neurokinina
Neurokinina to grupa neuropeptydów należących do rodziny tachykinin, które pełnią istotną rolę jako neurotransmitery i neuromodulatory w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym. Główne neurokininy to substancja P (NK1), neurokinina A (NK2) oraz neurokinina B (NK3), które oddziałują z odpowiadającymi im receptorami NK1, NK2 i NK3.
Substancja P (neurokinina 1) jest najlepiej poznaną neurokiną, zaangażowaną w przewodzenie bodźców bólowych, procesy zapalne, rozszerzanie naczyń krwionośnych oraz regulację funkcji immunologicznych. Odgrywa szczególnie ważną rolę w nocycepcji – przekazywaniu informacji o bodźcach bólowych z obwodowych zakończeń nerwowych do rdzenia kręgowego.
Antagoniści receptorów neurokininowych stanowią obiecującą grupę leków stosowanych w terapii różnych schorzeń. Antagoniści receptora NK1 (np. aprepitant) znalazły zastosowanie w leczeniu nudności i wymiotów indukowanych chemioterapią. Prowadzone są również badania nad wykorzystaniem modulatorów układu neurokininowego w terapii bólu, migreny, depresji oraz zaburzeń lękowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Aprepitant Aurovitas 125 mg/80 mg
Aprepitant, składnik aktywny leku Aprepitant Aurovitas 125 mg/80 mg, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentek w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas laktacji. Lekarz powinien poinformować pacjentki o konieczności stosowania dodatkowych, niehormonalnych metod antykoncepcji przez cały okres terapii oraz przez 2 miesiące po zakończeniu leczenia, ze względu na zmniejszenie skuteczności hormonalnych środków antykoncepcyjnych, które może utrzymywać się do 28 dni po terapii. Brak jest danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania aprepitantu w ciąży, a badania na zwierzętach nie wykazały toksycznego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka, poród ani rozwój noworodka przy dawce terapeutycznej 125 mg/80 mg. Mimo to, ze względu na nieznany potencjalny wpływ na układ neurokininowy, lek powinien być stosowany w ciąży tylko w sytuacjach, gdy korzyści przewyższają ryzyko i brak jest alternatyw.
- Leksykon chorób i schorzeń
Ból kończyny resztkowej – Etiologia i przyczyny
Ból kończyny resztkowej (residual limb pain) dotyka 50-80% pacjentów po amputacji i różni się od bólu fantomowego, choć oba mogą współistnieć. Etiologia bólu jest wieloczynnikowa, obejmując niedokrwienie spowodowane chorobą naczyń obwodowych, uszkodzenia naczyń podczas amputacji oraz zwężenia naczyń zaopatrujących kikut. Neuropatia i nerwiaki powstające w miejscu przecięcia nerwów są główną przyczyną bólu neuropatycznego, który manifestuje się jako ból elektryczny, przeszywający, mrowienie lub palący, często nasilany przez ucisk protezy. Centralna sensytyzacja w rdzeniu kręgowym, związana z nadaktywnością receptorów NMDA, potęguje dolegliwości. Dodatkowo, osteofity, heterotopowe kostnienie, nieprawidłowe pokrycie tkanek miękkich oraz problemy z dopasowaniem protezy mogą generować ból mechaniczny. Infekcje tkanek miękkich i kości (osteomyelitis) występują u 20-41% pacjentów po amputacji, szczególnie w przypadku amputacji jednoetapowej, i stanowią istotny czynnik bólu.
ból fantomowy, ból kikuta, ból kończyny resztkowej, ból neuropatyczny, ból przewlekły, centralna sensytyzacja, choroba naczyń obwodowych, choroba tętnic obwodowych, heterotopowe kostnienie, kanał sodowy, kość blaszkowata, nerwiak, neurokinina, niedokrwienie tkanek, osteofit, osteoporoza, ostroga kostna, przeszczep naczyniowy, punkt spustowy, receptor NMDA, substancja P, tachykinina, tkanka bliznowata, zaburzenie nerwowe, zapalenie szpiku kostnego, zespół bólu przewlekłego - Leksykon chorób i schorzeń
Ból głowy – Etiologia i przyczyny
Ból głowy, występujący u około 15% populacji stosującej leki przeciwbólowe, dzieli się na bóle pierwotne i wtórne. Bóle pierwotne, takie jak bóle napięciowe (46-78% przypadków), migreny (14-16%) i bóle klasterowe, wynikają z nadmiernej aktywności struktur wrażliwych na ból w obrębie głowy, bez obecności innej choroby. Mechanizmy patofizjologiczne obejmują aktywację układu trójdzielno-naczyniowego oraz uwalnianie neuropeptydów, takich jak substancja P, CGRP i neurokininy, prowadzące do neurogennego zapalenia naczyń. Czynniki wyzwalające obejmują stres, zmiany hormonalne, czynniki środowiskowe, dietę oraz zaburzenia snu. Bóle wtórne są objawem innych schorzeń, w tym krwawień wewnątrzczaszkowych, guzów mózgu, infekcji (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, COVID-19), zaburzeń naczyniowych, urazów oraz nadużywania leków przeciwbólowych (MOH), które przyjmowane powyżej 10-15 dni w miesiącu mogą paradoksalnie nasilać ból głowy.
ból głowy, ból głowy klasterowy, ból głowy wysiłkowy, ból głowy z nadużywania leków, ból napięciowy, bruksizm, glutaminian monosodowy, Helicobacter pylori, jaskra z zamkniętym kątem, krwawienie podpajęczynówkowe, krwiak wewnątrzczaszkowy, malformacja tętniczo-żylna, migrena, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, neurogenne zapalenie, neurokinina, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, peptyd związany z genem kalcytoniny, ropień mózgu, rozwarstwienie tętnicy, skrzywienie przegrody nosowej, substancja P, tętniak mózgu, układ trójdzielno-naczyniowy, wstrząśnienie mózgu, zaburzenie stawu skroniowo-żuchwowego, zakrzepica zatok żylnych, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie zatok