analog nukleozydowy

Analogi nukleozydowe to syntetyczne związki chemiczne, których struktura przypomina naturalne nukleozydy, będące podstawowymi jednostkami budulcowymi kwasów nukleinowych (DNA i RNA). Substancje te naśladują naturalne nukleozydy, jednak zawierają zmodyfikowaną cząsteczkę cukru lub zasady azotowej, co umożliwia im zakłócanie replikacji materiału genetycznego.

W medycynie analogi nukleozydowe znalazły szerokie zastosowanie jako leki przeciwwirusowe i przeciwnowotworowe. Mechanizm ich działania polega na włączaniu się w proces syntezy kwasów nukleinowych, co prowadzi do zahamowania replikacji wirusa lub podziałów komórek nowotworowych. Po wbudowaniu w nowo syntetyzowany łańcuch DNA lub RNA, analogi nukleozydowe mogą blokować dalszą elongację łańcucha lub wprowadzać mutacje prowadzące do śmierci komórki.

Do najważniejszych analogów nukleozydowych stosowanych klinicznie należą: acyklowir i gancyklowir (stosowane w zakażeniach wirusami z rodziny Herpesviridae), lamiwudyna i tenofowir (stosowane w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu B oraz HIV), rybawiryna (stosowana w zakażeniach HCV) oraz gemcytabina i fludarabina (stosowane w onkologii). Leki te charakteryzują się różnym profilem farmakokinetycznym i działań niepożądanych, a ich wybór zależy od rodzaju zakażenia lub nowotworu oraz indywidualnych cech pacjenta.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl