płynny stolec

Płynny stolec, określany również jako biegunka, to stan charakteryzujący się wydalaniem luźnych, wodnistych mas kałowych. Definiuje się go jako oddawanie stolca o zwiększonej objętości, zmniejszonej konsystencji i zwiększonej częstotliwości (powyżej 3 razy dziennie).

Pod względem etiologii biegunkę można podzielić na ostrą (trwającą do 14 dni) i przewlekłą (powyżej 4 tygodni). Przyczyny obejmują infekcje (wirusowe, bakteryjne, pasożytnicze), zatrucia pokarmowe, zespół jelita drażliwego, nieswoiste zapalenia jelit, nietolerancje pokarmowe oraz działania niepożądane leków.

Diagnostyka płynnego stolca opiera się na wywiadzie, badaniu przedmiotowym oraz badaniach dodatkowych, takich jak badanie kału (w tym posiew), badania serologiczne, endoskopia czy obrazowanie radiologiczne. Leczenie zależy od przyczyny i obejmuje nawodnienie, leki przeciwbiegunkowe, probiotyki, antybiotykoterapię w przypadkach infekcji bakteryjnych oraz leczenie choroby podstawowej.

W przypadku biegunki ostrej kluczowe jest zapobieganie odwodnieniu, szczególnie u dzieci i osób starszych, gdzie utrata płynów może szybko doprowadzić do poważnych powikłań. Przewlekły płynny stolec wymaga dokładnej diagnostyki w celu identyfikacji przyczyny i wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Działania niepożądane – Xenna jedna saszetka zawiera 0,9 – 1,1 g liści senesu, co odpowiada 30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B

Lek XENNA zawiera liście senesu w dawce 0,9-1,1 g na saszetkę, co odpowiada 30 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B). Stosowanie preparatu może wywołać reakcje nadwrażliwości o nieznanej częstości, manifestujące się świądem, pokrzywką oraz wysypką, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Przewlekłe stosowanie lub nadużywanie XENNA może prowadzić do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, w tym hipokaliemii, stanowiącej poważne ryzyko kardiologiczne i mięśniowe, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu glikozydów nasercowych, diuretyków, kortykosteroidów lub preparatów z lukrecją. Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, skurcze jelit i biegunka, występują z nieznaną częstością, częściej u pacjentów z zespołem jelita nadwrażliwego, a długotrwała terapia może skutkować pseudomelanosis coli, która ustępuje po zaprzestaniu leczenia.
adrenokortykosteroid, albuminuria, astenia mięśniowa, ból brzucha, glikozyd hydroksyantracenowy, glikozyd nasercowy, hematuria, hipokaliemia, korzeń lukrecji, lek moczopędny, liść senesu, płynny stolec, pokrzywka, przebarwienie błony śluzowej okrężnicy, przebarwienie moczu, pseudomelanosis coli, reakcja nadwrażliwości, skurcz jelita, świąd, wysypka uogólniona, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zespół jelita nadwrażliwego
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Enema

Produkt leczniczy ENEMA wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej, takich jak hipernatremia, hiperfosfatemia, hipokalcemia, hipokaliemia oraz kwasica. W przypadku braku wypróżnienia w ciągu 5 minut od podania, krwawienia z odbytu lub nasilonych skurczów jelit, należy natychmiast przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, stosujących leki moczopędne, ze sztucznym odbytem, zaburzeniami równowagi jonowej, wodobrzuszem, zmianami błony śluzowej odbytnicy, a także osoby osłabione i w podeszłym wieku. U dzieci powyżej 3 lat ENEMA stosuje się wyłącznie pod nadzorem lekarskim, z zachowaniem szczególnej ostrożności u dzieci do 5 lat.
gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperfosfatemia, hipernatremia, hipokalcemia, hipokaliemia, krwawienie z odbytu, kwasica, lek moczopędny, odwodnienie, owrzodzenie, płynny stolec, przewlekłe zaparcie, równowaga kwasowo-zasadowa, skurcz jelit, środek przeczyszczający, sztuczny odbyt, wodobrzusze, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie równowagi jonowej
Leksykon substancji czynnych
Liść senesu – Działania niepożądane

Liść senesu (Sennae folium), zawierający glikozydy hydroksyantracenowe (w przeliczeniu na sennozyd B), jest skutecznym środkiem przeczyszczającym, jednak jego stosowanie wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Do najczęstszych objawów należą reakcje nadwrażliwości skórnej (świąd, pokrzywka, wysypka), bóle brzucha, skurcze jelitowe oraz biegunka, szczególnie nasilona u pacjentów z zespołem jelita nadwrażliwego. Przewlekłe stosowanie może prowadzić do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, w tym hipokaliemii, albuminurii i hematurii, a także do rozwoju pseudomelanosis coli – odwracalnego przebarwienia błony śluzowej okrężnicy. Ponadto, preparaty te mogą powodować przebarwienie moczu na żółty lub czerwono-brązowy kolor, co jest zjawiskiem fizjologicznym i nie wymaga przerwania terapii.
albuminuria, arytmia, biegunka, ból brzucha, colon pigrum, glikozyd hydroksyantracenowy, hematuria, hipokaliemia, hipotensja ortostatyczna, hipotonia ortostatyczna, jelito leniwe, liść senesu, metabolit substancji czynnej, niewydolność nerek, odwodnienie organizmu, omdlenie, płynny stolec, pokrzywka, potas, przebarwienie błony śluzowej, przebarwienie moczu, przewlekłe stosowanie, pseudomelanosis coli, reakcja nadwrażliwości, równowaga kwasowo-zasadowa, sennae folium, sennozyd B, skurcz jelitowy, świąd, uszkodzenie nerek, wysypka, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie perystaltyki, zawrót głowy, zespół jelita nadwrażliwego, związek antranoidowy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Alax 10,0-15,0 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę/tabletkę

Lek Alax zawiera wysuszony, sproszkowany sok z liści aloesu (Aloe capensis) z zawartością związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę 18% (35 mg) oraz wyciąg suchy z kory kruszyny (Frangulae corticis extractum siccum, DER 5-8:1, ekstrahent: metanol) z zawartością związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę 15% (42 mg). Jedna tabletka zawiera 10-15 mg związków antranoidowych. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego i obejmują skurczowe bóle brzucha oraz płynne stolce, szczególnie u pacjentów z zespołem jelita drażliwego. Objawy te mogą nasilać się przy zbyt wysokich dawkach, co wymaga modyfikacji dawkowania. Ponadto, lek może wywoływać reakcje nadwrażliwości, zwłaszcza alergie związane z barwnikiem azowym – czerwienią koszenilową. Długotrwałe stosowanie wiąże się z ryzykiem zaburzeń wodno-elektrolitowych, albuminurii, hematurii oraz pseudomelanosis coli, czyli odwracalnych zmian pigmentowych śluzówki jelita grubego.
albuminuria, alona przylądkowa, barwnik azowy, czerwień koszenilowa, długotrwałe stosowanie leku, hematuria, kora kruszyny, objaw żołądkowo-jelitowy, płynny stolec, pseudomelanosis coli, reakcja nadwrażliwości, skurczowy ból brzucha, substancja czynna, zabarwienie moczu, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zespół jelita drażliwego, związek antranoidowy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Tabletki przeciw niestrawności Labofarm –

Tabletki przeciw niestrawności Labofarm mogą wywoływać różnorodne działania niepożądane, głównie ze strony układu pokarmowego oraz ogólnoustrojowe. Najczęściej obserwuje się zmianę zabarwienia moczu na żółte lub czerwono-bordowe, zależną od pH moczu, która nie wymaga interwencji klinicznej. U pacjentów z istniejącymi schorzeniami górnego odcinka przewodu pokarmowego może dochodzić do nasilenia refluksu żołądkowo-przełykowego oraz zgagi, co może wymagać modyfikacji dawkowania. Rzadziej występują reakcje alergiczne, skurcze i ból brzucha oraz biegunka, szczególnie u osób z zespołem jelita drażliwego. Objawy te mogą również wskazywać na przedawkowanie leku.
białkomocz, biegunka, ból brzucha, działanie niepożądane, krwiomocz, nieprawidłowe stężenie elektrolitów, objaw układu pokarmowego, pH moczu, płynny stolec, przedawkowanie leku, pseudomelanosis coli, reakcja alergiczna, reakcja skórna, refluks żołądkowo-przełykowy, skurcz brzucha, zabarwienie moczu, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaostrzenie objawów, zespół jelita drażliwego, zgaga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Senalax Extra 17 mg sumy sennozydów/tabl.

Senalax Extra, zawierający 17 mg sumy sennozydów w tabletce powlekanej, może wywoływać różnorodne działania niepożądane, które należy uwzględnić w terapii. Do najczęstszych należą reakcje nadwrażliwości (świąd, pokrzywka, wysypka), bóle kurczowe jamy brzusznej oraz płynne stolce, które mogą wskazywać na przedawkowanie. Długotrwałe stosowanie wiąże się z ryzykiem zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej (odwodnienie, hipokaliemia, hiponatremia), objawiających się m.in. zaburzeniami rytmu serca i osłabieniem mięśniowym, a także z rzadkimi powikłaniami nerkowymi, takimi jak albuminuria i hematuria. Częstym zjawiskiem jest pseudomelanosis coli, czyli odwracalna nadmierna pigmentacja śluzówki jelita. Zmiana zabarwienia moczu na żółte lub czerwono-brązowe, zależna od pH, jest nieistotna klinicznie, ale powinna być zgłaszana pacjentowi.
albuminuria, ból kurczowy jamy brzusznej, hematuria, hipokaliemia, hiponatremia, osłabienie mięśniowe, pH moczu, pigmentacja śluzówki jelita, płynny stolec, pokrzywka, przedawkowanie leku, pseudomelanosis coli, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, sennozyd, świąd, wysypka skórna, zabarwienie moczu, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie rytmu serca
Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Działania niepożądane

Rzewień (Rhei radix), składnik preparatów przeczyszczających takich jak Radirex PLUS, może wywoływać działania niepożądane obejmujące różne układy narządowe. Reakcje nadwrażliwości występują rzadko (1/10 000 do <1/1000) i manifestują się objawami alergicznymi, takimi jak wysypka, świąd czy obrzęk. Dolegliwości ze strony układu pokarmowego, o nieznanej częstości, obejmują ból brzucha, stany skurczowe jelit oraz płynny stolec, szczególnie u pacjentów z zespołem jelita nadwrażliwego. Długotrwałe stosowanie preparatów zawierających rzewień niesie ryzyko poważnych powikłań, takich jak zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej, białkomocz i krwiomocz, które mogą wskazywać na uszkodzenie nerek i dróg moczowych. Ponadto, może wystąpić pseudomelanosis coli – odwracalna pigmentacja śluzówki jelita.
badanie moczu, białkomocz, ból brzucha, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, dysfagia, działanie niepożądane, jelito grube, krwiomocz, odwodnienie, pH moczu, pigmentacja śluzówki jelita, płynny stolec, preparat przeczyszczający, przewód pokarmowy, pseudomelanosis coli, reakcja nadwrażliwości, rzewień, skurcz jelit, układ narządowy, układ pokarmowy, uszkodzenie dróg moczowych, uszkodzenie nerek, zabarwienie moczu, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zespół jelita drażliwego, zespół jelita nadwrażliwego
Leksykon substancji czynnych
Aloes – Działania niepożądane

Aloes (Aloe capensis), będący składnikiem preparatu Alax, zawiera około 18% związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę, a jedna tabletka dostarcza 10-15 mg tych związków. Stosowanie aloesu może wywoływać działania niepożądane, w tym reakcje nadwrażliwości o różnym nasileniu, skurczowe bóle brzucha oraz płynne stolce, szczególnie u pacjentów z zespołem jelita drażliwego. Długotrwała terapia może prowadzić do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, a także do uszkodzenia nerek manifestującego się albuminurią i hematurią. Charakterystycznym, choć odwracalnym, efektem przewlekłego stosowania jest pseudomelanosis coli – pigmentacja błony śluzowej jelita grubego. Często obserwuje się także zmianę zabarwienia moczu na żółty lub czerwono-brązowy, zależną od pH, bez istotnego znaczenia klinicznego.
albuminuria, aloes przylądkowy, aloina, barwnik azowy, czerwień koszenilowa, działanie drażniące, hematuria, płynny stolec, preparat Alax, pseudomelanosis coli, reakcja nadwrażliwości, skurczowy ból brzucha, uszkodzenie nerek, zabarwienie moczu, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zespół jelita drażliwego, związki antranoidowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Radirex PLUS –

Radirex PLUS to syrop zawierający 10 g extractum fluidum compositum (1:1) na 100 g produktu, pozyskiwany z korzenia rzewienia, kory kruszyny, owocu kopru włoskiego i kminku, z 12,7 mg związków antranoidowych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A) w 15 ml. Preparat może wywoływać działania niepożądane, w tym rzadkie reakcje nadwrażliwości immunologicznej (1/10 000 do <1/1000). W obrębie układu pokarmowego obserwuje się ból brzucha, stany skurczowe jelit oraz płynny stolec, szczególnie u pacjentów z zespołem jelita drażliwego, jednak częstość tych objawów jest nieznana. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, białkomoczu, krwiomoczu oraz pseudomelanosis coli – odwracalnej pigmentacji śluzówki jelita.
białkomocz, ból brzucha, dolegliwość gastryczna, ekstrakt płynny, glukofrangulinę A, kora kruszyny, korzeń rzewienia, krwiomocz, metabolit substancji czynnej, odczyn pH, owoc kminku, owoc kopru włoskiego, pigmentacja śluzówki jelita, płynny stolec, pseudomelanosis coli, reakcja nadwrażliwości, stan skurczowy jelit, układ immunologiczny, zabarwienie moczu, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie żołądka i jelit, zespół jelita drażliwego, zmiana histopatologiczna, związki antranoidowe
Leksykon substancji czynnych
Koper włoski – Działania niepożądane

Koper włoski (Foeniculum vulgare Mill. fructus) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, takich jak Apetiherb, Koper włoski fix czy Radirex PLUS, i może wywoływać działania niepożądane, głównie o charakterze alergicznym. Reakcje nadwrażliwości obejmują alergiczne zmiany skórne oraz objawy ze strony układu oddechowego, z częstością występowania określaną jako nieznaną. W preparatach złożonych, zwłaszcza Radirex PLUS, obserwuje się również działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, stany skurczowe jelit oraz płynny stolec, szczególnie u pacjentów z nadwrażliwym jelitem grubym. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do poważniejszych zaburzeń, w tym zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, białkomoczu, krwiomoczu oraz pseudomelanosis coli. Ponadto, obecność metabolitów kopru włoskiego może powodować żółte lub czerwono-brązowe zabarwienie moczu, które nie wymaga interwencji klinicznej.
alergiczna reakcja skórna, arytmia, białkomocz, ból brzucha, działanie niepożądane, farmakoterapia, koper włoski, krwiomocz, monitorowanie działań niepożądanych, pigmentacja śluzówki jelita, płynny stolec, pseudomelanosis coli, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, rodzina Apiaceae, skurcz jelit, świszczący oddech, tkanka podskórna, układ oddechowy, uszkodzenie nerek, wstrząs anafilaktyczny, zabarwienie moczu, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zespół jelita drażliwego
Leksykon substancji czynnych
Kminek zwyczajny – Działania niepożądane

Kminek zwyczajny (Carum carvi L.), stosowany m.in. w preparacie Tabletki przeciw niestrawności Labofarm (w połączeniu z korzeniem mniszka w stosunku 2:1), może wywoływać działania niepożądane, które wymagają monitorowania podczas terapii. Do najczęstszych należą nasilenie objawów refluksu żołądkowo-przełykowego oraz zgaga, szczególnie u pacjentów z istniejącymi schorzeniami górnego odcinka przewodu pokarmowego. Ponadto obserwuje się skurcze i ból brzucha oraz płynny stolec, zwłaszcza u osób z zespołem jelita drażliwego. Reakcje alergiczne i nadwrażliwości, związane z obecnością olejków eterycznych, również mogą wystąpić. Charakterystycznym, jednak nieklinicznie istotnym objawem jest zmiana zabarwienia moczu na żółte lub czerwono-bordowe, zależna od pH moczu.
białkomocz, ból brzucha, działanie niepożądane, działanie niepożądane leku, kminek zwyczajny, korzeń mniszka, krwiomocz, nadwrażliwość, niestrawność, olejek eteryczny, pH moczu, płynny stolec, przedawkowanie leku, pseudomelanosis coli, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, schorzenie przewodu pokarmowego, zabarwienie moczu, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zespół jelita drażliwego, zgaga
Leksykon substancji czynnych
Nalewka z rumianku – Dawkowanie i sposób podawania

Nalewka z rumianku (Matricariae tinctura) jest składnikiem aktywnym w preparatach leczniczych takich jak krem Cepan oraz proszek Gastrolit. Krem Cepan zawiera 5,0 g nalewki na 100 g i jest stosowany miejscowo w leczeniu blizn pooperacyjnych, oparzeniowych, urazowych oraz przykurczowych. Zaleca się aplikację cienkiej warstwy kremu 2-3 razy na dobę po całkowitym wygojeniu rany, z możliwością stosowania techniki okładów na 30-60 minut w przypadku starych i stwardniałych blizn. Czas terapii jest zmienny, od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależny od wieku blizny i regularności stosowania. Wczesne rozpoczęcie leczenia może zapobiec konieczności ponownej interwencji chirurgicznej lub transplantacji.
blizna, efekt terapeutyczny, masa ciała, nalewka z rumianku, odwodnienie, odwodnienie organizmu, oparzenie, operacja, płynny stolec, roztwór, schemat dawkowania, stwardniała blizna, substancja aktywna, terapia farmakologiczna, transplantacja, uraz, wskazanie kliniczne, wywiad medyczny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Radirex 11,3-13,9 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na reinę

Lek Radirex zawiera 513,5 mg korzenia rzewienia (Rheum palmatum L. i/lub Rheum officinale Baillon), co odpowiada 11,3-13,9 mg pochodnych hydroksyantracenowych w przeliczeniu na reinę. Podczas terapii mogą wystąpić działania niepożądane o różnej częstości, sklasyfikowane według MedDRA. Reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka, świąd, obrzęk, a w ciężkich przypadkach reakcja anafilaktyczna, mają nieznaną częstość i wymagają natychmiastowego przerwania leczenia. Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego obejmują ból brzucha, stany skurczowe jelit oraz płynny stolec, szczególnie u pacjentów z zespołem nadwrażliwego jelita grubego. Długotrwałe stosowanie wiąże się z ryzykiem zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, białkomoczu i krwiomoczu, co może wskazywać na uszkodzenie nerek lub dróg moczowych.
białkomocz, ból brzucha, korzeń rzewienia, krwiomocz, MedDRA, niedobór elektrolitowy, odwodnienie, pigmentacja śluzówki jelita, płynny stolec, pochodna hydroksyantracenowa, pseudomelanosis coli, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reina, Rheum officinale, Rheum palmatum, stan skurczowy jelit, uszkodzenie dróg moczowych, uszkodzenie nerek, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej