rzewień
Rzewień (Rheum) to rodzaj roślin należących do rodziny rdestowatych (Polygonaceae), obejmujący około 60 gatunków. W medycynie najczęściej wykorzystywany jest rzewień dłoniasty (Rheum palmatum) oraz rzewień kędzierzawy (Rheum rhaponticum), których kłącza i korzenie zawierają szereg substancji biologicznie czynnych.
Główne składniki aktywne rzewienia to związki antrachinonowe (emodyna, chryzofanol, aloe-emodyna), garbniki, flawonoidy oraz kwasy organiczne. Dzięki tym związkom, szczególnie antrachinony, rzewień wykazuje działanie przeczyszczające poprzez stymulację perystaltyki jelit i hamowanie wchłaniania wody i elektrolitów w jelicie grubym.
W lecznictwie rzewień stosowany jest głównie jako środek przeczyszczający przy zaparciach, jednak w mniejszych dawkach wykazuje działanie przeciwbiegunkowe i tonizujące. Jest również używany w zaburzeniach trawiennych, jako środek żółciopędny oraz w leczeniu hemoroidów. Należy jednak stosować go ostrożnie ze względu na możliwe działania niepożądane, takie jak bóle brzucha, nudności i zaburzenia elektrolitowe przy długotrwałym stosowaniu.
W praktyce klinicznej rzewień jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, podczas laktacji, u pacjentów z chorobami zapalnymi jelit, niedrożnością jelit, bólami brzucha o nieznanej etiologii oraz u dzieci poniżej 12 roku życia. Warto pamiętać, że długotrwałe stosowanie może prowadzić do uzależnienia i osłabienia naturalnych mechanizmów wypróżniania.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Przedawkowanie
Rzewień, będący składnikiem preparatu leczniczego Radirex PLUS, należy do związków antranoidowych wykazujących działanie przeczyszczające poprzez stymulację perystaltyki jelit. W produkcie Radirex PLUS znajduje się w formie płynnego ekstraktu złożonego, zawierającego 12,7 mg związków antranoidowych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A) na 15 ml syropu, w połączeniu z korą kruszyny, owocem kopru włoskiego oraz owocem kminku. Do chwili obecnej nie odnotowano przypadków przedawkowania tego preparatu, a charakterystyka produktu leczniczego (ChPL) nie wskazuje na specyficzne objawy ani powikłania związane z nadmiernym spożyciem.
biegunka wodnista, bilans płynów i elektrolitów, błona śluzowa jelit, charakterystyka produktu leczniczego, drażnienie przewodu pokarmowego, działanie przeczyszczające, ekstrakt złożony, glikokortykosteroid, glukofrangulina A, hipokaliemia, kora kruszyny, korzeń rzewienia, lek moczopędny, osłabienie mięśniowe, perystaltyka jelit, preparat przeczyszczający, rzewień, skurcz jelit, stężenie potasu, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia układu krążenia, zaburzenia wodno-elektrolitowe, związek antranoidowy - Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Właściwości farmakokinetyczne
Rzewień (Rhei radix) jest kluczowym składnikiem preparatu Radirex PLUS, wykorzystywanym głównie ze względu na zawartość związków antranoidowych, które po podaniu doustnym nie ulegają znaczącej absorpcji w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Związki te docierają do jelita grubego, gdzie drażnią ściany okrężnicy, esicy i odbytnicy, stymulując perystaltykę i wywołując efekt przeczyszczający. W preparacie Radirex PLUS 15 ml syropu zawiera 12,7 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na glukofrangulinę A, a 100 g produktu zawiera 10 g ekstraktu płynnego (1:1) z korzenia rzewienia oraz innych roślin (kora kruszyny, owoc kopru włoskiego i kminku). Mechanizm działania opiera się na lokalnym efekcie w jelicie grubym, co ogranicza znaczenie klasycznych parametrów farmakokinetycznych, takich jak biodostępność czy czas półtrwania.
absorpcja systemowa, biodostępność, biotransformacja, czas półtrwania, działanie farmakologiczne, efekt przeczyszczający, ekstrakt złożony, glukofranguina A, interakcje farmakokinetyczne, jelito grube, kora kruszyny, objętość dystrybucji, okrężnica, owoc kminku, owoc kopru włoskiego, perystaltyka, przewód pokarmowy, rzewień, wydalanie z kałem, związki antranoidowe - Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Rzewień (Rhei radix), będący składnikiem preparatów złożonych takich jak Radirex PLUS, zawiera 12,7 mg związków antranoidowych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A na 15 ml syropu). Na podstawie dostępnych danych klinicznych preparaty zawierające rzewień są bezwzględnie przeciwwskazane w okresie ciąży oraz laktacji ze względu na potencjalne działanie niepożądane tych związków, które mogą przenikać do mleka matki i wpływać na organizm dziecka. Lekarz powinien jednoznacznie informować pacjentki o tych przeciwwskazaniach, niezależnie od trymestru ciąży, oraz proponować bezpieczne alternatywy terapeutyczne w leczeniu zaparć w tych okresach. Przeciwwskazanie dotyczy całego preparatu, w tym składników dodatkowych takich jak kora kruszyny, owoc kopru włoskiego i kminku.
- Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Dawkowanie i sposób podawania
Rzewień (Rhei radix) w preparacie Radirex PLUS występuje jako syrop zawierający 10 g wyciągu płynnego na 100 g produktu, z etanolem 50% (v/v) jako ekstrahentem. Kluczową substancją czynną są związki antranoidowe, których zawartość w 15 ml syropu wynosi 12,7 mg w przeliczeniu na glukofrangulinę A. Dawkowanie jest zróżnicowane w zależności od wieku: u dorosłych zaleca się 30 ml (25,4 mg związków antranoidowych) przed snem, natomiast u młodzieży powyżej 12 lat dawka wynosi 10-15 ml (8,5-12,7 mg związków antranoidowych). Preparat należy podawać doustnie przed snem, co pozwala na wystąpienie efektu przeczyszczającego po 6-8 godzinach. Dawkę należy indywidualizować, uwzględniając masę ciała i wrażliwość pacjenta.
Carvi fructus, działanie niepożądane, działanie przeczyszczające, efekt przeczyszczający, efekt terapeutyczny, Foeniculi fructus, forma farmaceutyczna, glukofranguina A, interakcje lekowe, kora kruszyny, korzeń rzewienia, owoc kminku, owoc kopru włoskiego, perystaltyka jelitowa, przeciwwskazanie, przedawkowanie, Rhei radix, rzewień, substancja czynna, substancja pomocnicza, wyciąg płynny, wywiad medyczny, zaburzenia funkcji nerek, zaburzenia funkcji wątroby, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, związki antranoidowe - Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Rzewień (Rhei radix), stosowany w preparatach przeczyszczających takich jak Radirex PLUS, powinien być używany wyłącznie po nieskuteczności diety bogatoresztkowej i innych metod niefarmakologicznych. Zaleca się ograniczenie stosowania do 1-2 tygodni ze względu na ryzyko zaburzeń funkcjonowania przewodu pokarmowego, w tym osłabienia perystaltyki jelit oraz zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, zwłaszcza hipokaliemii. Preparaty te są przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 roku życia oraz u kobiet w okresie menstruacji ze względu na ryzyko nasilenia krwawień. W 15 ml syropu Radirex PLUS znajduje się 12,7 mg związków antranoidowych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A), 700 mg etanolu (3,5% m/m) oraz 12,4 g sacharozy, co wymaga uwzględnienia u pacjentów z chorobami wątroby, padaczką oraz cukrzycą.
antrazwiązek, choroba wątroby, dieta bogatoresztkowa, ekstrakt złożony, glukofrangulina A, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, kora kruszyny, krwawienie menstruacyjne, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, padaczka, perystaltyka jelit, preparat przeczyszczający, przekrwienie macicy, rzewień, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, związek antranoidowy - Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Interakcje
Substancja rzewień (Rhei radix), zawarta w preparacie Radirex PLUS, wykazuje działanie przeczyszczające dzięki obecności związków antranoidowych (12,7 mg na 15 ml), co może prowadzić do hipokaliemii i zaburzeń elektrolitowych. Interakcje klinicznie istotne dotyczą głównie leków kardiologicznych, takich jak glikozydy naparstnicy (digoksyna, digitoksyna) oraz leki przeciwarytmiczne (amiodaron, sotalol, chinidyna), których działanie może ulec nasileniu w wyniku niedoboru potasu. Ponadto, rzewień może potęgować utratę potasu przy jednoczesnym stosowaniu diuretyków (tiazydowych, pętlowych), kortykosteroidów oraz produktów zawierających korzeń lukrecji (Glycyrrhizae radix), co zwiększa ryzyko hipokaliemii. Preparat zawiera także do 3,5% m/m etanolu, który może nasilać działanie przeczyszczające i ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego oraz pogłębiać hipokaliemię.
amiodaron, chinidyna, digitoksyna, digoksyna, diuretyki, diuretyki pętlowe, diuretyki tiazydowe, EKG, ekstrakt złożony, glikozydy naparstnicy, glukofrangulina, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, kortykosteroidy, korzeń lukrecji, leki przeciwarytmiczne, rzewień, sotalol, środek przeczyszczający, zaburzenia elektrolitowe, związki antranoidowe - Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Przeciwwskazania stosowania
Rzewień (Rhei radix), składnik preparatu Radirex PLUS, posiada liczne przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed zaleceniem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na wyciąg z korzenia rzewienia lub substancje pomocnicze. Preparaty zawierające rzewień nie powinny być stosowane przy niedrożności jelit, atonii jelit, ostrych i przewlekłych chorobach zapalnych jelit (w tym wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, chorobie Leśniowskiego-Crohna, zapaleniu wyrostka robaczkowego), biegunkach oraz bólach brzucha o niejasnej etiologii. Ponadto przeciwwskazania obejmują odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe (zwłaszcza hipokaliemię), a także okres ciąży i laktacji ze względu na przenikanie substancji czynnych przez łożysko i do mleka matki. Preparat zawiera 62 g sacharozy na 100 g produktu oraz do 3,5% m/m etanolu, co wyklucza jego stosowanie u pacjentów z cukrzycą, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, nietolerancją fruktozy, chorobami wątroby, padaczką, chorobami OUN, alkoholizmem, a także u kobiet w ciąży i dzieci.
alkoholizm, atonia jelit, biegunka, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba OUN, choroba wątroby, choroba zapalna jelit, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, kortykosteroid, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, lek wydłużający odstęp QT, nadwrażliwość, nefropatia, niedrożność jelit, nietolerancja fruktozy, odwodnienie, padaczka, rzewień, uszkodzenie błony śluzowej jelit, uszkodzenie nerek, uzależnienie od środków przeczyszczających, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyciąg płynny złożony, wywiad alergologiczny, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zapalenie wyrostka robaczkowego, zespół leniwego jelita, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, związek antranoidowy - Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Wskazania do stosowania
Rzewień (Rhei radix) jest składnikiem o potwierdzonej skuteczności w terapii zaparć, stosowanym m.in. w preparacie leczniczym Radirex PLUS, który zawiera 12,7 mg związków antranoidowych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A) w 15 ml syropu. Mechanizm działania opiera się na przemianach antranoidów w jelicie grubym, gdzie stymulują błonę śluzową okrężnicy, wywołując efekt przeczyszczający. W preparacie rzewień działa synergistycznie z korą kruszyny, potęgując efekt przeczyszczający, natomiast owoce kopru włoskiego i kminku redukują dolegliwości bólowe i wzdęcia towarzyszące zaparciom. Radirex PLUS jest wskazany w zaparciach okresowych, nawykowych, związanych ze zmianą trybu życia oraz w regulacji perystaltyki jelit, szczególnie u pacjentów mających trudności z połykaniem tabletek, dzięki formie syropu umożliwiającej indywidualne dostosowanie dawki i poprawę compliance.
błona śluzowa okrężnicy, działanie przeczyszczające, etanol 50%, extractum fluidum compositum, glukofrangulinę A, kolka jelitowa, kora kruszyny, nietolerancja fruktozy, owoc kminku, owoc kopru włoskiego, perystaltyka jelit, postać farmaceutyczna, Radirex PLUS, rzewień, terapia zaparć, uzależnienie farmakologiczne, zaburzenia perystaltyki jelit, zaparcie nawykowe, związki antranoidowe