opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to ciężka postać zakażenia ośrodkowego układu nerwowego wywołana przez wirusa opryszczki pospolitej (Herpes simplex virus, HSV), najczęściej typu 1 (HSV-1), rzadziej typu 2 (HSV-2). Stanowi ono jeden z najpoważniejszych obrazów klinicznych neuroinfekcji herpetycznej i charakteryzuje się wysoką śmiertelnością oraz ryzykiem trwałych powikłań neurologicznych.
Patogeneza schorzenia wiąże się zazwyczaj z reaktywacją latentnego zakażenia HSV w zwojach nerwowych i wtórnym zajęciem opon mózgowo-rdzeniowych oraz mózgu. W badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego stwierdza się pleocytozę limfocytarną, podwyższone stężenie białka oraz obecność DNA wirusa HSV wykrywaną metodą PCR, która stanowi złoty standard diagnostyczny.
Obraz kliniczny obejmuje nagły początek z wysoką gorączką, silnym bólem głowy, sztywnością karku, fotofobią oraz zaburzeniami świadomości. Mogą wystąpić również drgawki, objawy ogniskowe i deficyty neurologiczne. Nieleczone opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych prowadzi do encefalopatii, krwotocznej martwicy mózgu oraz obrzęku mózgu z ryzykiem wgłobienia.
Leczeniem z wyboru jest acyklowir podawany dożylnie w wysokich dawkach (10 mg/kg co 8 godzin) przez okres 14-21 dni. Wczesne wdrożenie terapii przeciwwirusowej (optymalnie w ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów) znacząco poprawia rokowanie. W przypadkach podejrzenia HSV-neuroinfekcji leczenie należy rozpocząć empirycznie, nie czekając na potwierdzenie diagnostyczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Temozolomide Glenmark
Temozolomid wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym zakażeń oportunistycznych (np. Pneumocystis jirovecii), reaktywacji wirusa HBV oraz cytomegalowirusa, a także opryszczkowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, szczególnie u pacjentów jednocześnie leczonych steroidami. Profilaktyka przeciw PCP jest obowiązkowa u pacjentów poddawanych 42-dniowemu schematowi leczenia skojarzonego z radioterapią, niezależnie od liczby limfocytów, a w przypadku limfopenii powinna być kontynuowana do uzyskania wartości ≤ 1. Monitorowanie funkcji wątroby jest kluczowe przed i w trakcie terapii, ze względu na ryzyko uszkodzenia i niewydolności wątroby, które mogą wystąpić nawet po zakończeniu leczenia. Przed terapią należy wykonać testy czynnościowe wątroby, powtórzyć je w połowie cyklu 42-dniowego oraz po każdym cyklu leczenia, a w przypadku nieprawidłowości ocenić stosunek korzyści do ryzyka.
białaczka szpikowa, cytomegalowirus, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, granulocyty obojętnochłonne, hepatotoksyczność, kriokonserwacja nasienia, leczenie przeciwwymiotne, limfopenia, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, pancytopenia, Pneumocystis jirovecii, radioterapia, temozolomid, trombocytopenia, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakażenie oportunistyczne, zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Temozolomide Glenmark
Temozolomid wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych powikłań, takich jak zakażenia oportunistyczne (np. Pneumocystis jirovecii, wirus HBV, CMV), zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, uszkodzenie i niewydolność wątroby, a także mielodysplazję i wtórne nowotwory złośliwe. Szczególnie istotna jest profilaktyka przeciwko PCP u pacjentów leczonych 42-dniowym schematem temozolomidu w skojarzeniu z radioterapią, niezależnie od liczby limfocytów, z kontynuacją profilaktyki do ustąpienia limfopenii do ≤ 1. Monitorowanie funkcji wątroby jest obowiązkowe przed, w trakcie (w połowie cyklu 42-dniowego) i po zakończeniu każdego cyklu leczenia, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka śmiertelnej hepatotoksyczności. Przed terapią należy wykonać testy czynnościowe wątroby oraz ocenić ryzyko reaktywacji HBV, konsultując pacjentów z dodatnimi wynikami serologicznymi z hepatologiem.
antykoncepcja, białaczka szpikowa, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, hepatotoksyczność, kriokonserwacja nasienia, laktoza, limfopenia, neutropenia i trombocytopenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność oddechowa, nudności i wymioty, opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, pancytopenia, Pneumocystis jirovecii, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B, temozolomid, uszkodzenie wątroby, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakażenie oportunistyczne, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Temozolomide Glenmark
Leczenie temozolomidem wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko wystąpienia zakażeń oportunistycznych, takich jak Pneumocystis jirovecii (PCP), oraz reaktywacji zakażeń wirusowych, w tym HBV i CMV. Szczególnie narażeni są pacjenci stosujący 42-dniowy schemat leczenia w skojarzeniu z radioterapią i steroidami, u których zaleca się profilaktykę przeciw PCP do 49 dni lub do ustąpienia limfopenii (≤ 1 x 10^9/l). Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie testów czynnościowych wątroby, a ich powtarzanie w trakcie i po cyklach leczenia jest obowiązkowe ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, w tym niewydolności wątroby. W trakcie terapii obserwowano także rzadkie przypadki zespołu mielodysplastycznego i wtórnych nowotworów złośliwych, w tym białaczki szpikowej.
białaczka szpikowa, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, granulocyt obojętnochłonny, hepatotoksyczność, limfopenia, mielosupresja, monoterapia, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, nietolerancja galaktozy, niewydolność oddechowa, opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, pancytopenia, Pneumocystis jirovecii, radioterapia, temozolomid, trombocytopenia, WZW typu B, zakażenie oportunistyczne, zapalenie płuc Pneumocystis, zespół mielodysplastyczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Temozolomide Fair-Med
Temozolomid, stosowany zwłaszcza w skojarzeniu z radioterapią i steroidami, wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, takich jak zakażenia oportunistyczne (w tym opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii), które mogą prowadzić do zgonu. Profilaktyka przeciwko PCP jest zalecana u wszystkich pacjentów poddawanych 42-dniowemu schematowi leczenia, niezależnie od liczby limfocytów, aż do ustąpienia limfopenii do stopnia ≤ 1. Należy również monitorować ryzyko reaktywacji WZW typu B oraz uszkodzenia wątroby, w tym niewydolności wątroby, wykonując testy czynnościowe wątroby w połowie i po zakończeniu każdego cyklu leczenia. W przypadku nieprawidłowości w funkcji wątroby konieczna jest ponowna ocena stosunku korzyści do ryzyka terapii. Dodatkowo, temozolomid może powodować mielotoksyczność, w tym pancytopenię i niedokrwistość aplastyczną, co wymaga ścisłego monitorowania morfologii krwi (granulocyty ≥ 1,5 x 10^9/l, płytki ≥ 100 x 10^9/l) oraz dostosowania dawki w przypadku spadku granulocytów < 1,0 x 10^9/l lub płytek < 50 x 10^9/l.
białaczka szpikowa, funkcja wątroby, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, granulocyty obojętnochłonne, hepatotoksyczność, kriokonserwacja nasienia, lek przeciwwymiotny, limfopenia, mielosupresja, neutropenia, niedobór laktazy, niedokrwistość aplastyczna, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, pancytopenia, radioterapia, temozolomid, trombocytopenia, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakażenie oportunistyczne, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Temozolomide Glenmark
Temozolomid wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym zakażeń oportunistycznych (np. Pneumocystis jirovecii), reaktywacji wirusów HBV i CMV oraz uszkodzenia wątroby, które mogą prowadzić do niewydolności i zgonu. Szczególnie istotne jest stosowanie profilaktyki przeciw PCP u pacjentów poddawanych 42-dniowemu schematowi leczenia skojarzonemu z radioterapią, niezależnie od liczby limfocytów, oraz kontynuowanie jej do ustąpienia limfopenii (≤ 1). Zaleca się regularne badania czynności wątroby przed, w trakcie (w połowie cyklu 42-dniowego) i po każdym cyklu terapii. Występuje także ryzyko mielosupresji, w tym pancytopenii i niedokrwistości aplastycznej, co wymaga monitorowania morfologii krwi, zwłaszcza liczby granulocytów obojętnochłonnych (≥ 1,5 x 10^9/l) i płytek krwi (≥ 100 x 10^9/l), z koniecznością redukcji dawki przy spadkach poniżej 1,0 x 10^9/l i 50 x 10^9/l odpowiednio. Dawkowanie temozolomidu obejmuje poziomy 100, 150 i 200 mg/m² powierzchni ciała, z minimalną dawką 100 mg/m².
antykoncepcja, białaczka szpikowa, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, kriokonserwacja nasienia, limfopenia, mielosupresja, neutropenia i trombocytopenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, nudności i wymioty, opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, pancytopenia, Pneumocystis jirovecii, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby typu B, uszkodzenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakażenie oportunistyczne, zakażenie wirusem cytomegalii, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aciclovir Jelfa 250 mg
Leczenie acyklowirem w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji (Aciclovir Jelfa 250 mg) powinno być rozpoczęte niezwłocznie po rozpoznaniu zakażenia. U dorosłych zaleca się dawkę 15 mg/kg mc./dobę podzieloną na 3 dawki co 8 godzin (5 mg/kg co 8 h) przez 7 dni, podawaną w formie ciągłego wlewu dożylnego trwającego minimum 1 godzinę. U dzieci powyżej 6. miesiąca życia do 12 lat dawka wynosi 750 mg/m² powierzchni ciała/dobę (250 mg/m² co 8 h) przez 5 dni. W przypadku zakażeń u osób z niedoborami immunologicznymi stosuje się dawkę 10 mg/kg mc. co 8 godzin u dorosłych oraz 500 mg/m² powierzchni ciała co 8 godzin u dzieci, przez 7-10 dni. Dawkowanie wymaga modyfikacji u pacjentów z niewydolnością nerek zgodnie z klirensem kreatyniny, np. przy klirensie 10-25 ml/min/1,73 m² odstęp między dawkami wydłuża się do 24 godzin, a przy klirensie <10 ml/min/1,73 m² dawka jest redukowana do 50% podawanej co 24 godziny. Monitorowanie funkcji nerek jest obligatoryjne, a po dializie hemodializacyjnej konieczna jest korekta dawki.
acyklowir, chlorek sodu, dawka podzielona, dializa otrzewnowa, hemodializa, Herpes genitalis, klirens kreatyniny, liofilizat, mleczan sodu, niedobór immunologiczny, niewydolność nerek, opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, płyn infuzyjny, roztwór Hartmanna, stężenie w surowicy, wirus herpes simplex, wirus varicella zoster, wlew dożylny, woda do wstrzykiwań, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie dożylne, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Aciclovir Jelfa 250 mg
Aciclovir Jelfa w dawce 250 mg (w postaci acyklowiru sodowego) w formie proszku do sporządzania roztworu do infuzji jest wskazany do leczenia ciężkich zakażeń wirusowych wywołanych przez wirusy Herpes simplex typu I i II oraz Varicella zoster, szczególnie u pacjentów z niedoborami immunologicznymi. Preparat znajduje zastosowanie w terapii zakażeń skóry i błon śluzowych, nawrotów u osób immunokomprymowanych, ciężkich postaci opryszczkowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u pacjentów powyżej 6. miesiąca życia oraz w początkowej fazie ciężkiego zakażenia narządów płciowych (Herpes genitalis). Dożylna droga podania umożliwia szybkie osiągnięcie terapeutycznych stężeń leku w osoczu i płynie mózgowo-rdzeniowym, co jest kluczowe w leczeniu powikłań i ciężkich przebiegów chorób wirusowych.
acyklowir sodowy, chemioterapia, Herpes genitalis, herpes simplex, HIV, liofilizat, niedobór immunologiczny, opryszczka narządów płciowych, opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, ospa wietrzna i półpasiec, płyn mózgowo-rdzeniowy, przeszczep narządu, terapia immunosupresyjna, terapia parenteralna, Varicella-zoster, wrodzony niedobór odporności, zakażenie ośrodkowego układu nerwowego, zakażenie wirusowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Temozolomide Glenmark
Podczas stosowania Temozolide Glenmark należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko zakażeń oportunistycznych, w tym zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii (PCP), zwłaszcza u pacjentów poddawanych jednoczesnej radioterapii i terapii steroidowej. Profilaktyka przeciwko PCP jest zalecana przez cały 42-dniowy cykl leczenia (maksymalnie do 49 dni) oraz kontynuowana w przypadku limfopenii do momentu powrotu liczby limfocytów do stopnia ≤ 1. Istotne jest monitorowanie reaktywacji wirusa zapalenia wątroby typu B oraz cytomegalowirusa, a także funkcji wątroby, gdyż odnotowano przypadki niewydolności wątroby, w tym zgonów. Przed rozpoczęciem terapii należy wykonać testy czynnościowe wątroby, które należy powtarzać w trakcie i po zakończeniu cyklu, zwracając uwagę na opóźnione hepatotoksyczne działanie leku. Ponadto, istnieje ryzyko rozwoju zespołu mielodysplastycznego i wtórnych nowotworów złośliwych, w tym białaczki szpikowej.
białaczka szpikowa, działanie teratogenne, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, hepatotoksyczność, lek przeciwwymiotny, limfopenia, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, pancytopenia, próby wątrobowe, radioterapia, temozolomid, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakażenie oportunistyczne, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Temozolomide Fair-Med
Temozolomid, stosowany zwłaszcza w skojarzeniu z radioterapią i steroidami, wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań infekcyjnych, takich jak zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii (PCP) oraz opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które mogą prowadzić do zgonu. Profilaktyka PCP jest zalecana u wszystkich pacjentów poddawanych 42-dniowemu schematowi leczenia, niezależnie od liczby limfocytów, aż do ustąpienia limfopenii do stopnia ≤1. Ponadto, istnieje ryzyko reaktywacji zakażeń wirusem HBV oraz cytomegalowirusem, co wymaga ścisłego monitorowania i konsultacji hepatologicznej przed rozpoczęciem terapii u pacjentów z dodatnimi wynikami serologicznymi. Temozolomid może również indukować uszkodzenia wątroby, w tym niewydolność wątroby, co wymaga regularnej oceny funkcji wątroby przed i w trakcie leczenia, zwłaszcza w połowie 42-dniowego cyklu oraz po każdym cyklu terapii.
białaczka szpikowa, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, granulocyty obojętnochłonne, hepatotoksyczność, kriokonserwacja nasienia, limfopenia, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, pancytopenia, Pneumocystis jirovecii, radioterapia, reaktywacja zakażenia wirusowego, temozolomid, trombocytopenia, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakażenie oportunistyczne, zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Temozolomide Fair-Med
Temozolomid wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym zakażeń oportunistycznych (np. Pneumocystis jirovecii, CMV, HBV) oraz reaktywacji wcześniejszych zakażeń, które mogą prowadzić do zgonu. Szczególnie u pacjentów leczonych skojarzeniem temozolomidu z radioterapią i steroidami obserwowano opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz niewydolność oddechową. Profilaktyka przeciwko PCP jest zalecana u wszystkich pacjentów stosujących 42-dniowy schemat leczenia temozolomidem z radioterapią, niezależnie od liczby limfocytów, a w przypadku limfopenii profilaktykę należy kontynuować do uzyskania stopnia ≤ 1. Monitorowanie funkcji wątroby jest kluczowe, gdyż temozolomid może powodować uszkodzenie wątroby, w tym niewydolność, a także reaktywację wirusowego zapalenia wątroby typu B, co wymaga konsultacji hepatologicznej i regularnej kontroli. Przed terapią należy wykonać badania czynności wątroby, powtarzane w trakcie i po każdym cyklu leczenia.
białaczka szpikowa, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, granulocyty obojętnochłonne, hepatotoksyczność, kriokonserwacja nasienia, lek przeciwwymiotny, limfopenia, neutropenia, niedobór laktazy, niedokrwistość aplastyczna, nietolerancja galaktozy, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, nudności i wymioty, opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, pancytopenia, temozolomid, trombocytopenia, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakażenie cytomegalowirusem, zakażenie oportunistyczne, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii, zespół mielodysplastyczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy