atypowy neuroleptyk

Atypowe neuroleptyki (neuroleptyki drugiej generacji) to grupa leków przeciwpsychotycznych wprowadzonych do praktyki klinicznej w latach 90. XX wieku. W przeciwieństwie do klasycznych neuroleptyków (pierwszej generacji), charakteryzują się one mniejszym powinowactwem do receptorów dopaminowych D2 i wyższym powinowactwem do receptorów serotoninowych 5-HT2A.

Główną zaletą atypowych neuroleptyków jest znacznie niższe ryzyko wywoływania objawów pozapiramidowych, takich jak parkinsonizm polekowy, dystonia czy akatyzja. Leki te wykazują skuteczność zarówno w leczeniu objawów pozytywnych (urojenia, halucynacje), jak i negatywnych (apatia, anhedonia, wycofanie społeczne) schizofrenii, a także zaburzeń afektywnych z objawami psychotycznymi.

Do grupy atypowych neuroleptyków zaliczamy m.in. klozapinę, risperidon, olanzapinę, kwetiapinę, ziprasidon, aripiprazol, paliperidon i lurasidon. Mimo lepszego profilu bezpieczeństwa w zakresie objawów pozapiramidowych, leki te mogą powodować inne działania niepożądane, w tym przyrost masy ciała, zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, hiperlipidemia), wydłużenie odstępu QT czy hiperprolaktynemię (choć w mniejszym stopniu niż leki klasyczne).

Klozapina, pierwszy atypowy neuroleptyk, pozostaje najskuteczniejszym lekiem w terapii schizofrenii lekoopornej, jednak ze względu na ryzyko agranulocytozy wymaga regularnego monitorowania morfologii krwi. Wybór konkretnego leku z tej grupy powinien uwzględniać profil objawów pacjenta, potencjalne działania niepożądane oraz współistniejące schorzenia.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl