silny inhibitor CYP3A

Silny inhibitor CYP3A to substancja, która znacząco hamuje aktywność enzymu cytochromu P450 3A4 (CYP3A4), jednego z najważniejszych enzymów odpowiedzialnych za metabolizm leków w organizmie człowieka. CYP3A4 metabolizuje około 50% wszystkich stosowanych klinicznie leków, dlatego jego inhibicja ma istotne znaczenie kliniczne.

Do silnych inhibitorów CYP3A zalicza się m.in. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycynę, telitromycynę, nefazodon oraz sok grejpfrutowy. Substancje te, blokując aktywność enzymu, mogą prowadzić do wzrostu stężenia leków metabolizowanych przez CYP3A w osoczu, wydłużenia ich działania i zwiększenia ryzyka wystąpienia działań niepożądanych lub toksyczności.

W praktyce klinicznej stosowanie silnych inhibitorów CYP3A często wymaga dostosowania dawki lub unikania jednoczesnego podawania z lekami będącymi substratami CYP3A. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak cyklosporyna, takrolimus, niektóre statyny czy leki przeciwarytmiczne, gdzie interakcje mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Bosutinib Zentiva 500 mg

Bosutynib wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, głównie związane z metabolizmem przez enzym CYP3A. Silne inhibitory CYP3A, takie jak ketokonazol, zwiększają stężenie bosutynibu w osoczu nawet 5,2-krotnie (Cmax) i 8,6-krotnie (AUC), natomiast inhibitory o średniej sile działania, np. aprepitant, podnoszą te wartości odpowiednio 1,5- i 2-krotnie. W przypadku jednoczesnego stosowania z tymi inhibitorami zaleca się unikanie kojarzenia lub rozważenie przerwania leczenia bosutynibem bądź zmniejszenia dawki. Silne induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna, obniżają ekspozycję na bosutynib do 14% (Cmax) i 6% (AUC) wartości wyjściowej, co może znacząco obniżyć skuteczność terapii, a zwiększenie dawki bosutynibu prawdopodobnie nie zrekompensuje tego efektu. Ponadto, bosutynib wykazuje zależną od pH rozpuszczalność, a stosowanie inhibitorów pompy protonowej (np. lanzoprazolu) zmniejsza Cmax i AUC bosutynibu odpowiednio do 54% i 74%, co wymaga rozdzielenia czasowego podawania leków lub stosowania krótkodziałających środków zobojętniających.
amiodaron, aprepitant, białko BCRP, boceprewir, bosutynib, bozentan, chinidyna, chlorochina, cyprofloksacyna, diltiazem, domperidon, dyzopiramid, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, enzym CYP3A, erytromycyna, esomeprazol, eteksylan dabigatranu, etrawiryna, fenytoina, flukonazol, glikoproteina p, halofantryna, haloperydol, induktor CYP3A, indynawir, inhibitor CYP3A, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lanzoprazol, lek przeciwarytmiczny, lopinawir, małopłytkowość, metadon, mibefradyl, modafinil, moksyfloksacyna, nafcylina, nefazodon, nelfinawir, nośnik anionów organicznych, OATP, OCT1, omeprazol, pantoprazol, pozakonazol, prokainamid, rabeprazol, ryfampicyna, rytonawir, sakwinawir, silny inhibitor CYP3A, sotalol, telaprewir, telitromycyna, werapamil, worykonazol, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Bosutinib Zentiva 100 mg

Bosutynib, metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Silne inhibitory CYP3A, takie jak ketokonazol, powodują 5,2-krotne zwiększenie Cmax i 8,6-krotne zwiększenie AUC bosutynibu, co znacząco podnosi ryzyko działań niepożądanych i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Inhibitory o średniej sile, np. aprepitant, zwiększają Cmax bosutynibu 1,5-krotnie i AUC 2-krotnie, co wymaga unikania kojarzenia lub zmniejszenia dawki bosutynibu. Silne induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna, obniżają ekspozycję na bosutynib do 6–14% wartości wyjściowej, co może skutkować utratą skuteczności terapii i również stanowi przeciwwskazanie do łącznego stosowania. Ponadto, inhibitory pompy protonowej (np. lanzoprazol 60 mg) zmniejszają Cmax bosutynibu do 54% i AUC do 74%, co wymaga ostrożności i rozważenia alternatywnych leków zobojętniających lub rozdzielenia czasowego podania.
białko oporności raka piersi, biodostępność bosutynibu, cytochrom P450, działanie niepożądane, ekspozycja na lek, glikoproteina p, hepatotoksyczność, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, inhibitor CYP3A o średniej sile, inhibitor pompy protonowej, lek przeciwarytmiczny, nośnik anionów organicznych, nośnik kationów organicznych, polipeptydy transportujące aniony organiczne, profil metaboliczny, rozpuszczalność zależna od pH, ryfampicyna, silny inhibitor CYP3A, wydłużenie QT
Leksykon leków
Interakcje leku – Bosutinib Stada 500 mg

Bosutynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A, co determinuje jego liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A, takie jak ketokonazol, zwiększają ekspozycję na bosutynib nawet 5,2-krotnie (Cmax) i 8,6-krotnie (AUC), natomiast inhibitory o średniej sile działania, np. aprepitant, podnoszą Cmax 1,5-krotnie i AUC 2-krotnie. Z tego względu jednoczesne stosowanie bosutynibu z inhibitorami CYP3A silnymi i o średniej sile działania jest przeciwwskazane lub wymaga zmniejszenia dawki bosutynibu. Z kolei silne induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna, mogą obniżyć ekspozycję na bosutynib do 6-14% wartości wyjściowej, co znacząco obniża jego skuteczność terapeutyczną i jest wskazaniem do unikania takiego skojarzenia. Ponadto, bosutynib wykazuje zależną od pH rozpuszczalność, a inhibitory pompy protonowej (np. lanzoprazol) mogą zmniejszać Cmax i AUC bosutynibu odpowiednio do 54% i 74%, co wymaga stosowania alternatywnych leków zobojętniających i rozdzielenia czasowego podawania.
białko oporności raka piersi, działanie niepożądane, enzym CYP3A, hepatotoksyczność, induktor CYP3A, induktor CYP3A o średniej sile działania, inhibitor CYP3A, inhibitor CYP3A o średniej sile działania, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, łagodny induktor CYP3A, łagodny inhibitor CYP3A, nośnik anionów organicznych, nośnik kationów organicznych, polipeptyd transportujący aniony organiczne, produkt zobojętniający, ryzyko krwawienia, silny induktor CYP3A, silny inhibitor CYP3A, substrat P-glikoproteiny, toksyczność wątrobowa, wydłużenie odstępu QT
Leksykon leków
Interakcje leku – Bosutinib Stada 400 mg

Bosutynib jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A, co powoduje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami modulującymi aktywność tego enzymu. Silne inhibitory CYP3A, takie jak ketokonazol, zwiększają Cmax bosutynibu 5,2-krotnie oraz AUC 8,6-krotnie, co wymaga unikania ich jednoczesnego stosowania z bosutynibem. Inhibitory o średniej sile działania, np. aprepitant, podnoszą Cmax bosutynibu 1,5-krotnie i AUC 2-krotnie, również wskazując na konieczność unikania kojarzenia lub dostosowania dawki. Silne induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna, obniżają ekspozycję na bosutynib do 6-14% wartości wyjściowej, co znacząco zmniejsza skuteczność terapii i również jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Ponadto, inhibitory pompy protonowej (np. lanzoprazol) redukują Cmax i AUC bosutynibu odpowiednio do 54% i 74%, co wymaga rozważenia stosowania alternatywnych środków zobojętniających lub rozdzielenia czasowego podania leków.
amiodaron, aprepitant, białko oporności raka piersi, bosutynib, bozentan, chinidyna, chlorochina, cyprofloksacyna, diltiazem, domperidon, dyzopiramid, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, erytromycyna, etrawiryna, fenytoina, flukonazol, halofantryna, haloperydol, hepatotoksyczność, imatynib, induktor CYP3A, induktor CYP3A o średniej sile działania, inhibitor CYP3A, inhibitor CYP3A o średniej sile działania, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kryzotynib, lanzoprazol, lek przeciwarytmiczny, metadon, modafinil, moksyfloksacyna, nefazodon, nośnik anionów organicznych, nośnik kationów organicznych, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pozakonazol, prokainamid, ryfampicyna, silny induktor CYP3A, silny inhibitor CYP3A, sotalol, telitromycyna, uszkodzenie wątroby, werapamil, worykonazol, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Interakcje leku – Beclonasal Aqua 50 mcg/dawkę

Beklometazon dipropionian, substancja czynna preparatu Beclonasal Aqua, wykazuje relatywnie niską zależność metaboliczną od izoenzymu CYP3A w porównaniu z innymi kortykosteroidami, co zmniejsza ryzyko interakcji lekowych. Niemniej jednak, stosowanie silnych inhibitorów CYP3A, takich jak rytonawir czy kobicystat, może prowadzić do zahamowania metabolizmu beklometazonu, zwiększając jego stężenie w osoczu i ryzyko ogólnoustrojowego działania kortykosteroidów, w tym supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Szczególną uwagę należy zwrócić na kumulację efektów farmakodynamicznych podczas jednoczesnego stosowania innych kortykosteroidów, zarówno wziewnych, jak i ogólnoustrojowych, co może skutkować wtórną niewydolnością kory nadnerczy. Zalecane jest monitorowanie funkcji nadnerczy oraz unikanie długotrwałego łączenia preparatów steroidowych.
aerozol do nosa, Beclonasal Aqua, beklometazonu dipropionian, działanie immunosupresyjne kortykosteroidów, działanie ogólnoustrojowe, efekt farmakodynamiczny, funkcja nadnerczy, hamowanie czynności nadnerczy, immunosupresja, izoenzym CYP3A, kortykosteroid wziewny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, rytonawir, silny inhibitor CYP3A, stężenie w osoczu krwi, supresja nadnerczy, terapia donosowa, wtórna niewydolność kory nadnerczy, zaburzenie metaboliczne
Leksykon substancji czynnych
Kabazytaksel – Interakcje

Kabazytaksel jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A (80–90%), co determinuje jego liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), zmniejszają klirens kabazytakselu o 20% i zwiększają AUC o 25%, co może nasilać toksyczność, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane. Umiarkowany inhibitor CYP3A, aprepitant, nie wpływa istotnie na klirens. Silne induktory CYP3A (np. ryfampicyna 600 mg/dobę) zwiększają klirens o 21% i zmniejszają AUC o 17%, potencjalnie obniżając skuteczność terapii, co również wymaga unikania kojarzenia. Kabazytaksel hamuje transportery OATP1B1, co może zwiększać stężenia substratów takich jak statyny, walsartan czy repaglinid; zaleca się zachowanie 12-godzinnego odstępu przed infuzją i 3-godzinnego po infuzji.
atorwastatyna, AUC, barbituran, benzodiazepina, cefalosporyna, chlorpropamid, dehydrogenaza alkoholowa, depresja oddechowa, disulfiram, działanie sedatywne, dziurawiec zwyczajny, enzym CYP3A, farmakokinetyka kabazytakselu, fenobarbital, fenytoina, glibenklamid, immunosupresja, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, itrakonazol, kabazytaksel, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens kabazytakselu, leczenie onkologiczne, lek opioidowy, lek przeciwhistaminowy, metronidazol, OATP1B1, pochodna sulfonylomocznika, reakcja disulfiramopodobna, repaglinid, rozuwastatyna, ryfampicyna, silny inhibitor CYP3A, simwastatyna, statyna, substrat OATP1B1, szczepionka żywa atenuowana, tinidazol, walsartan
Leksykon substancji czynnych
Midazolam – Przeciwwskazania stosowania

Midazolam, będący benzodiazepiną o działaniu uspokajającym, nasennym, przeciwlękowym, przeciwdrgawkowym i zwiotczającym mięśnie szkieletowe, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań. Należą do nich nadwrażliwość na midazolam, inne benzodiazepiny lub substancje pomocnicze, ciężka niewydolność oddechowa, zespół bezdechu sennego, ciężkie zaburzenia czynności wątroby oraz miastenia gravis. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z silnymi inhibitorami CYP3A (np. ketokonazol, itrakonazol, worykonazol, inhibitory proteazy HIV i HCV), które mogą prowadzić do znacznego wzrostu stężenia midazolamu i ryzyka depresji oddechowej. Preparaty różnią się zawartością substancji pomocniczych, takich jak etanol (49–197 mg/dawkę w Epistatus) czy maltitol ciekły (169–675 mg/dawkę w Epistatus), co może mieć znaczenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z ograniczeniami dietetycznymi. Preparaty dożylne są przeciwwskazane w sedacji płytkiej u pacjentów z ciężką niewydolnością oddechową lub ostrą depresją oddechową, a tabletki Dormicum nie powinny być stosowane u dzieci ≤12 lat ze względu na brak odpowiednich dawek.
aktywny metabolit leku, azolowy lek przeciwgrzybiczny, benzodiazepina, boceprewir, charakterystyka produktu leczniczego, ciężka niewydolność oddechowa, ciężka niewydolność wątroby, depresja oddechowa, działanie nasenne, działanie przeciwdrgawkowe, działanie przeciwlękowe, działanie uspokajające, encefalopatia wątrobowa, farmakokinetyka leku, hipoksemia, indukcja znieczulenia, inhibitor proteazy HCV, inhibitor proteazy HIV, interakcja lekowa, itrakonazol, ketokonazol, metabolizm midazolamu, miastenia gravis, midazolam, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, nużliwość mięśni, ośrodek oddechowy, ośrodkowy układ nerwowy, ostra depresja oddechowa, przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe, przewlekła niewydolność oddechowa, reakcja nadwrażliwości, sedacja płytka, silny inhibitor CYP3A, śpiączka, telaprewir, umiarkowana niewydolność wątroby, worykonazol, zaburzenie świadomości, zatrzymanie oddechu, zespół bezdechu sennego, zwiotczenie mięśni szkieletowych
Leksykon leków
Interakcje leku – Cabazitaxel MSN 60 mg

Kabazytaksel, metabolizowany głównie przez izoenzymy CYP3A (80-90%), wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na aktywność tego enzymu. Silne inhibitory CYP3A, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), zwiększają AUC kabazytakselu o 25% i zmniejszają jego klirens o 20%, co może nasilać toksyczność, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane. Z kolei silne induktory CYP3A, np. ryfampicyna (600 mg/dobę), zwiększają klirens o 21% i zmniejszają AUC o 17%, co może obniżać skuteczność terapii. Ponadto kabazytaksel hamuje transportery OATP1B1, co wymaga zachowania 12-godzinnego odstępu przed infuzją i 3-godzinnego po niej przy podawaniu substratów tych transporterów (statyny, walsartan, repaglinid), aby uniknąć wzrostu ich stężeń w osoczu.
cytochrom P450 3A, dziurawiec zwyczajny, farmakokinetyka kabazytakselu, hepatotoksyczność, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, inhibitor proteazy, kabazytaksel, ketokonazol, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwpadaczkowy, makrolid, odpowiedź immunologiczna, pole pod krzywą stężenia leku, polipeptydy transportujące aniony organiczne, ryfampicyna, silny inhibitor CYP3A, statyna, szczepionka atenuowana, szczepionka inaktywowana, uszkodzenie hepatocytów
Leksykon substancji czynnych
Bosutynib – Interakcje

Bosutynib jest substratem enzymu CYP3A i wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne z lekami modulującymi aktywność tego enzymu. Silne inhibitory CYP3A, takie jak ketokonazol, powodują znaczące zwiększenie ekspozycji na bosutynib (wzrost Cmax o 5,2-krotny i AUC o 8,6-krotny przy dawce 100 mg bosutynibu), co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub zmniejszenia dawki bosutynibu. Inhibitory o średniej sile działania (np. aprepitant) zwiększają Cmax bosutynibu 1,5-krotnie i AUC 2-krotnie. Z kolei silne induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna, obniżają ekspozycję bosutynibu do 6-14% wartości wyjściowych, co uniemożliwia skuteczne leczenie nawet przy zwiększeniu dawki. Ponadto, bosutynib wykazuje zależną od pH rozpuszczalność, a inhibitory pompy protonowej (np. lanzoprazol 60 mg) zmniejszają jego Cmax do 54% i AUC do 74%, dlatego zaleca się stosowanie krótkodziałających środków zobojętniających i rozdzielenie czasowe podania leków. Należy również zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu bosutynibu z lekami wydłużającymi odstęp QT oraz unikać spożywania alkoholu ze względu na potencjalne ryzyko hepatotoksyczności.
amiodaron, amprenawir, aprepitant, atazanawir, białko oporności raka piersi, boceprewir, bozentan, chinidyna, chlorochina, cyprofloksacyna, darunawir rytonawir, diltiazem, domperidon, dyzopiramid, działanie hepatotoksyczne, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, efekt niepożądany, erytromycyna, eteksylan dabigatranu, etrawiryna, farmakokinetyka bosutynibu, fenytoina, flukonazol, fosamprenawir, glikoproteina p, halofantryna, haloperydol, hepatotoksyczność, imatynib, induktor CYP3A, indynawir, inhibitor CYP3A, inhibitor CYP3A o średniej sile, inhibitor pompy protonowej, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kryzotynib, łagodny induktor CYP3A, łagodny inhibitor CYP3A, lanzoprazol, lopinawir/rytonawir, metadon, mibefradyl, modafinil, moksyfloksacyna, nafcylina, nefazodon, nelfinawir, nośnik anionów organicznych, nośnik kationów organicznych, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pozakonazol, prokainamid, ryfampicyna, rytonawir, sakwinawir, silny induktor CYP3A, silny inhibitor CYP3A, sotalol, telaprewir, telitromycyna, werapamil, worykonazol, wydłużenie odstępu QT