fotokancerogeneza

Fotokancerogeneza to proces powstawania nowotworów skóry pod wpływem promieniowania słonecznego, szczególnie promieniowania ultrafioletowego (UV). Jest to złożony, wieloetapowy proces obejmujący inicjację, promocję i progresję zmian nowotworowych w komórkach skóry.

Głównym czynnikiem wywołującym fotokancerogenezę jest promieniowanie UV-B (280-320 nm), które bezpośrednio uszkadza DNA komórkowe poprzez tworzenie dimerów pirymidynowych i innych fotoproduktów. Promieniowanie UV-A (320-400 nm) działa pośrednio, generując reaktywne formy tlenu, które również uszkadzają materiał genetyczny. Kumulacja tych uszkodzeń prowadzi do mutacji w genach supresorowych nowotworów (np. p53) oraz proto-onkogenach.

Klinicznie fotokancerogeneza manifestuje się rozwojem raków podstawnokomórkowych i kolczystokomórkowych skóry oraz czerniaka złośliwego. Osoby o jasnej karnacji (fototypy I i II według Fitzpatricka), z historią poparzeń słonecznych, szczególnie w dzieciństwie, oraz przewlekle eksponowane na promieniowanie UV są w grupie podwyższonego ryzyka.

Zapobieganie fotokancerogenezie obejmuje regularną fotoprotekcję poprzez stosowanie preparatów z filtrem przeciwsłonecznym o szerokim spektrum działania (UVA/UVB), noszenie odzieży ochronnej oraz unikanie intensywnej ekspozycji na słońce w godzinach największego nasłonecznienia. W praktyce dermatologicznej istotne jest wczesne wykrywanie i leczenie stanów przedrakowych związanych z fotouszkodzeniami, takich jak rogowacenie słoneczne.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aknemycin Plus (40 mg + 0,25 mg)/g

Produkt leczniczy Aknemycin Plus, zawierający erytromycynę (40 mg/g) oraz tretynoinę (0,25 mg/g), wykazuje szeroki margines bezpieczeństwa przy stosowaniu miejscowym. Badania toksykologiczne erytromycyny wskazują na bardzo niską toksyczność ostrą oraz brak działania mutagennego i karcynogennego w testach in vitro i in vivo na zwierzętach. Tretynoina, mimo że w dawkach 2000-20 000 razy wyższych niż stosowane terapeutycznie wykazuje toksyczność ostrą, nie wykazuje działania mutagennego w testach bakteryjnych, jednak brak jest długoterminowych badań karcynogenności. Test maksymalizacji na świnkach morskich potwierdził brak działania uczulającego produktu, a erytromycyna charakteryzuje się bardzo niskim potencjałem fotouczulającym. Miejscowe stosowanie tretynoiny może powodować odwracalne podrażnienia skóry, takie jak zaczerwienienie, obrzęk, złuszczanie i proliferację naskórka, sporadycznie prowadząc do odbarwień skóry niezależnych od dawki.
Aknemycin Plus, badanie toksykologiczne, błona śluzowa oka, dawka teratogenna, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, erytromycyna i tretynoina, fotokancerogeneza, fotouczulenie, odbarwienie skóry, odczyn zapalny, podrażnienie skóry, proliferacja naskórka, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uczulenie skórne, wada wrodzona, właściwość karcynogenna, właściwość mutagenna, złuszczanie naskórka
Leksykon substancji czynnych
Tretynoina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Tretynoina (kwas all-trans-retinowy, ATRA) wykazuje niską toksyczność ostrą po podaniu doustnym, z dawkami toksycznymi od 2000 do 20 000 razy wyższymi niż stosowane terapeutycznie u ludzi. W badaniach podostrych i przewlekłych u szczurów dawka bezobjawowa wynosiła ≤1 mg/kg mc./dobę, natomiast u psów dawka 30 mg/kg mc./dobę wywoływała toksyczne zmiany, m.in. w nerkach, jądrach i szpiku kostnym. Miejscowa aplikacja może powodować odwracalne podrażnienia skóry (zaczerwienienie, obrzęk, złuszczanie), jednak w standardowych stężeniach terapeutycznych nie obserwuje się odbarwień skóry. Badania na zwierzętach wykazały brak podrażnienia błony śluzowej oka oraz niskie ryzyko uczuleń kontaktowych. Testy in vitro i in vivo nie potwierdziły mutagenności, a dwuletnie badanie u myszy z 0,1% tretynoiną nie wykazało działania rakotwórczego, choć brak jest kompleksowych badań oceniających ogólnoustrojowy potencjał kancerogenny.
4-okso-izotretynoina, 4-okso-tretynoina, białaczka, błona śluzowa oka, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, erytrocyty, fotokancerogeneza, izotretynoina, kwas all-trans-retinowy, odbarwienie skóry, podrażnienie skóry, potencjał mutagenny, proliferacja naskórka, rozrost szpiku kostnego, rumień, spermatogeneza, toksyczność ostra, trądzik, tretynoina
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Levofloxacin Kabi 5 mg/ml

Przeprowadzone badania przedkliniczne lewofloksacyny, obejmujące toksyczność ostrą i przewlekłą, potencjał kancerogenny oraz wpływ na reprodukcję i rozwój, nie wykazały istotnych zagrożeń dla ludzi przy stosowaniu dawkach terapeutycznych. W badaniach na szczurach nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność, jedynie opóźnienie dojrzewania płodów związane z toksycznością dla matki. Testy genotoksyczności in vitro wykazały aberracje chromosomalne w komórkach płucnych chomika chińskiego, prawdopodobnie przez hamowanie topoizomerazy II, jednak badania in vivo (test mikrojąderkowy, wymiany siostrzanych chromatyd, syntezy nieprogramowanego DNA, test dominacji letalnej) nie potwierdziły działania genotoksycznego, co wskazuje na niskie ryzyko genotoksyczności u ludzi.
aberracja chromosomalna, chrząstka stawowa, fluorochinolon, fotokancerogeneza, fotomutagenność, fototoksyczność, genotoksyczność, lewofloksacyna, mutacja genowa, płodność, potencjał kancerogenny, synteza nieprogramowanego DNA, test dominacji letalnej, test mikrojąderkowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, topoizomeraza II, wymiana siostrzanych chromatyd

fotokancerogeneza

Powiązane wpisy

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aknemycin Plus (40 mg + 0,25 mg)/g

Tretynoina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Levofloxacin Kabi 5 mg/ml