Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Temozolomid

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania temozolomidu

Zastosowanie temozolomidu w terapii przeciwnowotworowej wymaga szczególnej uwagi i stosowania odpowiednich środków ostrożności ze względu na szereg potencjalnych zagrożeń związanych z jego stosowaniem. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które należy uwzględnić podczas leczenia pacjentów tą substancją.^{1 2}

Zakażenia oportunistyczne i reaktywacja zakażeń

Podczas leczenia temozolomidem obserwowano występowanie zakażeń oportunistycznych oraz reaktywację wcześniejszych zakażeń. Do najczęściej raportowanych należą zakażenia Pneumocystis jirovecii oraz reaktywacja zakażeń wirusem zapalenia wątroby typu B i wirusem cytomegalii.^{3 4}

Opryszczkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Po wprowadzeniu produktu leczniczego zawierającego temozolomid do obrotu, u pacjentów przyjmujących go w skojarzeniu z radioterapią, szczególnie podczas jednoczesnego stosowania steroidów, obserwowano przypadki opryszczkowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Należy podkreślić, że niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem pacjenta.^{5 6}

Zapalenie płuc spowodowane Pneumocystis jirovecii

W pilotażowym badaniu dotyczącym przedłużonego 42-dniowego schematu podawania temozolomidu stwierdzono, że pacjenci otrzymujący go w skojarzeniu z radioterapią byli szczególnie narażeni na wystąpienie zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii (PCP). Z tego powodu konieczne jest zastosowanie odpowiedniej profilaktyki przeciwko PCP u wszystkich pacjentów otrzymujących temozolomid w skojarzeniu z radioterapią w 42-dniowym schemacie leczenia (maksymalnie do 49 dni), bez względu na liczbę limfocytów.^{7 8}

W przypadku wystąpienia limfopenii, profilaktykę należy kontynuować do czasu powrotu limfocytów do wartości odpowiadających stopniowi ≤ 1. Częstość występowania PCP może być większa, gdy temozolomid stosuje się w schemacie dłuższego podawania. Należy jednak dokładnie kontrolować wszystkich pacjentów, bez względu na zastosowany schemat leczenia, szczególnie tych leczonych równocześnie steroidami.^{9 10}

U pacjentów stosujących temozolomid, szczególnie w skojarzeniu z deksametazonem lub innymi steroidami, zgłaszano przypadki niewydolności oddechowej zakończonej zgonem.^{11 12}

Wirusowe zapalenie wątroby typu B

Zgłaszano przypadki reaktywacji zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, które w niektórych przypadkach prowadziły do zgonu pacjenta. U pacjentów z dodatnimi wynikami badań serologicznych wskazujących na obecność wirusa zapalenia wątroby typu B (w tym u pacjentów z aktywnym zapaleniem wątroby), przed rozpoczęciem leczenia temozolomidem zaleca się konsultację ze specjalistą w dziedzinie chorób wątroby. Podczas całego okresu leczenia należy uważnie monitorować stan pacjenta i wdrożyć odpowiednie postępowanie.^{13 14}

Hepatotoksyczność

U pacjentów leczonych temozolomidem obserwowano uszkodzenie wątroby, w tym niewydolność wątroby zakończoną zgonem. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykonać testy czynnościowe wątroby. W przypadku nieprawidłowych wyników, lekarz powinien przeprowadzić dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka kontynuowania terapii, biorąc pod uwagę możliwość wystąpienia niewydolności wątroby zakończonej zgonem.^{15 16}

W przypadku 42-dniowego cyklu leczenia temozolomidem, testy czynnościowe wątroby należy powtórzyć w połowie cyklu. U wszystkich pacjentów testy te należy wykonać po zakończeniu każdego cyklu leczenia. Jeśli u pacjenta wystąpią istotne nieprawidłowości w funkcjonowaniu wątroby, lekarz powinien rozważyć korzyści i ryzyko związane z kontynuacją leczenia.^{17 18}

Warto zauważyć, że toksyczne działanie temozolomidu na wątrobę może ujawnić się po kilku tygodniach lub nawet po dłuższym czasie od zakończenia leczenia tym lekiem.^{19 20}

Wtórne nowotwory złośliwe

Bardzo rzadko obserwowano przypadki zespołu mielodysplastycznego i wtórnych nowotworów złośliwych, w tym białaczki szpikowej, u pacjentów leczonych temozolomidem.^{21 22}

Leczenie przeciwwymiotne

Nudności i wymioty są bardzo częstymi objawami niepożądanymi związanymi z leczeniem temozolomidem. Leczenie przeciwwymiotne może być wdrożone przed podaniem temozolomidu lub po jego podaniu.^{23 24}

Dorośli pacjenci z nowo zdiagnozowanym glejakiem wielopostaciowym

U dorosłych pacjentów z nowo zdiagnozowanym glejakiem wielopostaciowym zaleca się profilaktyczne podanie leków przeciwwymiotnych przed zastosowaniem pierwszej dawki temozolomidu w leczeniu skojarzonym. Bardzo wskazane jest również podawanie tych leków podczas monoterapii.^{25 26}

Pacjenci z glejakiem złośliwym wykazującym wznowę lub progresję

Pacjenci, u których występowały ciężkie wymioty (Stopień 3. lub 4.) podczas poprzednich cykli leczenia temozolomidem, mogą wymagać szczególnego leczenia przeciwwymiotnego.^{27 28}

Parametry laboratoryjne i zahamowanie czynności szpiku

U pacjentów leczonych temozolomidem może wystąpić zahamowanie czynności szpiku, prowadzące do długotrwałej pancytopenii. W niektórych przypadkach może to skutkować niedokrwistością aplastyczną, prowadzącą do zgonu. Ocenę hematologiczną może komplikować jednoczesne podawanie leków stosowanych w terapii niedokrwistości aplastycznej, w tym karbamazepiny, fenytoiny oraz sulfametoksazolu/trimetoprymu.^{29 30}

Przed rozpoczęciem leczenia temozolomidem parametry hematologiczne muszą spełniać następujące kryteria:

• całkowita liczba granulocytów obojętnochłonnych ≥ 1,5 x 10⁹/l
• liczba płytek krwi ≥ 100 x 10⁹/l^{31 32}

Podczas leczenia należy regularnie monitorować parametry morfologii krwi. W 22. dniu (21 dni po podaniu pierwszej dawki) lub w ciągu 48 godzin od tego dnia należy oznaczyć całkowitą liczbę krwinek, a następnie powtarzać to badanie co tydzień, aż całkowita liczba granulocytów obojętnochłonnych osiągnie wartość > 1,5 x 10⁹/l, a liczba płytek > 100 x 10⁹/l. ^{1,5 x 109/l, a liczba płytek > 100 x 109/l.”>33 1,5 x 109/l, a liczba płytek > 100 x 109/l.”>34}

Jeśli podczas któregokolwiek cyklu chemioterapii całkowita liczba granulocytów obojętnochłonnych spadnie poniżej 1,0 x 10⁹/l lub liczba płytek krwi będzie poniżej 50 x 10⁹/l, w następnym cyklu dawkę temozolomidu należy zmniejszyć o jeden poziom. Poziomy dawkowania obejmują: 100 mg/m² pc., 150 mg/m² pc. i 200 mg/m² pc. Najmniejsza zalecana dawka wynosi 100 mg/m² pc.<sup data-drug="Temozolomide FAIR-MED" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Jeśli podczas któregokolwiek cyklu chemioterapii całkowita liczba granulocytów obojętnochłonnych zmniejszy się < 1,0 x 109/l lub liczba płytek będzie 35 <sup data-drug="Temozolomide Glenmark" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Jeśli podczas któregokolwiek cyklu chemioterapii całkowita liczba granulocytów obojętnochłonnych zmniejszy się < 1,0 x 109/l lub liczba płytek będzie 36

Specjalne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

Brak jest doświadczenia klinicznego w stosowaniu temozolomidu u dzieci w wieku poniżej 3 lat. Dane dotyczące stosowania temozolomidu u dzieci starszych i młodzieży są bardzo ograniczone.^{37 38}

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku powyżej 70 lat ryzyko wystąpienia neutropenii i trombocytopenii jest zwiększone w porównaniu z młodszymi pacjentami. Z tego powodu należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu temozolomidu u osób w podeszłym wieku.^{39 40}

Zalecenia dla mężczyzn dotyczące płodności

Mężczyźni leczeni temozolomidem powinni być poinformowani o konieczności unikania poczęcia dziecka w trakcie leczenia oraz przez co najmniej 6 miesięcy po otrzymaniu ostatniej dawki leku. Przed rozpoczęciem leczenia zaleca się konsultację w sprawie kriokonserwacji nasienia.^{41 42}

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Produkty lecznicze zawierające temozolomid zawierają laktozę. Nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.^{43 44}

Produkt Temozolomide Glenmark zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w kapsułce, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.⁴⁵

Poziomy dawkowania temozolomidu w zależności od parametrów hematologicznych

<sup data-drug="Temozolomide FAIR-MED" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Jeśli podczas któregokolwiek cyklu chemioterapii całkowita liczba granulocytów obojętnochłonnych zmniejszy się < 1,0 x 109/l lub liczba płytek będzie 46 <sup data-drug="Temozolomide Glenmark" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Jeśli podczas któregokolwiek cyklu chemioterapii całkowita liczba granulocytów obojętnochłonnych zmniejszy się < 1,0 x 109/l lub liczba płytek będzie 47