fosforylaza nukleozydów purynowych

Fosforylaza nukleozydów purynowych (PNP) to kluczowy enzym szlaku odzysku puryn, który katalizuje odwracalną fosforolizę nukleozydów purynowych do zasad purynowych i rybozo-1-fosforanu. Enzym ten pełni istotną rolę w metabolizmie nukleotydów, umożliwiając komórkom ponowne wykorzystanie zasad purynowych zamiast ich syntezy de novo, co jest procesem energetycznie kosztownym.

Niedobór fosforylazy nukleozydów purynowych stanowi rzadką chorobę genetyczną dziedziczoną autosomalnie recesywnie, która prowadzi do ciężkiego złożonego niedoboru odporności (SCID). Przy braku aktywności PNP dochodzi do akumulacji nukleozydów deoksyguanozyny i jej fosforylowanych metabolitów, co jest szczególnie toksyczne dla limfocytów T. Pacjenci z niedoborem PNP charakteryzują się limfopenią, nawracającymi infekcjami, zaburzeniami neurologicznymi oraz autoimmunizacją.

Diagnostyka niedoboru PNP obejmuje pomiar aktywności enzymatycznej w erytrocytach lub leukocytach oraz analizę genetyczną genu PNP. Leczenie polega głównie na przeszczepieniu komórek macierzystych hematopoetycznych, które obecnie stanowi jedyną metodę terapeutyczną o potencjale leczniczym. Prowadzone są również badania nad terapią genową i enzymatyczną suplementacją jako alternatywnymi strategiami terapeutycznymi.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl