PNEUMOVAX 23
PNEUMOVAX 23 to polisacharydowa szczepionka przeciwko pneumokokom, zawierająca oczyszczone polisacharydy otoczkowe 23 serotypów bakterii Streptococcus pneumoniae. Szczepionka ta jest stosowana w celu zapobiegania inwazyjnej chorobie pneumokokowej (IChP) u osób szczególnie narażonych na zakażenie.
Wskazania do stosowania PNEUMOVAX 23 obejmują szczepienie osób w wieku powyżej 65 lat oraz pacjentów z grup ryzyka, takich jak osoby z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, sercowo-naczyniowego, cukrzycą, przewlekłymi chorobami wątroby, asplenią czynnościową lub anatomiczną, oraz z niedoborami odporności. Szczepionka ta nie jest zalecana dla dzieci poniżej 2 roku życia ze względu na słabą immunogenność w tej grupie wiekowej.
Skuteczność PNEUMOVAX 23 w zapobieganiu inwazyjnej chorobie pneumokokowej wywołanej przez serotypy zawarte w szczepionce ocenia się na 60-70% u osób immunokompetentnych. Odpowiedź immunologiczna na szczepienie może być słabsza u osób starszych oraz z obniżoną odpornością. W niektórych przypadkach może być zalecane ponowne szczepienie po 5 latach, szczególnie u osób z grupy wysokiego ryzyka.
Do najczęstszych działań niepożądanych po podaniu PNEUMOVAX 23 należą reakcje miejscowe w postaci bólu, zaczerwienienia i obrzęku w miejscu wstrzyknięcia, które ustępują samoistnie w ciągu 48 godzin. Rzadziej występują reakcje ogólnoustrojowe, takie jak gorączka, zmęczenie czy bóle mięśniowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pneumovax 23 po 25 mcg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Ocena bezpieczeństwa przedklinicznego szczepionki PNEUMOVAX 23, zawierającej 25 μg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae w dawce 0,5 ml, jest ograniczona z powodu braku standardowych badań przedklinicznych. W dokumentacji produktu nie uwzględniono wyników badań toksyczności ostrej, przewlekłej, genotoksyczności, potencjału rakotwórczego, wpływu na reprodukcję i rozwój oraz farmakologicznych badań bezpieczeństwa. Preparat jest przezroczystym, bezbarwnym roztworem do wstrzykiwań, zawierającym mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na jednostkę dawkowania, co może mieć znaczenie kliniczne u wybranych pacjentów.
badanie farmakologiczne, badanie przedkliniczne, dawka szczepionki, genotoksyczność, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, roztwór do wstrzykiwań, serotyp pneumokoka, Streptococcus pneumoniae, szczepionka przeciwko pneumokokom, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, toksyczny wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Pneumovax 23 po 25 mcg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka PNEUMOVAX 23, zawierająca 23 polisacharydy otoczkowe serotypów Streptococcus pneumoniae (m.in. 1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19F, 19A, 20, 22F, 23F, 33F), posiada ograniczone przeciwwskazania. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na którykolwiek ze składników szczepionki, zarówno na polisacharydy otoczkowe, jak i substancje pomocnicze. Przed kwalifikacją do szczepienia konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza w kierunku wcześniejszych reakcji alergicznych po szczepieniach pneumokokowych. Standardowa dawka wynosi 0,5 ml i zawiera 25 μg każdego polisacharydu, a preparat jest podawany w formie przezroczystego, bezbarwnego roztworu do wstrzykiwań.
dieta niskosodowa, nadwrażliwość, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy, przeciwwskazanie, reakcja alergiczna, reakcja poszczepienia, roztwór do wstrzykiwań, serotyp pneumokokowy, stosunek korzyści do ryzyka, Streptococcus pneumoniae, substancja czynna, szczepionka przeciwko pneumokokom, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Właściwości farmakokinetyczne
W przypadku szczepionek polisacharydowych takich jak PNEUMOVAX 23 i TYPHIM Vi nie przeprowadzono klasycznych badań farmakokinetycznych, co wynika z ich specyfiki jako preparatów immunologicznych. PNEUMOVAX 23 zawiera 25 μg polisacharydów otoczkowych każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae w dawce 0,5 ml, natomiast TYPHIM Vi zawiera 25 μg oczyszczonego polisacharydu otoczkowego Vi Salmonella typhi (szczep Ty2) również w dawce 0,5 ml. Obie szczepionki są podawane w formie przezroczystych, bezbarwnych roztworów do wstrzykiwań, co umożliwia szybkie dostarczenie antygenów do układu immunologicznego. Brak badań farmakokinetycznych wynika z faktu, że działanie tych szczepionek opiera się na indukcji odpowiedzi immunologicznej, a nie na bezpośrednim działaniu farmakologicznym substancji czynnej.
ADME, ampułko-strzykawka, antygen powierzchniowy, badanie farmakokinetyczne, odpowiedź immunologiczna, parametr farmakokinetyczny, PNEUMOVAX 23, polisacharyd, polisacharyd otoczkowy, polisacharyd otoczkowy Vi, produkcja przeciwciał, roztwór do wstrzykiwań, Salmonella typhi, serotyp pneumokoka, Streptococcus pneumoniae, TYPHIM Vi - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Dawkowanie i sposób podawania
Polisacharydy stanowią kluczowy składnik aktywny w szczepionkach przeciw pneumokokom (PNEUMOVAX 23) oraz durowi brzusznemu (TYPHIM Vi). PNEUMOVAX 23 zawiera 25 μg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae, co daje łącznie 575 μg w dawce 0,5 ml, podawanej domięśniowo lub podskórnie. Szczepionka jest wskazana dla osób powyżej 2 lat, z wyjątkiem dzieci poniżej 2 lat, u których skuteczność i bezpieczeństwo nie zostały potwierdzone. Szczepienie powinno być wykonane co najmniej 2 tygodnie przed splenektomią, chemioterapią lub terapią immunosupresyjną, a po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego zaleca się odczekać minimum 3 miesiące (lub dłużej przy intensywnej terapii). Powtórne szczepienie PNEUMOVAX 23 jest zalecane po co najmniej 3 latach, szczególnie u osób starszych i dzieci z grup ryzyka, podając dawkę 0,5 ml domięśniowo lub podskórnie. Należy unikać podawania dożylnie i śródskórnie oraz stosować jałowy sprzęt jednorazowego użytku.
anemia sierpowata, antybiotykoterapia, chemioterapia, działanie niepożądane, leczenie immunosupresyjne, mięsień naramienny, odpowiedź immunologiczna, PNEUMOVAX 23, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, polisacharyd otoczkowy, polisacharyd otoczkowy Salmonella typhi, polisacharyd w szczepionce, radioterapia, splenektomia, Streptococcus pneumoniae, szczepionka przeciw durowi brzusznemu, szczepionka przeciwpneumokokowa, TYPHIM Vi, zakażenie HIV, zespół nerczycowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pneumovax 23 po 25 mcg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka PNEUMOVAX 23 jest polisacharydową szczepionką przeciwko 23 serotypom Streptococcus pneumoniae, które odpowiadają za około 90% chorób pneumokokowych. Każda dawka 0,5 ml zawiera 25 μg polisacharydu otoczkowego z każdego serotypu: 1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19F, 19A, 20, 22F, 23F oraz 33F. Mechanizm ochronny opiera się na indukcji swoistych przeciwciał, które pojawiają się zwykle w ciągu 3 tygodni od szczepienia i utrzymują się różnie w zależności od serotypu i grupy pacjentów, z możliwym zanikiem przeciwciał w okresie 3-5 lat, szczególnie u dzieci i osób starszych. Skuteczność szczepionki w populacjach docelowych wynosi 50-70%, z wyższą efektywnością wobec niektórych serotypów (np. 1, 3, 4, 8, 9V, 14). Nie zapobiega natomiast infekcjom górnych dróg oddechowych, takim jak ostre zapalenie ucha środkowego czy zapalenie zatok.
badanie randomizowane kontrolowane, badanie z podwójnie ślepą próbą, choroba pneumokokowa, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja pneumokokowa, metoda radioimmunologiczna, miano przeciwciał, ostre zapalenie ucha środkowego, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy, półpasiec, przewlekła choroba płuc, przewlekła choroba serca, Streptococcus pneumoniae, swoiste przeciwciało, szczepionka przeciwpneumokokowa, wirus ospy wietrznej-półpaśca, wrodzony brak śledziony, zakażenie pneumokokowe, zapalenie zatok - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne dane dotyczące polisacharydów otoczkowych stosowanych w szczepionkach przeciw Streptococcus pneumoniae (Pneumovax 23) oraz Salmonella typhi (Typhim Vi) różnią się pod względem zakresu i dostępności. Pneumovax 23 zawiera po 25 μg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów pneumokoków, jednak nie przeprowadzono dla niego specyficznych badań przedklinicznych, co jest rekompensowane długotrwałym doświadczeniem klinicznym i danymi porejestracyjnymi potwierdzającymi bezpieczeństwo. Natomiast szczepionka Typhim Vi, zawierająca 25 μg oczyszczonego polisacharydu Vi ze szczepu Ty2 Salmonella typhi, posiada wyniki badań na modelach zwierzęcych, które nie wykazały toksyczności narządowej ani innych niepożądanych efektów, potwierdzając korzystny profil bezpieczeństwa tej substancji.
badanie kliniczne, bakteria otoczkowa, doświadczenie porejestracyjne, dur brzuszny, immunoprofilaktyka, model zwierzęcy, monitorowanie bezpieczeństwa, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy, polisacharyd otoczkowy Vi, polisacharyd pneumokokowy, profil bezpieczeństwa, Salmonella typhi, serotyp pneumokoka, Streptococcus pneumoniae, szczepionka przeciw durowi brzusznemu, toksyczność narządowa, TYPHIM Vi - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Przedawkowanie
Przedawkowanie polisacharydów otoczkowych zawartych w szczepionkach PNEUMOVAX 23 oraz TYPHIM Vi nie jest dobrze udokumentowane klinicznie. PNEUMOVAX 23 zawiera 25 μg polisacharydu każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae, co daje łącznie 575 μg polisacharydów w dawce 0,5 ml, natomiast TYPHIM Vi zawiera 25 μg oczyszczonego polisacharydu otoczkowego (Vi) Salmonella typhi w dawce 0,5 ml. W charakterystykach tych produktów brak jest danych dotyczących objawów klinicznych przedawkowania oraz specyficznych wytycznych terapeutycznych, a producent TYPHIM Vi określa kwestię przedawkowania jako „nie dotyczy”.
charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, leczenie objawowe, monitorowanie pacjenta, odczyn miejscowy, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy, polisacharyd otoczkowy bakterii, polisacharyd pneumokokowy, polisacharyd Salmonella typhi, reakcja immunologiczna, reakcja lokalna, Salmonella typhi, Streptococcus pneumoniae, TYPHIM Vi - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Polisacharydy zawarte w szczepionkach PNEUMOVAX 23 oraz TYPHIM Vi pełnią kluczową rolę w immunoprofilaktyce chorób zakaźnych, jednak ich wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn różni się w zależności od preparatu. PNEUMOVAX 23 zawiera 25 μg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae w dawce 0,5 ml i zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego nie wykazuje istotnego wpływu na zdolności psychomotoryczne pacjenta. W praktyce klinicznej oznacza to, że pacjent po szczepieniu może bezpiecznie kontynuować prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn bez konieczności wprowadzania ograniczeń.
charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane szczepionki, immunoprofilaktyka chorób zakaźnych, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy, polisacharyd otoczkowy pneumokoka, polisacharyd pneumokokowy, reakcja poszczepienna, Salmonella typhi, Streptococcus pneumoniae, szczepionka polisacharydowa, TYPHIM Vi, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Wskazania do stosowania
Polisacharydowe szczepionki otoczkowe, takie jak PNEUMOVAX 23 i TYPHIM Vi, stanowią kluczowy element profilaktyki zakażeń wywołanych przez Streptococcus pneumoniae oraz Salmonella typhi. PNEUMOVAX 23 zawiera po 25 μg polisacharydu z każdego z 23 serotypów pneumokoków i jest wskazana do czynnego uodporniania pacjentów od 2. roku życia, ze szczególnym uwzględnieniem osób powyżej 50. roku życia, pacjentów z przewlekłymi chorobami układu sercowo-naczyniowego, oddechowego, cukrzycą, marskością wątroby, niedoborami odporności oraz osób z dysfunkcją śledziony. Szczepionka ta jest również rekomendowana u pacjentów immunoniekompetentnych, w tym zakażonych HIV, z chorobami hematologicznymi, nowotworami, przewlekłą niewydolnością nerek oraz po przeszczepach. TYPHIM Vi, zawierająca 25 μg polisacharydu Vi Salmonella typhi, jest stosowana w profilaktyce duru brzusznego u osób powyżej 2. roku życia, zwłaszcza podróżujących do rejonów endemicznych, migrantów oraz personelu medycznego i wojskowego narażonego na kontakt z patogenem.
anemia sierpowata, antygen grasiczozależny, białaczka, chemioterapia immunosupresyjna, chłoniak, choroba Hodgkina, cukrzyca, dur brzuszny, inwazyjna choroba pneumokokowa, kardiomiopatia, kortykosteroid, marskość wątroby, odpowiedź immunologiczna, pacjent immunoniekompetentny, pneumokok, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy bakterii, polisacharyd w szczepionce, przeszczepienie narządu, przeszczepienie szpiku kostnego, przewlekła choroba układu oddechowego, przewlekła niewydolność nerek, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rozedma płuc, Salmonella typhi, splenektomia, Streptococcus pneumoniae, szczepionka polisacharydowa przeciw durowi brzusznemu, szczepionka polisacharydowa przeciw pneumokokom, szczepionka przeciwpneumokokowa, szpiczak mnogi, TYPHIM Vi, wirus HIV, wrodzony brak śledziony, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, zakażenie pneumokokowe, zastoinowa niewydolność serca, zespół nefrotyczny - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Interakcje
Polisacharydowe szczepionki otoczkowe, takie jak PNEUMOVAX 23 (zawierający 23 serotypy Streptococcus pneumoniae) oraz TYPHIM Vi (polisacharyd Vi Salmonella typhi), wykazują możliwość bezpiecznego jednoczesnego podania z wieloma innymi szczepionkami, pod warunkiem stosowania osobnych strzykawek i różnych miejsc iniekcji, co minimalizuje ryzyko lokalnych i ogólnoustrojowych reakcji poszczepiennych. Szczepionki te mogą być podawane równocześnie z preparatami przeciw grypie, żółtej gorączce, błonicy, tężcowi, poliomyelitis, wściekliźnie, zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych (Neisseria meningitidis serotypy A i C) oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B. W dokumentacji nie odnotowano specyficznych interakcji z alkoholem, jednak ze względu na potencjalne działanie immunosupresyjne alkoholu zaleca się rozważenie ograniczenia jego spożycia przed i po szczepieniu.
dur brzuszny, dysfagia, immunizacja, immunogenność, immunosupresja, miano przeciwciał, Neisseria meningitidis, odpowiedź immunologiczna, PNEUMOVAX 23, poliomyelitis, polisacharyd otoczkowy pneumokoka, reakcja poszczepienna, Salmonella typhi, szczepionka polisacharydowa, szczepionka przeciw grypie, szczepionka przeciw półpaścowi, TYPHIM Vi, wirusowe zapalenie wątroby, wścieklizna, zakażenie pneumokokowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, żółta gorączka, Zostavax - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Polisacharydy otoczkowe stanowią kluczowy składnik szczepionek przeciwbakteryjnych, takich jak Pneumovax 23 (zawierający polisacharydy 23 serotypów Streptococcus pneumoniae) oraz Typhim Vi (polisacharyd Vi Salmonella typhi). Podawanie tych szczepionek wymaga zachowania standardowych środków ostrożności pozajelitowych, z wykluczeniem drogi dożylnej i śródskórnej (szczególnie dla Pneumovax 23 ze względu na nasilone reakcje miejscowe). Szczepienia należy odraczać w przypadku aktywnej infekcji z gorączką, chyba że opóźnienie stanowi większe ryzyko. U pacjentów z zaburzeniami odporności, w tym po leczeniu immunosupresyjnym, odpowiedź immunologiczna może być osłabiona, a poprawa immunogenności obserwowana jest często dopiero po 2 latach od zakończenia terapii. Szczepienie jest jednak zalecane także u osób z przewlekłymi niedoborami odporności, w tym zakażonych HIV. U pacjentów z trombocytopenią wskazane jest podanie podskórne w celu minimalizacji ryzyka krwawień.
adrenalina, chemioterapia, droga podskórna, HIV, identyfikowalność biologicznego produktu leczniczego, immunogenność szczepionki, leczenie immunosupresyjne, niedobór odporności, odpowiedź immunologiczna, płyn mózgowo-rdzeniowy, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy, polisacharyd Salmonella typhi, powikłanie krwotoczne, preparat pozajelitowy, profilaktyka antybiotykowa, radioterapia, reakcja anafilaktyczna, ruch toniczno-kloniczny, Salmonella Paratyphi, szczepionka przeciwbakteryjna, trombocytopenia, TYPHIM Vi, zaburzenie hemostazy, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie odporności, złamanie podstawy czaszki - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pneumovax 23 po 25 mcg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka PNEUMOVAX 23 zawiera 25 μg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae w dawce 0,5 ml i jest szczepionką polisacharydową z nieżywymi antygenami, co teoretycznie zmniejsza ryzyko dla płodu w porównaniu do szczepionek z żywymi drobnoustrojami. Brak jest jednoznacznych danych dotyczących wpływu szczepionki na płodność oraz bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych i karmiących piersią. Decyzja o szczepieniu kobiet w ciąży powinna być podejmowana indywidualnie, po ocenie stosunku korzyści do ryzyka, uwzględniając m.in. ryzyko powikłań zakażenia pneumokokowego, choroby współistniejące, ekspozycję na patogen oraz trymestr ciąży. Szczepionkę można podać ciężarnej wyłącznie, gdy jest to medycznie uzasadnione.
antygen bakteryjny, choroba współistniejąca, drobnoustrój atenuowany, karmienie piersią, kobieta w wieku rozrodczym, kwalifikacja do szczepienia, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy, serotyp pneumokoka, Streptococcus pneumoniae, szczepionka polisacharydowa, szczepionka przeciw pneumokokom, uszkodzenie płodu, zakażenie pneumokokowe - Leksykon substancji czynnych
Polisacharyd – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Szczepionki polisacharydowe, takie jak PNEUMOVAX 23 (zawierająca 25 μg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae) oraz TYPHIM Vi (zawierająca 25 μg oczyszczonego polisacharydu otoczkowego Vi Salmonella typhi), wymagają szczególnej ostrożności przy stosowaniu u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Brak jest wyczerpujących danych dotyczących wpływu tych szczepionek na zdolności reprodukcyjne oraz bezpieczeństwo dla płodu. Szczepionki te mogą być podawane kobietom ciężarnym wyłącznie w sytuacjach klinicznie uzasadnionych, po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka. W przypadku PNEUMOVAX 23 nie ustalono, czy preparat może powodować uszkodzenia płodu, a także brak jest danych o przenikaniu składników do mleka matki, co wymaga zachowania szczególnej ostrożności podczas karmienia piersią. Natomiast TYPHIM Vi nie jest zalecany do rutynowego stosowania w ciąży, ale może być bezpiecznie stosowany u kobiet karmiących piersią.
dokumentacja medyczna, karmienie piersią, kobieta ciężarna, korzyść i ryzyko, kwalifikacja do szczepienia, kwalifikacja pacjentki, mleko matki, otoczka bakteryjna, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy, polisacharyd pneumokokowy, przenikanie składników szczepionki, Salmonella typhi, Streptococcus pneumoniae, szczepionka polisacharydowa, TYPHIM Vi, uszkodzenie płodu, zaburzenie zdolności reprodukcyjnej, zdolność reprodukcyjna - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Pneumovax 23 po 25 mcg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Pneumovax 23, zawierająca po 25 μg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae (1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19F, 19A, 20, 22F, 23F, 33F), zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego nie wywiera istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Podanie szczepionki nie stanowi przeciwwskazania do wykonywania czynności wymagających pełnej koncentracji, co jest istotne w procesie kwalifikacji pacjenta do szczepienia oraz w komunikacji lekarz-pacjent. Zaleca się jednak uwzględnienie indywidualnych reakcji poszczepiennych, które mogą chwilowo wpłynąć na samopoczucie i zdolności psychomotoryczne pacjenta.