rakowiak oskrzela
Rakowiak oskrzela to rzadki nowotwór neuroendokrynny wywodzący się z komórek enterochromafinowych, występujący w drogach oddechowych, najczęściej w oskrzelach głównych lub płatowych. Stanowi około 1-2% wszystkich pierwotnych nowotworów płuc, ale jest najczęstszym nowotworem neuroendokrynnym w tej lokalizacji.
Histologicznie rakowiaki oskrzela dzielą się na typowe (o niższym potencjale złośliwości) i atypowe (o wyższym ryzyku przerzutów). Charakteryzują się powolnym wzrostem, jednak mogą dawać przerzuty do węzłów chłonnych, wątroby, kości i mózgu. W około 10-20% przypadków rakowiak oskrzela może wywoływać zespół rakowiaka związany z nadmiernym wydzielaniem serotoniny i innych substancji czynnych biologicznie.
Diagnostyka rakowiaka oskrzela obejmuje badania obrazowe (TK, PET-CT), bronchoskopię z biopsją oraz oznaczenie markerów biochemicznych (kwas 5-hydroksyindolooctowy, chromogranina A). Leczeniem z wyboru jest chirurgiczna resekcja, której zakres zależy od lokalizacji i zaawansowania guza. W przypadkach zaawansowanych lub przerzutowych stosuje się analogi somatostatyny, chemioterapię, radioterapię peptydową znakowaną izotopami lub celowane leki biologiczne.
Rokowanie w rakowiaku typowym jest zazwyczaj dobre, z 5-letnim przeżyciem sięgającym 90%. W przypadku rakowiaka atypowego przeżycia 5-letnie wynoszą około 50-70%. Pacjenci wymagają długotrwałej obserwacji ze względu na możliwość późnych nawrotów, nawet po wielu latach od pierwotnego leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół cushinga – Etiologia i przyczyny
Zespół Cushinga to stan hiperkortyzolemii wynikający z długotrwałej ekspozycji na nadmierne stężenia kortyzolu, spowodowany przyczynami egzogennymi (najczęściej długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów takich jak prednizon, deksametazon, hydrokortyzon) lub endogennymi. Endogenne przyczyny dzielą się na ACTH-zależne (80-85% przypadków), gdzie nadmiar kortyzolu wynika z nadprodukcji ACTH przez gruczolaki przysadki (choroba Cushinga, 70-80%) lub guzy ektopowe (15-20%), oraz ACTH-niezależne (15-20%), obejmujące autonomiczne guzy nadnerczy, takie jak gruczolaki (60%) i raki (40%). Rzadkie formy to pierwotna barwnikowa choroba guzkowa nadnerczy (PPNAD) i makroguzkowy przerost nadnerczy (AIMAH). Pseudo-zespół Cushinga związany jest z wtórną hiperkortyzolemią w przebiegu alkoholizmu, ciężkiej depresji, jadłowstrętu, otyłości czy PCOS.
astma oskrzelowa, choroba Cushinga, cykliczny zespół Cushinga, drobnokomórkowy rak płuca, endogenny zespół Cushinga, glikokortykosteroid, gruczolak nadnerczy, gruczolak przysadki mózgowej, gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza, hiperkortyzolemia, hormon adrenokortykotropowy, hormon uwalniający kortykotropinę, iniekcja dostawowa, jadłowstręt psychiczny, octan megestrolu, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, przerost nadnerczy, pseudo-zespół Cushinga, rak nadnerczy, rakowiak oskrzela, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, toczeń rumieniowaty układowy, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Akromegalia – Etiologia i przyczyny
Akromegalia to rzadkie schorzenie endokrynologiczne charakteryzujące się nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu (GH) po zakończeniu fizjologicznego wzrostu, prowadzącym do patologicznego przerostu kości, tkanek miękkich i narządów. Etiologia w 95-98% przypadków wiąże się z łagodnym gruczolakiem przysadki mózgowej, który wydziela GH niezależnie od fizjologicznych mechanizmów regulacyjnych. Gruczolaki somatotropowe mogą mieć rozmiary od mikrogruczolaków (<10 mm) do makrogruczolaków (>10 mm), które mogą powodować objawy uciskowe, takie jak bóle głowy i zaburzenia widzenia. Nadmiar GH stymuluje wątrobę do produkcji IGF-1, będącego głównym mediatorem efektów biologicznych, co skutkuje charakterystycznymi zmianami tkankowymi i metabolicznymi, w tym hiperglikemią, insulinoopornością, nadciśnieniem tętniczym oraz przerostem mięśnia sercowego. W około 40% przypadków wykrywa się mutacje aktywujące podjednostkę Gs-alfa, a u młodszych pacjentów mutacje w genie AIP, co wskazuje na podłoże genetyczne w patogenezie choroby.
cukrzyca typu 2, cyklaza adenylanowa, drobnokomórkowy rak płuca, FIPA, ganglioneuroma, gen AIP, gigantyzm, glukoneogeneza, gruczolak przysadki, guz chromochłonny, hamartoma podwzgórza, hormon wzrostu, insulinooporność, insulinopodobny czynnik wzrostu, lipoliza, makrogruczolak, mikrogruczolak, nadciśnienie tętnicze, nerwiakowłókniakowatość, nowotwór neuroendokrynny trzustki, pheochromocytoma, polip jelita grubego, przedni płat przysadki, przerost mięśnia sercowego, rak rdzeniasty tarczycy, rakowiak oskrzela, schorzenie endokrynologiczne, somatostatyna, stwardnienie guzowate, zespół Carneya, zespół McCune’a-Albrighta, zespół MEN