Dawkowanie i sposób podawania
Polisacharyd

Dawkowanie i sposób podawania polisacharydów w szczepieniach profilaktycznych

Polisacharydy są kluczowymi składnikami aktywnymi w wielu szczepionkach, w tym w szczepionkach przeciw pneumokokom i durowi brzusznemu. Dawkowanie tych substancji jest ściśle określone i zależy od typu szczepionki, wieku pacjenta oraz szczególnych okoliczności klinicznych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania polisacharydów w dwóch głównych typach szczepionek: przeciwpneumokokowej i przeciw durowi brzusznemu.^{1 2}

Dawkowanie polisacharydów pneumokokowych (PNEUMOVAX 23)

W przypadku szczepionki PNEUMOVAX 23, jedna dawka zawiera po 25 μg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae, co daje łącznie 575 μg polisacharydów w jednej dawce (0,5 ml). Schemat dawkowania powinien być oparty na oficjalnych zaleceniach.^{3 4}

Szczepienie pierwotne PNEUMOVAX 23

Standardowe szczepienie pierwotne obejmuje podanie jednej dawki 0,5 ml szczepionki, którą można podać domięśniowo lub podskórnie. Należy zwrócić uwagę, że bezpieczeństwo stosowania i skuteczność szczepionki u dzieci poniżej 2 lat nie zostały dotychczas określone, a odpowiedź immunologiczna w tej grupie wiekowej może być obniżona.⁵

Dawkowanie w specjalnych przypadkach PNEUMOVAX 23

W przypadku pacjentów planowanych do splenektomii, chemioterapii lub rozpoczęcia leczenia immunosupresyjnego, zaleca się podanie szczepionki co najmniej 2 tygodnie przed planowanym zabiegiem lub rozpoczęciem terapii. W okresie chemioterapii lub radioterapii należy unikać szczepienia ze względu na możliwość obniżonej odpowiedzi immunologicznej.⁶

Pacjenci, którzy zakończyli chemioterapię i/lub radioterapię chorób nowotworowych, mogą wykazywać obniżoną odpowiedź immunologiczną na szczepienie. Pełne odzyskanie zdolności do odpowiedzi immunologicznej może trwać nawet dwa lata lub dłużej, w zależności od stopnia immunosupresji. W związku z tym zaleca się, aby szczepienie było wykonywane nie wcześniej niż 3 miesiące po zakończeniu leczenia immunosupresyjnego. W przypadku pacjentów, u których terapia była intensywna lub przedłużona, należy zachować jeszcze dłuższy odstęp.⁷

Ważne jest, aby po podaniu szczepionki nie przerywać profilaktycznego stosowania antybiotyków przeciw pneumokokom, jeśli są one wymagane. Pacjenci z podwyższonym ryzykiem ciężkiej infekcji pneumokokowej (np. osoby z wrodzonym brakiem śledziony lub osoby otrzymujące terapię immunosupresyjną) powinni być poinformowani o konieczności wczesnego wdrożenia antybiotykoterapii w przypadku nagłego wystąpienia poważnej choroby z gorączką.⁸

Pacjenci zakażeni wirusem HIV, zarówno z objawami jak i bez, powinni zostać zaszczepieni najszybciej jak to możliwe po potwierdzeniu diagnozy.⁹

Powtórne szczepienie PNEUMOVAX 23

Przy powtórnym szczepieniu należy podać również dawkę 0,5 ml, domięśniowo lub podskórnie. Ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, powtórne szczepienie w odstępie krótszym niż 3 lata nie jest zalecane. Szczepienie powtórzone z zachowaniem dłuższego niż 3 lata odstępu jest zazwyczaj dobrze tolerowane.¹⁰

Powtórne szczepienie jest szczególnie zalecane u osób w wieku podeszłym, gdy:¹¹

• Istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia śmiertelnej choroby pneumokokowej, a szczepienie przeciw zakażeniom pneumokokowym wykonano u nich co najmniej 3 lata wcześniej¹²
• Zachodzi szybki spadek poziomu przeciwciał przeciw pneumokokom¹³

U dzieci w wieku 10 lat lub młodszych, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia zakażenia pneumokokowego (np. dzieci z zespołem nerczycowym lub anemią sierpowatą), należy rozważyć wykonanie powtórnego szczepienia po 3 latach od pierwszej dawki.¹⁴

Sposób podawania PNEUMOVAX 23

Szczepionkę PNEUMOVAX 23 należy podawać w postaci pojedynczej dawki 0,5 ml, podskórnie lub domięśniowo (najlepiej w mięsień naramienny lub w okolicę boczną połowy wysokości uda). Należy zachować odpowiednie środki ostrożności w celu uniknięcia podania donaczyniowego. Nie wolno podawać szczepionki dożylnie ani śródskórnie.¹⁵

Dla każdego pacjenta należy używać jałowej igły i strzykawki jednorazowego użytku, aby uniknąć przenoszenia czynników zakaźnych między osobami.¹⁶

Dawkowanie polisacharydów w szczepionce przeciw durowi brzusznemu (TYPHIM Vi)

Szczepionka TYPHIM Vi zawiera 25 mikrogramów oczyszczonego polisacharydu otoczkowego (Vi) Salmonella typhi (szczep Ty2) w dawce 0,5 ml.¹⁷

Dawkowanie TYPHIM Vi

Szczepionka TYPHIM Vi jest przeznaczona dla dorosłych, młodzieży i dzieci po ukończeniu 2 lat. Uodpornienie uzyskuje się po jednorazowym podaniu 1 dawki szczepionki (0,5 ml). Ze względu na ograniczony czas trwania ochrony, szczepienie należy powtarzać co 3 lata, jeśli osoba jest nadal narażona na zakażenie.¹⁸

Schemat szczepienia jest taki sam niezależnie od wieku – zarówno dla osób dorosłych, młodzieży, jak i dzieci powyżej 2 lat.¹⁹

Sposób podawania TYPHIM Vi

Szczepionkę TYPHIM Vi podaje się domięśniowo lub podskórnie.²⁰

Tabela dawkowania polisacharydów w szczepieniach

Dawkowanie w szczególnych populacjach pacjentów

W przypadku szczepionki PNEUMOVAX 23, dawkowanie w szczególnych populacjach pacjentów przedstawia się następująco:²¹

• Pacjenci przed splenektomią: podanie szczepionki co najmniej 2 tygodnie przed planowanym zabiegiem
• Pacjenci przed chemioterapią lub leczeniem immunosupresyjnym: podanie szczepionki co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem terapii
• Pacjenci po chemioterapii/radioterapii: szczepienie nie wcześniej niż 3 miesiące po zakończeniu leczenia, a przy intensywnej terapii zalecany jest jeszcze dłuższy odstęp
• Pacjenci z HIV: szczepienie jak najszybciej po potwierdzeniu diagnozy
• Dzieci z wysokim ryzykiem zakażeń pneumokokowych: rozważenie powtórnego szczepienia po 3 latach

²²

Szczególne zalecenia dotyczące podawania

Dla obu typów szczepionek zawierających polisacharydy (PNEUMOVAX 23 i TYPHIM Vi) należy przestrzegać następujących zasad:^{23 24}

• Nie podawać dożylnie ani śródskórnie
• Zachować odpowiednie środki ostrożności, aby uniknąć podania donaczyniowego
• Używać jałowej igły i strzykawki jednorazowego użytku dla każdego pacjenta
• Przy podaniu domięśniowym preferowanym miejscem jest mięsień naramienny lub boczna część połowy wysokości uda