osteonekroza szczęki
Osteonekroza szczęki (ONJ, osteonecrosis of the jaw) to poważne schorzenie charakteryzujące się martwicą kości szczęki lub żuchwy, które objawia się jako odsłonięta, martwicza kość utrzymująca się przez ponad 8 tygodni. Najczęstszą przyczyną jest terapia bisfosfonianami (BRONJ) lub innymi lekami antyresorpcyjnymi (ARONJ), stosowanymi w leczeniu osteoporozy, choroby Pageta oraz przerzutów nowotworowych do kości.
Patogeneza ONJ obejmuje zahamowanie przebudowy kości, zmniejszenie unaczynienia oraz działanie przeciwangiogenne. Czynniki ryzyka to zabiegi stomatologiczne inwazyjne (zwłaszcza ekstrakcje zębów), długotrwała terapia bisfosfonianami (szczególnie dożylnymi), stany zapalne w jamie ustnej, choroby współistniejące (cukrzyca, immunosupresja) oraz jednoczesne stosowanie innych leków (np. kortykosteroidów).
Diagnostyka osteonekrozy szczęki opiera się na badaniu klinicznym, radiologicznym (pantomogram, CBCT, MRI) oraz badaniach laboratoryjnych. W badaniu klinicznym obserwuje się odsłoniętą kość, często z towarzyszącym stanem zapalnym tkanek miękkich, ropniami i przetokami. W zaawansowanych przypadkach może dojść do patologicznych złamań żuchwy.
Leczenie ONJ jest trudne i zależy od stopnia zaawansowania. Obejmuje antybiotykoterapię, płukanie antyseptykami, chirurgiczne opracowanie zmian i usunięcie martwiczej kości. W niektórych przypadkach stosuje się terapię hiperbaryczną, laseroterapię lub preparaty PRF. Zapobieganie rozwojowi ONJ polega na eliminacji ognisk zapalnych w jamie ustnej przed rozpoczęciem terapii bisfosfonianami oraz regularnych kontrolach stomatologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas alendronowy – Działania niepożądane
Kwas alendronowy, należący do bisfosfonianów, jest szeroko stosowany w leczeniu osteoporozy, a jego profil bezpieczeństwa został potwierdzony w badaniach klinicznych, w tym w dwóch trzyletnich badaniach u kobiet po menopauzie (dawka 10 mg/dobę, n=196). Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia żołądkowo-jelitowe (ból brzucha, niestrawność, zarzucanie treści do przełyku, nudności, wzdęcia, zaparcia, biegunka), które mogą wynikać z miejscowego drażnienia błony śluzowej przewodu pokarmowego. Bóle mięśniowo-szkieletowe (kości, mięśnie, stawy) występują bardzo często (≥1/10) i mogą mieć duże nasilenie. Rzadziej obserwuje się reakcje nadwrażliwości, hipokalemię, zapalenia oka, a także poważne powikłania, takie jak martwica kości szczęki, atypowe złamania podkrętarzowe i trzonu kości udowej oraz ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka).
atypowe złamanie podkrętarzowe, bisfosfonian, ból brzucha, ból głowy, ból mięśniowo-szkieletowy, dysfagia, kurcz mięśni, kwas alendronowy, martwica kości przewodu słuchowego, martwica kości szczęki, nadżerka przełyku, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk stawów, osteonekroza szczęki, osteoporoza, owrzodzenie przełyku, perforacja przewodu pokarmowego, reakcja nadwrażliwości, reakcja ostrej fazy, refluks żołądkowo-przełykowy, stolec smolisty, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia układu nerwowego, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie błony śluzowej żołądka, zespół Stevensa-Johnsona, zwężenie przełyku - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ostemax 70 comfort 70 mg
Preparat Ostemax 70 comfort zawiera 70 mg kwasu alendronowego (w postaci 91,36 mg alendronianu sodu trójwodnego) i posiada szereg przeciwwskazań, które należy bezwzględnie uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub laktozę (128,64 mg w tabletce), zaburzeniami motoryki przełyku (achalazja, stenoza przełyku), niemożnością utrzymania pozycji pionowej przez minimum 30 minut po podaniu, a także u osób z hipokalcemią, która musi być skorygowana przed leczeniem. Ponadto, stosowanie leku jest niewskazane u pacjentów z aktywnymi chorobami górnego odcinka przewodu pokarmowego, ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 35 ml/min), trudnościami w połykaniu, zaburzeniami poznawczymi uniemożliwiającymi przestrzeganie zaleceń oraz niedoborami witaminy D i wapnia do czasu ich wyrównania.
achalazja, alendronian sodu, atypowe złamanie kości udowej, choroba wrzodowa żołądka, demencja, dolny zwieracz przełyku, dysfagia, hipokalcemia, klirens kreatyniny, kwas alendronowy, laktoza jednowodna, nadwrażliwość, niedobór witaminy D, nieprawidłowa budowa przełyku, niewydolność nerek, NLPZ, osteonekroza szczęki, perystaltyka, refluks żołądkowo-przełykowy, salicylan, stenoza przełyku, zaburzenie gospodarki wapniowej, zaburzenie motoryki przełyku, zaburzenie poznawcze, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku