reakcja nadwrażliwości natychmiastowa

Reakcja nadwrażliwości natychmiastowa, znana również jako reakcja typu I wg klasyfikacji Gella i Coombsa, jest odpowiedzią immunologiczną organizmu występującą w krótkim czasie po kontakcie z alergenem. Jej mechanizm opiera się na aktywacji komórek tucznych i bazofilów przez przeciwciała klasy IgE, co prowadzi do uwolnienia mediatorów zapalnych, takich jak histamina, leukotrieny i prostaglandyny.

Klinicznie reakcja nadwrażliwości natychmiastowa może manifestować się w różny sposób – od łagodnych objawów alergicznych, jak pokrzywka czy alergiczny nieżyt nosa, po zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle w ciągu kilku minut do godziny po ekspozycji na alergen, co stanowi istotną cechę diagnostyczną.

Najczęstszymi czynnikami wywołującymi tego typu reakcje są alergeny pokarmowe (orzechy, skorupiaki, jaja), jady owadów, leki (zwłaszcza antybiotyki beta-laktamowe) oraz lateks. Diagnostyka opiera się na wywiadzie klinicznym, testach skórnych, oznaczaniu swoistych przeciwciał IgE oraz testach prowokacyjnych w kontrolowanych warunkach.

Postępowanie terapeutyczne obejmuje natychmiastowe podanie adrenaliny w przypadku ciężkich reakcji, stosowanie leków przeciwhistaminowych i glikokortykosteroidów, a w perspektywie długoterminowej – immunoterapię swoistą oraz edukację pacjenta w zakresie unikania zidentyfikowanych alergenów i postępowania w sytuacjach nagłych.