zespół jelita nadwrażliwego
Zespół jelita nadwrażliwego (IBS – Irritable Bowel Syndrome) to czynnościowe zaburzenie przewodu pokarmowego charakteryzujące się przewlekłym lub nawracającym bólem brzucha, zmianami w rytmie wypróżnień oraz wzdęciami, bez obecności zmian organicznych wykrywalnych w standardowych badaniach diagnostycznych. IBS dotyczy około 10-15% populacji ogólnej, częściej występuje u kobiet i znacząco wpływa na jakość życia pacjentów.
Patofizjologia zespołu jelita nadwrażliwego jest wieloczynnikowa i obejmuje zaburzenia osi mózgowo-jelitowej, nadwrażliwość trzewną, zmiany w mikrobiocie jelitowej, przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu, czynniki genetyczne oraz psychologiczne. Diagnoza opiera się na kryteriach Rzymskich IV, które uwzględniają obecność bólu brzucha związanego z defekacją i/lub zmianami w częstości lub konsystencji stolca, przy wykluczeniu organicznych przyczyn dolegliwości.
Leczenie IBS ma charakter wielokierunkowy i jest dostosowane do dominujących objawów. Obejmuje modyfikację diety (często z zastosowaniem diety o niskiej zawartości FODMAP), farmakoterapię (leki rozkurczowe, przeciwbiegunkowe, przeczyszczające, przeciwdepresyjne), probiotyki, psychoterapię (głównie terapię poznawczo-behawioralną) oraz techniki radzenia sobie ze stresem. Skuteczne postępowanie wymaga indywidualnego podejścia i często długotrwałej współpracy między lekarzem a pacjentem.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Matricaria – Wskazania do stosowania
Ekstrakt z kwiatu rumianku (Matricariae flos extractum) w preparacie Iberogast występuje w stężeniu 20,0 ml na 100 ml płynu, co stanowi najwyższe stężenie spośród składników roślinnych tego leku. Ekstrakt jest przygotowany w proporcji 1:2-4 z użyciem 30% (v/v) etanolu jako ekstrahentu. Iberogast jest wskazany w leczeniu zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, takich jak dyspepsja czynnościowa oraz zespół jelita nadwrażliwego (IBS). Preparat wykazuje działanie wielokierunkowe, łagodząc objawy takie jak bóle skurczowe jamy brzusznej, uczucie pełności, wzdęcia, nudności oraz zgagę, dzięki synergistycznemu połączeniu ekstraktów roślinnych, w tym Matricaria, Iberis amara, Angelicae radicis i innych.
Angelicae radicis extractum, ból brzucha, Carvi fructus extractum, Chelidonii herbae extractum, dolegliwość skurczowa, dyspepsja czynnościowa, Iberis amara herbae extractum, Iberogast, Liquiritiae radicis extractum, matricaria, Matricariae flos extractum, Melissae folii extractum, Menthae piperitae folii extractum, nudność, płyn doustny, Silybi mariani fructus extractum, uczucie pełności, wzdęcie, zaburzenie czynnościowe, zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Duspatalin Gastro 135 mg
Duspatalin Gastro zawiera 135 mg chlorowodorku mebeweryny w jednej tabletce, będącej syntetycznym lekiem przeciwcholinergicznym o działaniu muskulotropowym. Mebeweryna działa spazmolitycznie na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, nie zaburzając prawidłowej motoryki jelit. Mechanizm działania obejmuje zmniejszenie przepuszczalności kanałów jonowych, blokadę wychwytu noradrenaliny, miejscowe działanie znieczulające oraz wpływ na wchłanianie wody, co prowadzi do normalizacji motoryki bez wywoływania hipotonii. Lek charakteryzuje się brakiem ogólnoustrojowych działań niepożądanych typowych dla antycholinergików, co podkreśla jego korzystny profil bezpieczeństwa.
badanie kliniczne, chlorowodorek mebeweryny, działanie rozkurczowe, działanie spazmolityczne, działanie znieczulające, kanały jonowe, lek antycholinergiczny, lek przeciwcholinergiczny, mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, motoryka jelit, pamonian mebeweryny, przekaźnictwo adrenergiczne, receptory bólowe, wychwyt noradrenaliny, zespół jelita drażliwego, zespół jelita nadwrażliwego - Leksykon substancji czynnych
Angelica – Wskazania do stosowania
Ekstrakt z korzenia arcydzięgla (Angelicae radicis extractum) stanowi kluczowy składnik preparatu Iberogast, stosowanego w terapii zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, zwłaszcza związanych z nieprawidłową motoryką. W produkcie występuje w stężeniu 10,0 ml na 100 ml, uzyskiwany poprzez ekstrakcję etanolem 30% (v/v) w stosunku 1:2,5-3,5. Iberogast jest wskazany w leczeniu dyspepsji czynnościowej oraz zespołu jelita nadwrażliwego (IBS), gdzie objawy kliniczne obejmują dolegliwości skurczowe jamy brzusznej, bóle brzucha, uczucie pełności, wzdęcia, nudności oraz zgagę. Preparat działa synergistycznie dzięki zawartości 9 ekstraktów roślinnych, co pozwala na kompleksowe oddziaływanie na motorykę i funkcje przewodu pokarmowego.
ból brzucha, diagnostyka różnicowa, dolegliwości skurczowe, dyspepsja czynnościowa, ekstrakt z korzenia arcydzięgla, ekstrakt z korzenia lukrecji, ekstrakt z kwiatu rumianku, ekstrakt z liścia melisy, ekstrakt z liścia mięty pieprzowej, ekstrakt z owocu kminku, ekstrakt z owocu ostropestu, ekstrakt z ziela glistnika, korzeń arcydzięgla, korzeń lukrecji, kwiat rumianku, liść melisy, liść mięty pieprzowej, nudności, owoc kminku, owoc ostropestu, płyn doustny, uczucie pełności, wzdęcia, zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga, ziele glistnika - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Iberogast –
Iberogast to wieloskładnikowy preparat ziołowy w formie płynu doustnego, stosowany głównie w leczeniu dyspepsji czynnościowej oraz zespołu jelita nadwrażliwego (IBS). Wskazania obejmują dolegliwości takie jak bóle brzucha o charakterze skurczowym, uczucie pełności poposiłkowej, wzdęcia, nudności oraz zgaga. Preparat działa poprzez synergistyczne działanie dziewięciu ekstraktów roślinnych, m.in. Iberis amara (15 ml/100 ml, działanie rozkurczowe), Angelica radix (10 ml/100 ml, wiatropędne), Matricariae flos (20 ml/100 ml, przeciwzapalne i rozkurczowe) oraz Menthae piperitae folium (5 ml/100 ml, rozkurczające i przeciwwymiotne). Iberogast jest szczególnie zalecany po wykluczeniu organicznych przyczyn dolegliwości, u pacjentów z dominującymi objawami motorycznymi przewodu pokarmowego oraz jako terapia wspomagająca w przypadku nieskuteczności standardowego leczenia farmakologicznego.
biegunka, ból brzucha, ból spastyczny, defekacja, diagnostyka różnicowa, dolegliwość skurczowa, dyspepsja czynnościowa, ekstrakt roślinny, mięsień gładki, motoryka przewodu pokarmowego, nudność, pieczenie w nadbrzuszu, ubiorek gorzki, uczucie pełności, wzdęcie, zaparcie, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Xifaxan 100 mg/5 ml
Ryfaksymina w postaci granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej (Xifaxan 100 mg/5 ml) jest stosowana w różnych dawkach zależnych od wskazań klinicznych oraz wieku pacjenta. Dawkowanie obejmuje: zakażenia jelitowe u osób powyżej 12 lat – 200 mg (10 ml zawiesiny) co 8 godzin do 400 mg (20 ml) co 8-12 godzin; biegunkę podróżnych u osób powyżej 12 lat – 200 mg co 8 godzin przez 3 dni; zespół jelita nadwrażliwego, postać biegunkowa u dorosłych – 550 mg (27,5 ml zawiesiny) co 8 godzin przez 14 dni; encefalopatię wątrobową u dorosłych – 400 mg co 8 godzin maksymalnie przez 7 dni; oraz objawową niepowikłaną chorobę uchyłkową jelita grubego u dorosłych na diecie bogatoresztkowej – 400 mg co 12 godzin przez 7 dni, z możliwością powtarzania terapii co miesiąc do 11 kolejnych miesięcy. Wskazane jest precyzyjne odmierzanie dawki, szczególnie w przypadku zespołu jelita nadwrażliwego, gdzie stosuje się 27,5 ml zawiesiny (pełna miarka 15 ml plus 12,5 ml z drugiej miarki).
- Leksykon substancji czynnych
Melisa – Wskazania do stosowania
Melissa officinalis L. wykazuje szerokie spektrum działania terapeutycznego, szczególnie w łagodzeniu stanów napięcia nerwowego oraz zaburzeń snu, zwłaszcza u pacjentów powyżej 12 roku życia. Preparaty zawierające wyciągi z melisy, takie jak Intractum Melissae Phytopharm (etanolowy wyciąg ze świeżego ziela) czy Melis-Tonic, stosowane są w monoterapii lub w połączeniu z innymi roślinnymi składnikami (kozłek, lawenda, chmiel), co potęguje efekt uspokajający i ułatwia zasypianie. Melisa jest również wykorzystywana w leczeniu łagodnych dolegliwości żołądkowo-jelitowych (wzdęcia, nadmierne gromadzenie gazów) oraz zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, np. dyspepsji czynnościowej i zespołu jelita nadwrażliwego, gdzie preparaty takie jak Iberogast zawierają melisę w kompleksowej kompozycji roślinnej.
ból brzucha, brak łaknienia, dolegliwość sercowo-naczyniowa, dolegliwość skurczowa, dolegliwość trawienna, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, dyspepsja czynnościowa, melisa lekarska, Melissa officinalis, menopauza, nudność, problem z zasypianiem, stan napięcia nerwowego, substancja czynna, układ pokarmowy, wyciąg etanolowy, wzdęcie, zaburzenie apetytu, zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenie nerwowe, zaburzenie pracy serca, zaburzenie snu, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga - Leksykon substancji czynnych
Mięta pieprzowa – Wskazania do stosowania
Mięta pieprzowa (Mentha piperita L.) wykazuje szerokie spektrum działania terapeutycznego, głównie w zakresie zaburzeń układu pokarmowego oraz łagodzenia stanów napięcia nerwowego. Preparaty zawierające miętę pieprzową są wskazane w leczeniu dyspepsji czynnościowej, objawiającej się uczuciem pełności, wzdęciami, bólem i dyskomfortem w nadbrzuszu, a także w zaburzeniach motoryki przewodu pokarmowego, stanach skurczowych jamy brzusznej, braku łaknienia oraz niewystarczającym wydzielaniu żółci i soku żołądkowego. W złożonych preparatach mięta pieprzowa jest stosowana w terapii zespołu jelita nadwrażliwego (IBS), gdzie łagodzi bóle skurczowe, nudności i zgagę. Ponadto, wykazuje działanie przeciwzapalne i rozkurczowe, wspomagając leczenie zapaleń błony śluzowej żołądka, jelit, wrzodów trawiennych oraz stanów zapalnych jamy ustnej i gardła (np. zapalenie dziąseł, przyzębia, parodontoza). Preparaty z miętą pieprzową są dostępne w różnych formach farmaceutycznych, takich jak zioła do zaparzania, nalewki, tabletki, kapsułki oraz preparaty do stosowania miejscowego, co umożliwia indywidualizację terapii w zależności od potrzeb pacjenta.
aftozowe zapalenie jamy ustnej, ból brzucha, brak łaknienia, drogi żółciowe, dyspepsja, dyspepsja czynnościowa, działanie przeczyszczające, krwawienie z dziąseł, mięta pieprzowa, napięcie nerwowe, niepokój psychoruchowy, niestrawność, parodontoza, preparat przeczyszczający, skurcz jamy brzusznej, skurczowy ból brzucha, trudności z zasypianiem, uczucie niepełnego wypróżnienia, uczucie pełności w nadbrzuszu, wczesne uczucie sytości, wrzód trawienny, wydzielanie żółci, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenia rytmu wypróżnień, zaburzenia układu pokarmowego, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie dziąseł, zapalenie jamy ustnej, zapalenie jelit, zapalenie języka, zapalenie przewodu pokarmowego, zapalenie przyzębia, zaparcie, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga - Leksykon substancji czynnych
Iberis amara – Wskazania do stosowania
Iberis amara, będąca głównym składnikiem aktywnym preparatu Iberogast, występuje w postaci ekstraktu z ziela w stężeniu 15,0 ml na 100 ml płynu (ekstrakt 1:1,5-2,5, ekstrahowany etanolem 50% v/v). Preparat ten, zawierający również inne ekstrakty roślinne, jest wskazany w leczeniu zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, takich jak dyspepsja czynnościowa oraz zespół jelita nadwrażliwego (IBS). Wskazania obejmują objawy takie jak bóle brzucha, dolegliwości skurczowe, uczucie pełności, wzdęcia, nudności oraz zgaga, które są typowe dla zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego i dyspepsji pofarmakologicznej. Preparat jest stosowany doustnie i wykazuje działanie wspomagające w regulacji motoryki przewodu pokarmowego.
ból brzucha, dolegliwości czynnościowe, dolegliwości skurczowe, dyspepsja czynnościowa, ekstrakt z kwiatu rumianku, ekstrakt z liści melisy, ekstrakt z owoców ostropestu, ekstrakt z ziela, ekstrakt z ziela iberis amara, Iberis amara, motoryka przewodu pokarmowego, nudności, płyn doustny, preparat złożony, refluks żołądkowo-przełykowy, uczucie pełności, wzdęcia, zaburzenia motoryki, zaburzenia opróżniania żołądka, zaburzenia przewodu pokarmowego, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga - Leksykon substancji czynnych
Lukrecja – Wskazania do stosowania
Lukrecja (Glycyrrhiza glabra) jest surowcem leczniczym o szerokim spektrum działania, wykorzystywanym głównie w zaburzeniach trawiennych oraz chorobach układu oddechowego. Jej korzeń zawiera glicyryzynę, flawonoidy i saponiny, które odpowiadają za właściwości gastroprotekcyjne, przeciwzapalne i rozkurczowe. W preparacie Iberogast ekstrakt z korzenia lukrecji stanowi 10 ml na 100 ml płynu (stosunek surowca do ekstraktu 1:2,5-3,5) i jest stosowany w dyspepsji czynnościowej oraz zespole jelita nadwrażliwego, łagodząc objawy takie jak bóle skurczowe, wzdęcia i zgaga. W układzie oddechowym lukrecja działa wykrztuśnie, zwiększając wydzielanie śluzu i stymulując ruch rzęsek nabłonka, co ułatwia odkrztuszanie. Preparaty takie jak Pectobonisol (15 g nalewki na 100 g produktu, stosunek 1:5) i Tussipect (60 mg wyciągu suchego oraz 72 mg sproszkowanego korzenia w tabletce) są wskazane w leczeniu kaszlu i chorób dróg oddechowych z utrudnionym odkrztuszaniem.
choroby dróg oddechowych, ciężkie nogi, dyspepsja czynnościowa, flawonoidy, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel przy przeziębieniu, korzeń lukrecji, lukrecja, mrowienie i drętwienie, nabłonek dróg oddechowych, niewydolność krążenia, nudności, objawy dyspeptyczne, odkrztuszanie, rzęski nabłonka, saponiny, skurcze łydek, skurczowe bóle brzucha, środek wykrztuśny, trudność w odkrztuszaniu, układ odpornościowy, właściwości przeciwzapalne, właściwości wykrztuśne, wydzielanie śluzu, wydzielina oskrzelowa, wzdęcia, zaburzenia czynnościowe, zalegająca wydzielina, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga - Leksykon substancji czynnych
Glistnik – Wskazania do stosowania
Substancja czynna glistnik (Chelidonium) jest składnikiem preparatu Iberogast, który zawiera ekstrakt z ziela glistnika w proporcji 1:2,5-3,5, ekstrahowany 30% etanolem (v/v), w ilości 10 ml na 100 ml płynu doustnego. Iberogast jest wskazany w leczeniu zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, przede wszystkim dyspepsji czynnościowej oraz zespołu jelita nadwrażliwego. Preparat jest stosowany w przypadku objawów takich jak dolegliwości skurczowe jamy brzusznej i jelit, ból brzucha o charakterze funkcjonalnym, uczucie pełności w nadbrzuszu, wzdęcia, nudności oraz zgaga. Kompleksowy mechanizm działania glistnika w połączeniu z innymi ekstraktami roślinnymi (m.in. Iberis amara, rumianek, mięta pieprzowa) wpływa na poprawę motoryki przewodu pokarmowego.
ból brzucha, dolegliwość skurczowa, dyspepsja czynnościowa, ekstrakt roślinny, ekstrakt z ziela glistnika, glistnik, Iberogast, nudności, płyn doustny, uczucie pełności, wzdęcie brzucha, zaburzenie czynnościowe jelit, zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego, zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Xifaxan 100 mg/5 ml
Xifaxan, zawierający 100 mg ryfaksyminy w 5 ml granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej, jest antybiotykiem o działaniu miejscowym w przewodzie pokarmowym. Wskazania do stosowania różnią się w zależności od wieku pacjenta: u dorosłych i dzieci powyżej 12 lat lek jest stosowany w leczeniu zakażeń jelitowych wywołanych przez bakterie wrażliwe na ryfaksyminę (z wyłączeniem biegunek z gorączką, krwią w kale lub >8 nieuformowanych stolców na dobę) oraz biegunki podróżnych o podobnych kryteriach. Dodatkowo u dorosłych Xifaxan znajduje zastosowanie w terapii zespołu jelita nadwrażliwego w postaci biegunkowej, encefalopatii wątrobowej oraz objawowej, niepowikłanej choroby uchyłkowej jelita grubego u pacjentów stosujących dietę bogatoresztkową. Lek nie jest wskazany w ciężkich biegunkach z gorączką, krwią w kale lub gdy liczba nieuformowanych stolców wynosi ≥8 na dobę, co wymaga innych interwencji terapeutycznych i konsultacji specjalistycznej.
biegunka, biegunka podróżnych, choroba uchyłkowa jelita grubego, cukrzyca, dieta bogatoresztkowa, dieta niskosodowa, dysfagia, encefalopatia wątrobowa, lek przeciwbakteryjny, nadwrażliwość na substancje konserwujące, niewydolność wątroby, ryfaksymina, ryfamycyna, zakażenie jelitowe, zawiesina doustna, zespół jelita drażliwego, zespół jelita nadwrażliwego - Leksykon substancji czynnych
Carum carvi – Wskazania do stosowania
Carum carvi, czyli kminek zwyczajny, jest substancją czynną pochodzenia roślinnego wykorzystywaną w terapii zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, zwłaszcza dyspepsji czynnościowej oraz zespołu jelita nadwrażliwego. Ekstrakt z owoców kminku (Carvi fructus extractum) stanowi 10% objętości preparatu Iberogast (10,0 ml w 100 ml płynu), gdzie jest rozpuszczony w 30% etanolu (v/v) i przygotowywany w stosunku surowiec:ekstrahent 1:2,5-3,5. Preparat wskazany jest w leczeniu dolegliwości takich jak bóle i skurcze jamy brzusznej, uczucie pełności w nadbrzuszu, wzdęcia, nudności oraz zgaga, które występują przy braku zmian strukturalnych w przewodzie pokarmowym.
ból brzucha, dolegliwości skurczowe, dyspepsja czynnościowa, ekstrakt alkoholowy, ekstrakt z kminku, ekstrakt z owoców kminku, Iberogast, kminek zwyczajny, korzeń arcydzięgla, korzeń lukrecji, kwiat rumianku, liść melisy, mięta pieprzowa, nudności, ostropest plamisty, płyn doustny, preparat wieloziołowy, uczucie pełności, urzet gorzki, wzdęcia, zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga, ziele glistnika