływać na jej stężenie w osoczu i ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza miopatii i rabdomiolizy. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, ketokonazol, inhibitory proteazy HIV) powodują znaczne zwiększenie stężenia atorwastatyny, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub redukcji dawki początkowej i maksymalnej oraz monitorowania klinicznego. Umiarkowane inhibitory (erytromycyna, diltiazem, werapamil) również podnoszą stężenie leku, co wymaga ostrożności i ewentualnej korekty dawki. Induktory CYP3A4 (ryfampicyna, efawirenz, ziele dziurawca) obniżają stężenie atorwastatyny, co może osłabiać jej efekt terapeutyczny, zwłaszcza przy ryfampicynie, gdzie zaleca się jednoczesne podawanie z monitorowaniem skuteczności. Inhibitory transporterów (cyklosporyna, letermowir) zwiększają ekspozycję na atorwastatynę, co wymaga zmniejszenia dawki i monitorowania, a stosowanie letermowiru z cyklosporyną jest przeciwwskazane.
atorwastatyna, białko oporności raka piersi, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, digoksyna, diltiazem, doustny środek antykoncepcyjny, efekt hipolipemizujący, erytromycyna, ezetymib, fibrat, flukonazol, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, induktor cytochromu P450, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, ketokonazol, kolchicyna, kolestypol, kwas fusydowy, miopatia, P-glikoproteina, polipeptyd transportujący aniony organiczne, rabdomioliza, ryfampicyna, rytonawir, Torvalipin, warfaryna, werapamil - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Fresenius Kabi 7,5 mg
Lenalidomid, będący mieszaniną racemiczną enancjomerów S(-) i R(+), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym (Tmax 0,5-2 godz.), z proporcjonalnym wzrostem Cmax i AUC w zależności od dawki. Wiązanie z białkami osocza jest niskie (23-29%), a okres półtrwania wynosi około 3 godziny u zdrowych ochotników i 3-5 godzin u pacjentów z nowotworami. Lek jest wydalany głównie przez nerki (90% dawki, z czego 82% w postaci niezmienionej), z minimalnym metabolizmem (hydroksy- i N-acetylo-lenalidomid stanowią odpowiednio 4,59% i 1,83% dawki). Spożycie posiłków wysokotłuszczowych i wysokokalorycznych obniża AUC o około 20% i Cmax o 50%, jednak w praktyce klinicznej lenalidomid może być podawany niezależnie od posiłków. Nie stwierdzono istotnych interakcji metabolicznych z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450 ani wpływu na transportery leków.
aminotransferaza asparaginianowa, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, białko osocza, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, cytochrom P450, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, hydroksy-lenalidomid, izoenzym cytochromu P450, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lenalidomid, N-acetylo-lenalidomid, niewydolność nerek, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, stężenie w osoczu, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ridlip 5 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna leku Ridlip, charakteryzuje się farmakokinetyką obejmującą powolne wchłanianie z osiągnięciem maksymalnego stężenia (Cmax) po około 5 godzinach oraz ograniczoną biodostępnością na poziomie około 20%. Lek wykazuje rozległą dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji ~134 l) z wysokim wiązaniem z białkami osocza (~90%, głównie albuminami). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10% dawki), głównie przez izoenzym CYP2C9, z powstawaniem metabolitów N-demetylowanych o aktywności farmakologicznej zmniejszonej o około 50% oraz metabolitów laktonowych nieaktywnych klinicznie. Eliminacja odbywa się głównie drogą jelitową (~90% z kałem), a okres półtrwania wynosi około 19 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Klirens osoczowy wynosi około 50 l/h (odchylenie 21,7%). Farmakokinetyka rozuwastatyny jest liniowa, bez akumulacji po wielokrotnym podaniu, a parametry te nie ulegają istotnym zmianom pod wpływem wieku czy płci dorosłych pacjentów.
akumulacja leku, białko transportowe BCRP, białko transportowe OATP1B1, biodostępność, biodostępność bezwzględna, cholesterol LDL, CYP 2C9, cytochrom P450, dyslipidemia, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka rozuwastatyny, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, izoenzym, izoenzymy cytochromu P450, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, liniowa farmakokinetyka, maksymalne stężenie w osoczu, okres półtrwania, pochodne laktonowe, pochodne N-demetylowane, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm ABCG2, polimorfizm genetyczny, polimorfizm SLCO1B1, polipeptyd transportujący aniony organiczne, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, skala Child-Pugh - Leksykon leków
Interakcje leku – Atorvastatin Medreg 10 mg
Atorwastatyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 oraz transportowana przez OATP1B1/1B3, MDR1 i BCRP, co determinuje jej farmakokinetykę i potencjał interakcji lekowych. Silne inhibitory CYP3A4 (np. cyklosporyna, rytonawir, klarytromycyna) mogą zwiększać AUC atorwastatyny nawet do 9,4-krotnie, co znacząco podnosi ryzyko miopatii i rabdomiolizy. W takich przypadkach zaleca się ograniczenie dawki atorwastatyny do maksymalnie 10 mg/dobę oraz ścisłe monitorowanie kliniczne. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem) również podwyższają stężenia leku, co wymaga ostrożności i monitorowania. Induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, efawirenz) mogą obniżać stężenia atorwastatyny, potencjalnie zmniejszając jej skuteczność, dlatego konieczne jest monitorowanie efektu terapeutycznego. Interakcje z inhibitorami transporterów (np. cyklosporyna, letermowir) również zwiększają ekspozycję na atorwastatynę, co wymaga redukcji dawki i kontroli klinicznej. Ponadto, jednoczesne stosowanie z fibratami i ezetymibem zwiększa ryzyko działań niepożądanych mięśniowych, w tym rabdomiolizy, co wymaga stosowania najniższych skutecznych dawek i monitorowania pacjenta.
białko oporności raka piersi, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, digoksyna, efekt antykoagulacyjny, enzym wątrobowy, farmakokinetyka atorwastatyny, fibrat, induktor cytochromu P450, inhibitor CYP3A4, inhibitor P-gp, inhibitor transportera białek, interakcja lekowa, kolchicyna, kumaryna, kwas fusydowy, miopatia, monitorowanie kliniczne, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa białka oporności wielolekowej, rabdomioliza, transporter wątrobowy, uszkodzenie wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Pazopanib Accord 400 mg
Pazopanib jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, z udziałem CYP1A2 i CYP2C8, oraz jest substratem transporterów P-gp i BCRP, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A4 i P-gp, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), zwiększają AUC(0-24) pazopanibu o 66% i Cmax o 45%, co wymaga zmniejszenia dawki pazopanibu do 400 mg/dobę. Podobny efekt obserwuje się przy stosowaniu lapatynibu (1500 mg), który podnosi AUC i Cmax pazopanibu o 50-60%. Induktory CYP3A4, np. ryfampicyna, obniżają stężenie leku, dlatego zaleca się unikanie ich stosowania. Pazopanib hamuje także CYP1A2, CYP3A4, CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9, CYP2C19, CYP2E1 oraz transportery OATP1B1 i UGT1A1, co może zwiększać ekspozycję na leki takie jak paklitaksel (AUC +26%, Cmax +31%) i SN-38 (metabolit irynotekanu, ekspozycja +20%). Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu statyn, zwłaszcza symwastatyny, ze względu na zwiększone ryzyko hepatotoksyczności (AlAT >3× GGN u 27% pacjentów). Pazopanib należy przyjmować na czczo, co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po posiłku, gdyż jedzenie podwaja AUC i Cmax leku.
aktywność AlAT, antagonista receptora H2, atazanawir, atorwastatyna, białko oporności raka piersi, biodostępność, cetuksymab, dekstrometorfan, działanie niepożądane, esomeprazol, farmakokinetyka, fluwastatyna, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, indynawir, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, irynotekan, itrakonazol, izoenzym CYP1A2, izoenzym CYP2C8, izoenzym CYP3A4, ketokonazol, klarytromycyna, kofeina, lapatynib, midazolam, nelfinawir, omeprazol, P-glikoproteina, paklitaksel, polimorfizm UGT1A1, polipeptyd transportujący aniony organiczne, prawastatyna, rozuwastatyna, ryfampicyna, rytonawir, sakwinawir, sok grejpfrutowy, statyna, symwastatyna, telitromycyna, transferaza urydyno-difosforano-glukuronozylowa, warfaryna, worykonazol - Leksykon leków
Interakcje leku – Ambrisentan AOP 5 mg
Ambrisentan wykazuje niski potencjał do interakcji lekowych, nie wpływając istotnie na enzymy metabolizujące leki fazy I i II, w tym CYP3A4, co potwierdzono w badaniach in vitro i klinicznych. Wyjątkiem jest jednoczesne stosowanie z cyklosporyną A, które powoduje dwukrotne zwiększenie ekspozycji na ambrisentan, wymagając ograniczenia dawki do 5 mg raz na dobę. Ryfampicyna powoduje przemijające, około dwukrotne zwiększenie ekspozycji na ambrisentan po początkowych dawkach, jednak efekt ten zanika po 8 dniach terapii. Brak istotnych interakcji farmakokinetycznych stwierdzono także z inhibitorami fosfodiesterazy (syldenafil, tadalafil), doustnymi środkami antykoncepcyjnymi (etynyloestradiol, noretyndron), warfaryną, ketokonazolem oraz digoksyną. W przypadku prostanoidów i stymulatorów rozpuszczalnej cyklazy guanylowej brak jest danych klinicznych, dlatego zaleca się ostrożność i monitorowanie pacjentów.
ambrisentan, cyklosporyna A, czas protrombinowy, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, działanie hipotensyjne, enzymy fazy I i II, etynyloestradiol, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hipotonia objawowa, inhibitor CYP3A4, inhibitor fosfodiesterazy, inhibitor OATP, ketokonazol, nadciśnienie płucne, noretyndron, polipeptyd kotransportujący taurocholan, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportu soli kwasów żółciowych, prostanoid, proteina oporności na nowotwór piersi, ryfampicyna, stymulator rozpuszczalnej cyklazy guanylowej, syldenafil, tadalafil, urydyno-difosfo-glukonylotransferaza, warfaryna, wskaźnik INR - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fypalan 2 mg
Perampanel, substancja czynna leku Fypalan, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, bez efektu pierwszego przejścia, a jedzenie wysokotłuszczowe opóźnia Tmax o około 1 godzinę, nie wpływając na Cmax ani AUC0-inf. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~95%) i nie jest substratem ani inhibitorem kluczowych transporterów błonowych (OATP1B1/1B3, OAT1-4, OCT1-3, P-gp, BCRP). Metabolizm perampanelu odbywa się głównie w wątrobie, z udziałem CYP3A, w procesie dwuetapowym: utlenianie i glukuronidacja. Po podaniu radioznakowanego leku, około 30% radioaktywności wydalane jest z moczem, a 70% z kałem, głównie jako metabolity. Średni okres półtrwania wynosi 105 godzin, jednak ulega skróceniu do 25 godzin pod wpływem silnych induktorów CYP3A (np. karbamazepiny). Farmakokinetyka perampanelu jest liniowa w dawkach 0,2-36 mg, co ułatwia dostosowanie dawkowania.
białko oporności raka piersi, choroba Parkinsona, cytochrom CYP3A, częściowy napad padaczkowy, dystrybucja leku, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka, glikoproteina p, indukcja enzymatyczna, izoenzym CYP2B6, izoenzym CYP2C8, izoenzym CYP3A4/5, izoenzym cytochromu P450, izoenzym UGT1A9, klirens kreatyniny, klirens leku, liniowa zależność farmakologiczna, mikrosom wątroby ludzkiej, napad częściowy, napad toniczno-kloniczny pierwotnie uogólniony, neuropatia cukrzycowa, okres półtrwania leku, perampanel, polipeptyd transportujący aniony organiczne, skala Child-Pugh, stwardnienie rozsiane, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Simvacard 20 20 mg
Symwastatyna, będąca inhibitorem reduktazy HMG-CoA, jest podawana w formie nieaktywnego laktonu, który ulega in vivo konwersji do aktywnego beta-hydroksykwasu. Po podaniu doustnym charakteryzuje się dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, jednak jej biodostępność systemowa jest niska (<5% dawki). Maksymalne stężenie aktywnego metabolitu osiągane jest w ciągu 1-2 godzin. Lek wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza (>95%) oraz jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, co ma istotne znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych. Eliminacja symwastatyny odbywa się zarówno przez nerki (13% dawki w moczu), jak i przewód pokarmowy (60% dawki w kale), a okres półtrwania aktywnego metabolitu wynosi około 1,9 godziny. Wchłanianie leku nie jest istotnie modyfikowane przez posiłek, a farmakokinetyka po jednorazowym i wielokrotnym podaniu pozostaje stabilna, co umożliwia przewidywalność efektów terapeutycznych.
BCRP, beta-hydroksykwas, białko oporności raka piersi, biodostępność systemowa, CYP3A4, cytochrom P450 3A4, hydroliza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja lekowa, konwersja in vivo, lakton nieaktywny, OATP1B1, okres półtrwania, polimorfizm genu SLCO1B1, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pro-lek, profil farmakokinetyczny, rabdomioliza, stężenie inhibitora, symwastatyna, transporter błonowy, wiązanie z białkami osocza, właściwość farmakokinetyczna, wychwyt wątrobowy, wydalanie nerkowe