ekstrakt alkoholowy

Ekstrakt alkoholowy to preparacja farmaceutyczna uzyskiwana poprzez ekstrakcję substancji czynnych z materiałów roślinnych lub zwierzęcych za pomocą roztworu alkoholu etylowego. Proces ten umożliwia wyodrębnienie związków rozpuszczalnych w alkoholu, takich jak alkaloidy, glikozydy, olejki eteryczne czy żywice, które mogą wykazywać działanie terapeutyczne.

W medycynie ekstrakty alkoholowe są wykorzystywane jako baza dla leków roślinnych, nalewek leczniczych (tinktur) oraz innych preparatów farmaceutycznych. Stężenie alkoholu w ekstrakcji może się różnić w zależności od pożądanych związków czynnych i zwykle waha się od 20% do 95%. Wyższe stężenia alkoholu sprzyjają ekstrakcji związków lipofilowych, podczas gdy niższe stężenia są lepsze do wyodrębniania związków hydrofilowych.

Farmakopee regulują standardy produkcji ekstraktów alkoholowych, określając proporcje surowca do rozpuszczalnika, czas maceracji, temperaturę oraz metody standaryzacji zawartości substancji czynnych. Należy pamiętać, że stosowanie ekstraktów alkoholowych jako leków może wiązać się z przeciwwskazaniami u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu lub przyjmujących leki wchodzące w interakcje z etanolem.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Pomarańcza gorzka – Właściwości farmakokinetyczne

Pomarańcza gorzka (Citrus aurantium L.) jest składnikiem nalewki gorzkiej (Amara tinctura) obecnej w preparatach takich jak Krople Żołądkowe, Krople Żołądkowe Forte, Krople Żołądkowe T oraz Nalewka Gorzka. W tych produktach pomarańcza gorzka występuje w formie ekstraktu alkoholowego, uzyskanego przez ekstrakcję 70% etanolem (v/v) w stosunku surowca do ekstraktu 1:4-5. W nalewce gorzkiej proporcje składników wynoszą: Gentiana lutea radix 60 części, Menyanthes trifoliata folium 60 części oraz Citrus aurantium pericarpium 50 części, co odpowiada 25,0 g pomarańczy gorzkiej na 100 g preparatu. Pomarańcza gorzka jest zatem istotnym, choć współistniejącym z innymi surowcami, elementem tych złożonych mieszanek roślinnych.
badanie farmakokinetyczne, charakterystyka produktu leczniczego, ekstrakcja, ekstrakt alkoholowy, etanol, farmakokinetyka, korzeń goryczki, krople żołądkowe, liść bobrka, nalewka gorzka, nalewka złożona, naowocnia, naowocnia pomarańczy gorzkiej, owocnia, parametr farmakokinetyczny, pomarańcza gorzka, preparat ziołowy, surowiec roślinny, właściwość farmakokinetyczna, związek czynny, związek hydrofilowy, związek lipofilowy
Leksykon substancji czynnych
Babka lancetowata – Przedawkowanie

Babka lancetowata (Plantago lanceolata L.) jest stosowana w preparatach o działaniu wykrztuśnym, przeciwzapalnym i łagodzącym podrażnienia błon śluzowych, dostępnych w formie syropów, ekstraktów, nalewek oraz preparatów do immunoterapii swoistej. Analiza danych klinicznych wskazuje na rzadkość przypadków przedawkowania, a literatura medyczna nie opisuje typowych objawów toksyczności samej substancji aktywnej. Preparaty ziołowe bez alkoholu (np. Bronchisan fix, Fiordatussi, Padma 28 Formuła) nie wykazują udokumentowanych objawów przedawkowania. W preparatach zawierających alkohol, takich jak Pectobonisol (40-50% V/V etanolu, do 1 g alkoholu w dawce 2,5 ml) oraz syropy z babki lancetowatej (5,5-8% m/m etanolu, np. 0,51 g alkoholu w 5 ml), przedawkowanie może skutkować objawami nadużycia alkoholu i podrażnieniem przewodu pokarmowego.
adrenalina, babka lancetowata, błona śluzowa gardła, działanie wykrztuśne, ekstrakt alkoholowy, funkcje wątroby, funkcje życiowe, immunoterapia swoista, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, podrażnienie przewodu pokarmowego, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, wstrząs anafilaktyczny
Leksykon substancji czynnych
Olejek eteryczny z kłączy galangi – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Olejek eteryczny z kłącza galangi (Alpinia officinarum) stanowi 5,57% mieszanki ziołowej w preparacie Melisana Klosterfrau, w którym całkowita zawartość olejków lotnych wynosi 62 mg/100 ml. Produkt ten zawiera wysoką zawartość alkoholu etylowego (66,3%-67,3% V/V), co stanowi główne przeciwwskazanie do stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Ekspozycja na etanol może prowadzić do poważnych zaburzeń rozwojowych płodu, takich jak zespół alkoholowy płodu (FAS), uszkodzenia układu nerwowego oraz niska masa urodzeniowa. Alkohol przenika również do mleka matki, co może negatywnie wpływać na rozwój ośrodkowego układu nerwowego niemowlęcia, dlatego stosowanie preparatu w okresie laktacji jest bezwzględnie przeciwwskazane.
Alpinia officinarum, ekspozycja na alkohol, ekstrakt alkoholowy, karmienie piersią, kłącze galangi, laktacja, Melisana Klosterfrau, niska masa urodzeniowa, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, płodność, spożywanie alkoholu, suplement diety, wyciąg wodny, zaburzenie rozwoju układu nerwowego, zespół alkoholowy płodu
Leksykon substancji czynnych
Ziele pokrzywy – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Ziele pokrzywy (Urtica dioica L.) jako składnik preparatów leczniczych, zwłaszcza w formie ekstraktów alkoholowych takich jak Urofort, może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn głównie ze względu na wysoką zawartość etanolu (40-50% V/V). Sam ekstrakt roślinny nie wykazuje działania psychomotorycznego, jednak obecność alkoholu etylowego w tak wysokim stężeniu może powodować istotne skutki farmakologiczne, które obniżają sprawność psychofizyczną pacjenta. W dokumentacji produktu Urofort znajduje się bezwzględny zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi urządzeń wymagających pełnej koncentracji, niezależnie od indywidualnej tolerancji pacjenta czy dawki leku. Brak dedykowanych badań klinicznych oceniających wpływ preparatu na zdolności psychomotoryczne podkreśla konieczność zachowania szczególnej ostrożności podczas jego stosowania. Lekarz przepisujący preparaty zawierające ziele pokrzywy w formie ekstraktów alkoholowych ma obowiązek szczegółowo poinformować pacjenta o ryzyku związanym z zawartością etanolu oraz o bezwzględnym zakazie prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Informacje te powinny być dostosowane do indywidualnej sytuacji pacjenta, zwłaszcza u osób zawodowo prowadzących pojazdy lub pracujących z maszynami wymagającymi pełnej sprawności psychofizycznej. W takich przypadkach zaleca się rozważenie alternatywnych preparatów o niższej lub zerowej zawartości alkoholu lub precyzyjne ustalenie schematu dawkowania, aby uniknąć kolizji z obowiązkami wymagającymi koncentracji. Ponadto, z punktu widzenia praktyki klinicznej i aspektów prawnych, istotne jest odnotowanie w dokumentacji medycznej faktu poinformowania pacjenta o ograniczeniach dotyczących prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn podczas stosowania preparatów z zielem pokrzywy zawierających etanol.
alkohol etylowy, badanie kliniczne, charakterystyka produktu leczniczego, dokumentacja medyczna, ekstrakt alkoholowy, etanol, funkcje poznawcze, funkcje psychomotoryczne, produkt leczniczy, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, sprawność psychofizyczna, Urofort, wyciąg roślinny, zawartość etanolu, zdolności psychomotoryczne, ziele pokrzywy
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Valerin 200 mg

Przedkliniczne badania toksykologiczne preparatu Valerin, zawierającego alkoholowy wyciąg z korzenia Valeriana officinalis L., wykazały niski profil toksyczności. W badaniu toksyczności ostrej u myszy po dootrzewnowym podaniu wyciągu, LD50 wyniosła 3,3 g/kg masy ciała, co wskazuje na niską toksyczność ostrej ekspozycji. W badaniach toksyczności podostrej u szczurów, podawanych dootrzewnowo w dawkach 400-600 mg/kg przez 45 dni oraz doustnie w dawkach 300 i 600 mg/kg przez 30 dni, nie zaobserwowano istotnych zmian w masie ciała, parametrach hematologicznych, biochemicznych, ciśnieniu tętniczym ani wadze narządów, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania preparatu w tych zakresach dawek i czasów ekspozycji.
badania toksykologiczne, ciśnienie tętnicze, dawka śmiertelna, działanie alkilujące, działanie cytotoksyczne, działanie mutagenne, ekstrakt alkoholowy, genotoksyczność, karcynogenność, korzeń kozłka, LD50, mutagenność, parametry biochemiczne, parametry hematologiczne, parametry krwi, parametry moczu, podanie dootrzewnowe, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność reprodukcyjna, Valeriana officinalis, walepotriaty, wyciąg alkoholowy, wyciąg etanolowy, wyciąg suchy
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Echinasal –

Preparat Echinasal, będący syropem zawierającym wyciągi roślinne (m.in. z liścia babki lancetowatej, ziela grindelii, owocu róży, ziela tymianku oraz soku z jeżówki purpurowej), zawiera do 1% (m/m) etanolu wynikającego z ekstraktów alkoholowych. Nie przeprowadzono specyficznych badań oceniających wpływ Echinasalu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, jednak ocena ekspercka wskazuje, że stosowany w zalecanych dawkach nie wywiera istotnego wpływu na funkcje psychomotoryczne. Zawartość etanolu jest na tyle niska, że nie powinna powodować zaburzeń zdolności poznawczych ani motorycznych, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa farmakoterapii u pacjentów aktywnych zawodowo lub prowadzących pojazdy.
alkohol we krwi, babka lancetowata, charakterystyka produktu leczniczego, ekstrakt alkoholowy, ekstrakt roślinny, etanol, funkcja motoryczna, funkcja poznawcza, jeżówka purpurowa, objaw niepożądany, owoc róży, schorzenie neurologiczne, substancja aktywna, świadoma zgoda, syrop Echinasal, wyciąg roślinny, wyciąg złożony, zaburzenie koncentracji, zdarzenie niepożądane, zdolność psychomotoryczna, ziele grindelii, ziele tymianku
Leksykon substancji czynnych
Mięta pieprzowa – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Mięta pieprzowa (Mentha piperita L.) jest szeroko stosowana w produktach leczniczych o różnym przeznaczeniu, jednak jej wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn jest zróżnicowany i zależy od formy farmaceutycznej oraz obecności innych składników. Preparaty zawierające wyłącznie miętę pieprzową, takie jak „Liść mięty pieprzowej” (100% liść mięty) czy „Mięta Fix”, nie mają jednoznacznie określonego wpływu na zdolności psychomotoryczne z powodu braku badań klinicznych. Natomiast preparaty złożone, np. Persen forte (17,5 mg wyciągu) czy Nervosan fix (0,3 g liścia mięty pieprzowej wraz z innymi ziołami uspokajającymi), mogą zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów. Produkty takie jak Iberogast (5,0 ml ekstraktu) wykazują nieistotny wpływ, natomiast nalewki i ekstrakty alkoholowe, np. Dentosept (60-70% V/V etanolu) czy Krople żołądkowe forte (65-75% V/V etanolu), mogą osłabiać zdolności psychomotoryczne, a alkohol może być wykrywany w wydychanym powietrzu bezpośrednio po zastosowaniu.
charakterystyka produktu leczniczego, Dentosept, dolegliwości trawienne, działanie nasenne, działanie uspokajające, ekstrakt alkoholowy, Iberogast, interakcje lekowe, korzeń kozłka lekarskiego, krople żołądkowe, Krople żołądkowe forte, kwiat rumianku, liść melisy, liść mięty pieprzowej, mięta pieprzowa, objawy uboczne, ośrodkowy układ nerwowy, Persen forte, preparat złożony, Vamelan, wyciąg z mięty pieprzowej, zaburzenia neurologiczne, zawartość etanolu, zdolności psychomotoryczne, ziele dziurawca, ziele krwawnika, zioła uspokajające
Leksykon substancji czynnych
Nalewka z ziela ostróżeczki – Właściwości farmakokinetyczne

Produkt leczniczy Delacet zawiera nalewkę z ziela ostróżeczki (Delphini consolidae tinctura) w stężeniu 96 g na 100 g produktu, uzupełnioną 4 g kwasu octowego 80%, oraz charakteryzuje się wysoką zawartością etanolu w zakresie 59,0-65,0% v/v. Brak jest badań farmakokinetycznych dokumentujących procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania substancji czynnych zawartych w nalewce, co ogranicza pełną ocenę profilu farmakokinetycznego i bezpieczeństwa produktu. Ze względu na formę aplikacji – płyn na skórę – przypuszcza się, że działanie substancji aktywnych jest głównie miejscowe, jednak nie można wykluczyć przenikania składników do krążenia ogólnego ani ich kumulacji w tkankach bez odpowiednich badań.
badanie farmakokinetyczne, biotransformacja, Delacet, Delphini consolidae tinctura, działanie miejscowe, ekstrakt alkoholowy, ekstrakt roślinny, etanol, farmakokinetyka, krążenie ogólne, kwas octowy, nalewka z ziela ostróżeczki, parametr farmakokinetyczny, płyn na skórę, profil bezpieczeństwa, przenikanie przez skórę, skuteczność kliniczna, związek biologicznie czynny
Leksykon substancji czynnych
Carum carvi – Wskazania do stosowania

Carum carvi, czyli kminek zwyczajny, jest substancją czynną pochodzenia roślinnego wykorzystywaną w terapii zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, zwłaszcza dyspepsji czynnościowej oraz zespołu jelita nadwrażliwego. Ekstrakt z owoców kminku (Carvi fructus extractum) stanowi 10% objętości preparatu Iberogast (10,0 ml w 100 ml płynu), gdzie jest rozpuszczony w 30% etanolu (v/v) i przygotowywany w stosunku surowiec:ekstrahent 1:2,5-3,5. Preparat wskazany jest w leczeniu dolegliwości takich jak bóle i skurcze jamy brzusznej, uczucie pełności w nadbrzuszu, wzdęcia, nudności oraz zgaga, które występują przy braku zmian strukturalnych w przewodzie pokarmowym.
ból brzucha, dolegliwości skurczowe, dyspepsja czynnościowa, ekstrakt alkoholowy, ekstrakt z kminku, ekstrakt z owoców kminku, Iberogast, kminek zwyczajny, korzeń arcydzięgla, korzeń lukrecji, kwiat rumianku, liść melisy, mięta pieprzowa, nudności, ostropest plamisty, płyn doustny, preparat wieloziołowy, uczucie pełności, urzet gorzki, wzdęcia, zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga, ziele glistnika