chelat

Chelat to związek chemiczny powstały w wyniku reakcji chelatowania, procesu tworzenia kompleksu między wielokleszczowym ligandem (związkiem chelatującym) a centralnym atomem metalu. Struktura chelatów charakteryzuje się zamkniętymi pierścieniami, które tworzą stabilne połączenia poprzez wiązania koordynacyjne.

W medycynie chelaty wykorzystywane są w terapii chelatacyjnej, służącej do usuwania toksycznych metali ciężkich z organizmu. Związki chelatujące, takie jak EDTA (kwas etylenodiaminotetraoctowy), DMSA (kwas dimerkaptobursztynowy) czy deferoksaminę, stosuje się w leczeniu zatruć ołowiem, rtęcią, arsenem czy żelazem. Działają one poprzez otaczanie jonów metali i tworzenie rozpuszczalnych kompleksów wydalanych przez nerki.

Chelaty metali są również wykorzystywane jako suplementy diety, zapewniające lepszą biodostępność minerałów niż ich nieorganiczne formy. Przykładami są chelaty żelaza, magnezu, cynku czy chromu. W diagnostyce medycznej stosuje się chelaty gadolinu jako środki kontrastowe w badaniach rezonansu magnetycznego, a technet związany z czynnikami chelatującymi używany jest w medycynie nuklearnej.

Należy pamiętać, że terapia chelatacyjna powinna być stosowana pod ścisłym nadzorem medycznym, gdyż niewłaściwe jej zastosowanie może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym zaburzeń elektrolitowych, uszkodzenia nerek czy niedoborów niezbędnych pierwiastków śladowych.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl