niedożywienie białkowo-kaloryczne
Niedożywienie białkowo-kaloryczne (NBK) to stan kliniczny spowodowany niedoborem energii i białka w diecie, prowadzący do zmian składu i funkcji organizmu. Występuje w dwóch głównych postaciach: marasmus (wyniszczenie), charakteryzujący się ogólnym niedoborem kalorii, oraz kwashiorkor, gdzie dominuje niedobór białka przy względnie wystarczającej podaży energii. Najczęściej obserwuje się formy mieszane tych zespołów.
Rozpoznanie NBK opiera się na ocenie parametrów antropometrycznych (BMI, obwód ramienia, grubość fałdu skórnego), badaniach biochemicznych (albuminy, prealbumina, transferyna, całkowita liczba limfocytów) oraz badaniu fizykalnym. Według kryteriów ESPEN, niedożywienie rozpoznaje się przy BMI poniżej 18,5 kg/m² lub utracie masy ciała powyżej 10% w nieokreślonym czasie lub powyżej 5% w ciągu 3 miesięcy, przy współistnieniu obniżonego BMI lub wskaźnika beztłuszczowej masy ciała.
Leczenie NBK wymaga interwencji żywieniowej dostosowanej do stopnia niedożywienia, stanu klinicznego pacjenta i schorzeń współistniejących. Początkowo należy ostrożnie uzupełniać niedobory, aby uniknąć zespołu ponownego odżywienia (refeeding syndrome). Strategia terapeutyczna obejmuje zwiększenie podaży białka (1,2-1,5 g/kg m.c./dobę) i energii (25-35 kcal/kg m.c./dobę), suplementację witamin i mikroelementów oraz leczenie chorób podstawowych.
Szczególnie narażone na NBK są osoby starsze, pacjenci hospitalizowani z chorobami przewlekłymi, osoby z zaburzeniami połykania, chorobami przewodu pokarmowego oraz pacjenci onkologiczni. Wczesne rozpoznanie i interwencja żywieniowa mają kluczowe znaczenie dla poprawy rokowania, skrócenia czasu hospitalizacji i zmniejszenia śmiertelności.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Niedożywienie – Patofizjologia i mechanizm
Niedożywienie, definiowane jako brak równowagi między podażą składników odżywczych a zapotrzebowaniem organizmu, prowadzi do istotnych zaburzeń metabolicznych, hormonalnych i immunologicznych. W przebiegu niedożywienia obserwuje się obniżone poziomy T3, insuliny, IGF-1 oraz podwyższone GH i kortyzolu, co skutkuje zmniejszeniem tempa metabolizmu i ujemnym bilansem azotowym. Niedożywienie białkowo-energetyczne (PEM) manifestuje się dwoma głównymi formami: marasmusem, charakteryzującym się ciężkim niedoborem energii i masy mięśniowej, oraz kwashiorkorem, gdzie dominują niedobory białka, obrzęki i stłuszczenie wątroby. Zmiany patologiczne obejmują atrofię błony śluzowej jelit, dysbiozę mikrobioty jelitowej, upośledzenie funkcji wątroby, serca, nerek oraz ośrodkowego układu nerwowego, co prowadzi do zwiększonej podatności na infekcje, zaburzeń wchłaniania i opóźnień rozwojowych. Warto podkreślić, że niedożywienie dotyka 52 miliony dzieci poniżej 5. roku życia, przyczyniając się do 45% śmiertelności w tej grupie, a ciężkie wyniszczenie zwiększa ryzyko zgonu niemal 9,4-krotnie.
atrofia błony śluzowej, bradykardia, ciśnienie hydrostatyczne, ciśnienie onkotyczne, dysbioza jelitowa, filtracja kłębuszkowa, glikoproteina, glukoneogeneza, glutation, hipoalbuminemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hormon wzrostu, immunoglobulina A, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, katabolizm, klinicysta szpitalny i ambulatoryjny, kwashiorkor, limfocyt T CD4+, limfocyt T CD8, marasmus, mikrobiota jelitowa, mikrocefalia, niedożywienie białkowo-energetyczne, niedożywienie białkowo-kaloryczne, nieswoiste zapalenie jelit, obrzęk obwodowy, ostre niedożywienie, przewlekły stan zapalny, stłuszczenie wątroby, stres oksydacyjny, trijodotyronina, układ limfatyczny, układ nerwowy, wyniszczenie, zaburzenie wchłaniania, zakażenie HIV, zespół nabytego niedoboru odporności - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Aminoplasmal B. Braun 10% E
Aminoplasmal B.Braun 10% E to roztwór do infuzji aminokwasów o stężeniu 100 g/l i zawartości azotu 15,8 g/l, przeznaczony do żywienia pozajelitowego u dorosłych, młodzieży oraz dzieci powyżej 2 lat. Preparat zawiera pełen profil aminokwasów egzogennych i endogennych, w tym m.in. leucynę (8,90 g/l), lizynę (8,56 g/l), argininę (11,50 g/l) oraz elektrolity: sód 50 mmol/l, potas 25 mmol/l, magnez 2,5 mmol/l, octany 46 mmol/l, chlorki 52 mmol/l, fosforany 10 mmol/l i cytryniany 2,0 mmol/l. Wartość energetyczna roztworu wynosi 1675 kJ/l (400 kcal/l), co wymaga uzupełnienia o dodatkowe źródła energii, najczęściej węglowodany, aby zapewnić prawidłowe wykorzystanie aminokwasów i utrzymanie bilansu azotowego. Preparat charakteryzuje się osmolarnością 1021 mOsm/l i pH 5,7–6,3, co należy uwzględnić przy doborze terapii żywieniowej.
alanina, aminokwas, arginina, bilans azotowy, choroba zapalna jelit, fenyloalanina, glicyna, histydyna, izoleucyna, katabolizm białkowy, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, leucyna, lizyna, megacolon toxicum, metionina, motoryka przewodu pokarmowego, niedokrwienie jelita, niedożywienie białkowo-kaloryczne, niedrożność przewodu pokarmowego, ostre zapalenie trzustki, proces anaboliczny, prolina, roztwór do infuzji, seryna, śpiączka, treonina, tryptofan, tyrozyna, uraz twarzoczaszki, walina, wartość energetyczna, zaburzenie świadomości, zespół złego wchłaniania, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe