preparat pozajelitowy
Preparat pozajelitowy to forma leku lub substancji odżywczej przeznaczona do podawania z pominięciem przewodu pokarmowego. Najczęściej są to roztwory do podawania drogą dożylną, domięśniową, podskórną lub dokanałową, które omijają barierę przewodu pokarmowego.
Przygotowywanie preparatów pozajelitowych wymaga ścisłego przestrzegania zasad aseptyki i zachowania sterylności, ponieważ podawane są bezpośrednio do układu krążenia lub tkanek pacjenta. Stosowane są głównie w sytuacjach, gdy droga doustna jest niemożliwa (np. u pacjentów nieprzytomnych, z zaburzeniami połykania) lub niewystarczająca (np. w przypadku żywienia pozajelitowego).
W praktyce klinicznej najczęściej spotykane preparaty pozajelitowe to roztwory elektrolitów, glukozy, aminokwasów, emulsje tłuszczowe, antybiotyki, leki przeciwbólowe oraz preparaty do żywienia pozajelitowego. Ich podawanie wymaga specjalistycznego sprzętu i nadzoru medycznego ze względu na ryzyko powikłań, takich jak zakażenia, zaburzenia elektrolitowe czy reakcje alergiczne.
Żywienie pozajelitowe, będące szczególnym rodzajem terapii preparatami pozajelitowymi, stosuje się u pacjentów z niewydolnością przewodu pokarmowego, po rozległych zabiegach chirurgicznych lub w ciężkich stanach klinicznych. Pozwala ono na dostarczenie wszystkich niezbędnych składników odżywczych bezpośrednio do krwiobiegu z pominięciem przewodu pokarmowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas octowy – Dawkowanie i sposób podawania
Preparat Aminomix 1 Novum zawiera 4,50 g kwasu octowego lodowatego na 1000 ml i jest stosowany dożylnie w żywieniu pozajelitowym, głównie u dorosłych i młodzieży powyżej 14 lat z zalecaną dawką 20 ml/kg m.c./dobę (np. 1400 ml/dobę dla pacjenta 70 kg) oraz maksymalną dawką 30 ml/kg m.c./dobę (2100 ml/dobę). Maksymalna szybkość infuzji wynosi 1,25 ml/kg m.c./godz. U dzieci w wieku 2-5 lat dawka wynosi 25 ml/kg m.c./dobę, a u dzieci 5-14 lat 20 ml/kg m.c./dobę, jednak brak jest badań potwierdzających bezpieczeństwo u tej grupy. Preparat przeznaczony jest do krótkiego i średnio długiego żywienia pozajelitowego, z koniecznością uzupełnienia podaży tłuszczów, witamin i pierwiastków śladowych. Podczas infuzji zaleca się monitorowanie stężenia glukozy i stosowanie pompy infuzyjnej w celu uniknięcia przedawkowania.
aminokwas, błona śluzowa, elektrolit, glukoza w surowicy, infuzja dożylna, katabolizm, kwas octowy, kwas octowy lodowaty, pacjent w podeszłym wieku, pierwiastek śladowy, podaż tłuszczu, pompa infuzyjna, preparat dermatologiczny, preparat ginekologiczny, preparat pozajelitowy, przedawkowanie, stan odżywienia, szyjka macicy, węglowodan, wszawica, wywiad medyczny, zmiana ektopowa, żyła centralna, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Amylan 875 mg + 125 mg
Produkt leczniczy Amylan w postaci tabletek powlekanych zawiera amoksycylinę trójwodną w dawce odpowiadającej 875 mg amoksycyliny oraz 125 mg kwasu klawulanowego. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do rodzaju i ciężkości zakażenia, przewidywanych patogenów, ich wrażliwości oraz parametrów pacjenta, takich jak wiek, masa ciała i czynność nerek. U dorosłych i dzieci o masie ciała ≥40 kg zalecana dawka standardowa to 875 mg + 125 mg dwa razy na dobę (całkowita dobowa dawka 1750 mg amoksycyliny i 250 mg kwasu klawulanowego), a w cięższych zakażeniach (np. zapalenie ucha środkowego, zatok, dolnych dróg oddechowych, dróg moczowych) dawka może być zwiększona do 875 mg + 125 mg trzy razy na dobę (2625 mg amoksycyliny i 375 mg kwasu klawulanowego). U dzieci o masie ciała <40 kg stosuje się odpowiednie formy leku i dawkowanie wyrażone w mg/kg mc., z zaleceniem unikania tabletek u dzieci <25 kg ze względu na brak możliwości precyzyjnego podziału dawki.
amoksycylina trójwodna, ciężkość zakażenia, klirens kreatyniny, kwas klawulanowy, nietolerancja przewodu pokarmowego, patogen, potasu klawulanian, preparat pozajelitowy, tabletka powlekana, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zakażenie dróg moczowych, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, zawiesina doustna - Leksykon substancji czynnych
Fenylefryna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Fenylefryna, sympatykomimetyk stosowany w leczeniu objawów przeziębienia i grypy oraz w preparatach pozajelitowych, wykazuje relatywnie niską toksyczność ostrą, z wartością LD50 wynoszącą około 120 mg/kg u myszy i 350 mg/kg u szczurów, co jest znacznie wyższe niż dawki terapeutyczne stosowane u ludzi. Badania przedkliniczne nie wykazały specyficznych objawów toksyczności po podaniu wielokrotnym w dawkach terapeutycznych, choć w bardzo wysokich dawkach obserwowano zapalenie i rozrost prostaty u zwierząt, bez wzrostu ryzyka nowotworów. Potencjał genotoksyczny i rakotwórczy fenylefryny jest niejednoznaczny, jednak testy mutagenności, takie jak test Amesa, nie potwierdziły działania mutagennego, a badania na modelach gryzoni nie wykazały kancerogenności.
badanie farmakologiczne, bezpieczeństwo farmakoterapii, dawka terapeutyczna, dawkowanie u ludzi, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie sympatykomimetyczne, embriogeneza, LD50, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, preparat pozajelitowy, preparat złożony, prostata, przeziębienie i grypa, rozrost prostaty, situs inversus, test mutagenności, toksyczność leku, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wady rozwojowe, zaburzenia rozwoju płodu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Amoclan 875 mg + 125 mg
Amoclan, zawierający amoksycylinę i kwas klawulanowy w proporcji 7:1, stosowany jest doustnie w leczeniu zakażeń bakteryjnych, z dawkowaniem dostosowanym do wieku, masy ciała, ciężkości zakażenia oraz czynności nerek pacjenta. U dorosłych i dzieci ≥ 40 kg zaleca się dawkę standardową 875 mg + 125 mg dwa razy na dobę (całkowita dobowa dawka 1750 mg amoksycyliny i 250 mg kwasu klawulanowego) lub dawkę zwiększoną trzy razy na dobę (2625 mg amoksycyliny i 375 mg kwasu klawulanowego). U dzieci < 40 kg dawki wahają się od (25 mg + 3,6 mg)/kg mc./dobę do (45 mg + 6,4 mg)/kg mc./dobę w dwóch dawkach podzielonych, z możliwością zwiększenia do (70 mg + 10 mg)/kg mc./dobę w cięższych zakażeniach. Nie zaleca się stosowania dawek > (45 mg + 6,4 mg)/kg mc./dobę u dzieci < 2 lat oraz brakuje danych dla dzieci < 2 miesięcy. U pacjentów z klirensem kreatyniny < 30 ml/min nie rekomenduje się stosowania preparatu Amoclan 875 mg + 125 mg, natomiast u osób starszych i z CrCl > 30 ml/min modyfikacja dawki nie jest konieczna.
amoksycylina z kwasem klawulanowym, czas leczenia, czynność nerek, czynność wątroby, dawka amoksycyliny, klirens kreatyniny, kwas klawulanowy, nietolerancja przewodu pokarmowego, podawanie doustne, preparat doustny, preparat pozajelitowy, umiejscowienie zakażenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie bakteryjne, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zakażenie dróg moczowych, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Amylan 500 mg + 125 mg
Amylan w dawce 500 mg amoksycyliny i 125 mg kwasu klawulanowego w postaci tabletek powlekanych jest stosowany doustnie, z dawkowaniem dostosowanym do masy ciała, wieku, czynności nerek oraz ciężkości zakażenia. U dorosłych i dzieci ≥40 kg zalecana dawka to 1 tabletka 3 razy na dobę, co odpowiada 1500 mg amoksycyliny i 375 mg kwasu klawulanowego na dobę. U dzieci <40 kg dawka wynosi od 20 mg + 5 mg/kg mc./dobę do 60 mg + 15 mg/kg mc./dobę, podawana w 3 dawkach podzielonych, z maksymalną dawką dobową 2400 mg amoksycyliny i 600 mg kwasu klawulanowego. Ze względu na brak możliwości dzielenia tabletek na równe dawki, dzieci <25 kg powinny otrzymywać preparaty w formie zawiesiny lub saszetek. U pacjentów z niewydolnością nerek dawkowanie modyfikuje się w zależności od klirensu kreatyniny (CrCl), np. przy CrCl 10-30 ml/min dawka u dorosłych to 500 mg + 125 mg 2 razy na dobę, a przy CrCl <10 ml/min – raz na dobę. Hemodializa wymaga dodatkowych dawek w trakcie i po zabiegu.
amoksycylina trójwodna, amoksycylina z kwasem klawulanowym, dawkowanie leku, hemodializa, klawulanian potasu, klirens kreatyniny, kwas klawulanowy, lek przeciwbakteryjny, nietolerancja przewodu pokarmowego, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, podanie dożylne, preparat pozajelitowy, tabletka powlekana, zakażenie, zapalenie szpiku kostnego, zawiesina doustna - Leksykon substancji czynnych
Cefuroksym – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Cefuroksym, antybiotyk z grupy cefalosporyn II generacji, wykazuje zróżnicowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn w zależności od drogi podania. Preparaty doznęgówkowe (Aprokam, Ximaract 50 mg) nie wykazują istotnego wpływu na funkcje psychomotoryczne. W przypadku postaci pozajelitowych (Zinacef, Biofuroksym, Cefuroxim-MIP, Cefuroxime TZF) brak jest specyficznych badań, jednak ocenia się, że wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów jest mało prawdopodobny. Natomiast preparaty doustne (Bioracef, Ceroxim, Furocef, Tarsime, Xorimax, Zinnat) mogą powodować zawroty głowy, co stanowi istotne działanie niepożądane wpływające na bezpieczeństwo pacjenta podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
badanie kliniczne, cefalosporyna II generacji, cefuroksym, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, funkcja psychomotoryczna, podanie domięśniowe, podanie dożylne, postać doustna, postać parenteralna, postać pozajelitowa, preparat doustny, preparat pozajelitowy, roztwór do wstrzykiwań, zakażenie bakteryjne, zawiesina leku, zawrót głowy - Leksykon substancji czynnych
Acyklowir – Przeciwwskazania stosowania
Acyklowir jest przeciwwirusowym lekiem stosowanym w terapii zakażeń HSV i VZV, którego głównym bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną oraz na walacyklowir, prolek acyklowiru. Przeciwwskazania obejmują także nadwrażliwość na substancje pomocnicze, szczególnie w preparatach dermatologicznych, gdzie istotne są alergie na glikol propylenowy, alkohol cetostearylowy oraz sodu laurylosiarczan. W doustnych formach leku należy uwzględnić obecność laktozy (np. Acyclovir Biofarm 200 mg zawiera 14,25 mg laktozy, a inVirum 200 mg – 213,6 mg), co jest istotne u pacjentów z rzadkimi zaburzeniami metabolizmu cukrów, choć nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania. Preparaty pozajelitowe mają jedynie przeciwwskazanie do nadwrażliwości na acyklowir, walacyklowir lub substancje pomocnicze, bez dodatkowych ograniczeń specyficznych dla tej drogi podania.
acyklowir, alkohol cetostearylowy, analog nukleozydowy, charakterystyka produktu leczniczego, glikol propylenowy, interakcja lekowa, lek przeciwwirusowy, maść oczna, maść okulistyczna, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, nadwrażliwość na walacyklowir, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, preparat dermatologiczny, preparat pozajelitowy, prolek acyklowiru, sodu laurylosiarczan, walacyklowir, wirus herpes simplex, wirus varicella zoster, wywiad alergiczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Miedzi chlorek – Działania niepożądane
Miedzi(II) chlorek dwuwodny, stosowany w preparatach do żywienia pozajelitowego takich jak Peditrace, występuje w stężeniu 57 μg/ml, co odpowiada 20 μg/ml miedzi (Cu) lub 0,315 μmol/ml. Miedź jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, a jej suplementacja w zalecanych dawkach nie wykazuje specyficznych działań niepożądanych. Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania preparatu nie ujawniło swoistych reakcji niepożądanych związanych z miedzią chlorkiem. W trakcie podawania dożylnych infuzji z Peditrace obserwowano powikłania naczyniowe, głównie zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, jednak związek przyczynowy z miedzią chlorkiem pozostaje niejasny i może być związany z techniką podania lub innymi składnikami roztworu. Reakcje alergiczne bezpośrednio związane z miedzią chlorkiem nie zostały odnotowane, choć inny składnik preparatu – jodek potasu – może wywoływać reakcje alergiczne przy podaniu miejscowym, nie zaś dożylnym w zalecanych dawkach.
formowanie zakrzepów, infuzja dożylna, jodek potasu, miedzi chlorek dwuwodny, niedobór pierwiastków śladowych, Peditrace, pierwiastek śladowy, podanie dożylne, powikłanie naczyniowe, preparat pozajelitowy, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, roztwór glukozy, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie żył powierzchownych, żyła obwodowa, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Venofer 20 mg Fe 3+/ml
Produkt leczniczy Venofer, zawierający cukrzan żelaza o masie cząsteczkowej około 43 kDa, jest preparatem pozajelitowym stosowanym w leczeniu niedokrwistości z niedoboru żelaza. Mechanizm działania opiera się na kontrolowanym uwalnianiu żelaza do transferryny i ferrytyny, z wychwytem kompleksu głównie przez układ siateczkowo-śródbłonkowy w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. W badaniu LU98001 u pacjentów hemodializowanych z niedokrwistością (Hb 8-11 g/dl, ferrytyna <300 μg/l, wysycenie transferyny <20%) podawanie 100 mg Venofer w 9,8 sesjach dializy (średnia dawka całkowita 983,1 mg) skutkowało uzyskaniem Hb >11 g/dl u 87% ocenianych pacjentów oraz istotnym wzrostem ferrytyny (z 83,6 do 360,3 μg/l) i wysycenia transferyny (z 17,1% do 27,6%).
cukrzan żelaza, ferrytyna, ferrytyna w surowicy, hemodializa, kompleks żelaza z polimaltozą, mioglobina, niedokrwistość, niedokrwistość poporodowa, niedokrwistość w ciąży, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niewydolność nerek, preparat pozajelitowy, przewlekła choroba nerek, rekombinowana ludzka erytropoetyna, siarczan żelaza, synteza hemoglobiny, szpik kostny, układ siateczkowo-śródbłonkowy, wstrzyknięcie, wysycenie transferyny, zespół jelita drażliwego - Leksykon substancji czynnych
Tokoferol – Dawkowanie i sposób podawania
Tokoferol (witamina E) jest stosowany zarówno profilaktycznie, jak i leczniczo w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta, wieku, postaci farmaceutycznej oraz wskazań klinicznych. Preparaty doustne, takie jak Tokovit E 100 (100 j.m. RRR-o-Tokoferolu) stosuje się profilaktycznie w dawce 1-2 kapsułek na dobę, natomiast Tokovit E 400 (400 j.m.) dawkowanie ustala lekarz. Preparaty złożone, np. MBE (200 mg all-rac-α-Tokoferylu octanu) podaje się profilaktycznie 1 kapsułkę na dobę, a leczniczo 2 razy na dobę. W przypadku podawania pozajelitowego, preparaty takie jak Viantan (9,11 mg all-rac-α-Tokoferolu) stosuje się w dawce 1 fiolki na dobę u dorosłych i dzieci powyżej 11 lat, natomiast Vitalipid N Infant (0,64 mg/ml) podaje się wcześniakom i noworodkom do 2,5 kg w dawce 4 ml/kg mc./dobę, a dzieciom powyżej 2,5 kg 10 ml/dobę. Podawanie dożylne wymaga powolnej infuzji i rozcieńczenia w odpowiednich roztworach, z zachowaniem ostrożności co do przejrzystości i barwy roztworu.
all-rac-α-tokoferylu octan, emulsja do infuzji, kapsułka miękka, kompleks witaminowy, koncentrat do sporządzania roztworu, niska urodzeniowa masa ciała, podanie dożylne, podanie pozajelitowe, podaż witamin, postać farmaceutyczna, preparat doustny, preparat pozajelitowy, przedawkowanie, roztwór do infuzji, RRR-o-tokoferol, schorzenie współistniejące, stan niedoborowy, stężenie witamin w osoczu, tokoferol, wcześniak i noworodek, wywiad medyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Polisacharydy otoczkowe stanowią kluczowy składnik szczepionek przeciwbakteryjnych, takich jak Pneumovax 23 (zawierający polisacharydy 23 serotypów Streptococcus pneumoniae) oraz Typhim Vi (polisacharyd Vi Salmonella typhi). Podawanie tych szczepionek wymaga zachowania standardowych środków ostrożności pozajelitowych, z wykluczeniem drogi dożylnej i śródskórnej (szczególnie dla Pneumovax 23 ze względu na nasilone reakcje miejscowe). Szczepienia należy odraczać w przypadku aktywnej infekcji z gorączką, chyba że opóźnienie stanowi większe ryzyko. U pacjentów z zaburzeniami odporności, w tym po leczeniu immunosupresyjnym, odpowiedź immunologiczna może być osłabiona, a poprawa immunogenności obserwowana jest często dopiero po 2 latach od zakończenia terapii. Szczepienie jest jednak zalecane także u osób z przewlekłymi niedoborami odporności, w tym zakażonych HIV. U pacjentów z trombocytopenią wskazane jest podanie podskórne w celu minimalizacji ryzyka krwawień.
adrenalina, chemioterapia, droga podskórna, HIV, identyfikowalność biologicznego produktu leczniczego, immunogenność szczepionki, leczenie immunosupresyjne, niedobór odporności, odpowiedź immunologiczna, płyn mózgowo-rdzeniowy, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy, polisacharyd Salmonella typhi, powikłanie krwotoczne, preparat pozajelitowy, profilaktyka antybiotykowa, radioterapia, reakcja anafilaktyczna, ruch toniczno-kloniczny, Salmonella Paratyphi, szczepionka przeciwbakteryjna, trombocytopenia, TYPHIM Vi, zaburzenie hemostazy, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie odporności, złamanie podstawy czaszki - Leksykon substancji czynnych
Teofilina – Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie teofiliny wymaga indywidualnego dostosowania z uwzględnieniem farmakokinetyki i tolerancji pacjenta, ze szczególnym naciskiem na monitorowanie stężenia leku w osoczu. Optymalne zakresy terapeutyczne wynoszą 8-20 μg/ml dla dorosłych oraz 5-12 μg/ml dla dzieci, z maksymalnym stężeniem nieprzekraczającym 20 μg/ml w celu minimalizacji działań niepożądanych. Dawkę oblicza się na podstawie beztłuszczowej masy ciała, a dawki podtrzymujące różnią się w zależności od wieku: dzieci 6-8 lat – 24 mg/kg mc., 8-12 lat – 20 mg/kg mc., młodzież 12-16 lat – 18 mg/kg mc., dorośli – 11-13 mg/kg mc. W przypadku braku możliwości monitorowania stężenia, nie należy przekraczać maksymalnych dawek dobowych, np. 900 mg dla dorosłych i młodzieży powyżej 16 lat. Preparaty o zmodyfikowanym uwalnianiu, takie jak Euphyllin long czy Theospirex retard, mają określone schematy dawkowania, zwykle podawane 1-2 razy dziennie, z uwzględnieniem masy ciała i wieku pacjenta.
beztłuszczowa masa ciała, działanie toksyczne, farmakokinetyka teofiliny, indeks terapeutyczny, kapsułka o zmodyfikowanym uwalnianiu, obrzęk płuc, palenie tytoniu, preparat doustny, preparat pozajelitowy, produkt o zmodyfikowanym uwalnianiu, przedawkowanie, przewlekła obturacyjna choroba płuc, stężenie teofiliny w osoczu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, teofilina, wlew dożylny, wlew kroplowy, zakażenie wirusowe, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Augmentin 500 mg + 125 mg
Dawkowanie leku Augmentin 500 mg + 125 mg, zawierającego amoksycylinę i kwas klawulanowy, powinno być indywidualnie dostosowane do pacjenta, uwzględniając m.in. rodzaj i lokalizację zakażenia, wiek, masę ciała oraz czynność nerek. Standardowa dawka u dorosłych i dzieci o masie ciała ≥ 40 kg to 1500 mg amoksycyliny i 375 mg kwasu klawulanowego na dobę, podawane w trzech dawkach po 500 mg + 125 mg. U dzieci < 40 kg dawka wynosi od 20 mg + 5 mg/kg mc. do 60 mg + 15 mg/kg mc. na dobę, podzielona na trzy dawki, przy czym tabletki nie są zalecane dla dzieci < 25 kg ze względu na brak możliwości dzielenia. U pacjentów z klirensem kreatyniny (CrCl) 10-30 ml/min dawka to 500 mg + 125 mg dwa razy na dobę, a przy CrCl < 10 ml/min – raz na dobę. W przypadku hemodializy podaje się dawkę co 24 godziny oraz dodatkowe dawki podczas i po dializie. Leczenie nie powinno być przedłużane ponad 14 dni bez ponownej oceny klinicznej, a u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby konieczne jest regularne monitorowanie funkcji wątroby.
amoksycylina z kwasem klawulanowym, Augmentin, czynność nerek, dawka podzielona, hemodializa, klirens kreatyniny, lek przeciwbakteryjny, nietolerancja przewodu pokarmowego, patogen, postać dożylna, preparat pozajelitowy, tabletka powlekana, umiejscowienie zakażenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie szpiku kostnego, zawiesina doustna