Właściwości farmakokinetyczne leku Aspargin

Aspargin, zawierający 17 mg jonów magnezu w postaci 250 mg magnezu wodoroasparaginianu oraz 54 mg jonów potasu w postaci 250 mg potasu wodoroasparaginianu, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które wpływają na jego efektywność terapeutyczną. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów farmakokinetycznych związanych z obydwoma jonami wchodzącymi w skład leku.¹

Zapotrzebowanie i zawartość w płynach ustrojowych

Zapotrzebowanie dobowe dorosłego człowieka na magnez wynosi około 12 mmol (od 290 mg do 450 mg). Prawidłowe stężenie magnezu w osoczu mieści się w zakresie od 1,0 do 1,4 mmol/l, natomiast zawartość w moczu dobowym waha się od 2 do 8 mmol/dobę.²

W przypadku potasu, zapotrzebowanie dobowe dorosłego człowieka jest znacznie wyższe i wynosi około 100 mmol (od 3000 mg do 4500 mg). Prawidłowe stężenie potasu w surowicy lub osoczu powinno mieścić się w przedziale 3,7-5,3 mmol/l, a zawartość w moczu dobowym zwykle wynosi od 25 do 100 mmol/dobę.³

Wchłanianie

Wchłanianie magnezu po podaniu doustnym odbywa się głównie w jelicie cienkim, ze szczególnym udziałem jelita krętego. Proces ten zachodzi na drodze biernej lub ułatwionej dyfuzji. Z przewodu pokarmowego wchłania się powoli około 30% do 60% podanej ilości magnezu, przy czym wartość ta może znacząco się różnić w zależności od podaży magnezu oraz aktualnego zapotrzebowania organizmu. Warto zaznaczyć, że po podaniu doustnym można uzyskać jedynie niewielki wzrost stężenia magnezu w płynach zewnątrzkomórkowych, co przekłada się na ograniczony efekt farmakodynamiczny.⁴

Potas charakteryzuje się dobrym i szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, po czym jest aktywnie wychwytywany przez komórki z płynu pozakomórkowego. Wchłanianie potasu z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym sięga niemal 100% podanej dawki.⁵

Należy podkreślić, że jony metali najefektywniej wchłaniane są w postaci soli z aminokwasami lub hydroksykwasami (np. jako asparaginiany, glutaminiany, mleczany), w których metale występują w formie chelatów średniej mocy. Taka struktura chemiczna chroni jon metalu przed przekształceniem w przewodzie pokarmowym w trudno rozpuszczalny związek i znacząco ułatwia transport jonu przez ścianę jelita.⁶

Dystrybucja

Całkowita zawartość magnezu w organizmie dorosłego człowieka wynosi około 1200 mmol. W osoczu krwi około 30% magnezu związane jest z białkami, około 12% występuje w połączeniu z anionami, a 55% w formie wolnego jonu. Poziom osoczowy magnezu (1,4-2,2 mEq/l) charakteryzuje się dużą stabilnością, nawet w przypadku znacznego niedoboru tkankowego, co wynika z faktu, że w osoczu znajduje się zaledwie około 0,3% ogólnej puli magnezu ustrojowego. Dodatkowo, ponad 90% magnezu pierwotnie odfiltrowanego w nerkach (co stanowi podstawową drogę eliminacji) może zostać powtórnie wchłonięte.⁷

Magnez jest przede wszystkim pierwiastkiem wewnątrzkomórkowym. Ponad 60% całkowitej ilości magnezu w organizmie znajduje się w kościach, 39% zlokalizowane jest w mięśniach szkieletowych, układzie nerwowym, mięśniu sercowym, wątrobie, gruczołach wydzielania zewnętrznego i wewnętrznego, a jedynie 1% w surowicy krwi.⁸

Całkowita zawartość potasu w organizmie dorosłego człowieka waha się w granicach od 2000 mmol do 4000 mmol. Potas, podobnie jak magnez, jest pierwiastkiem wewnątrzkomórkowym. Wewnątrzkomórkowa pula potasu stanowi około 98% całkowitej zawartości w organizmie, dlatego poziom osoczowy (3,5-5,5 mmol/l) pozostaje stabilny nawet w stanach zaawansowanego niedoboru i nie jest wiarygodnym wskaźnikiem diagnostycznym. Około 75% całkowitej ilości potasu znajduje się w mięśniach szkieletowych, 8% w kościach, 7% w erytrocytach, a 2% w surowicy krwi.⁹

Eliminacja

Magnez jest wydalany z organizmu przede wszystkim przez nerki. Eliminacja z kałem oraz z potem ma marginalne znaczenie dla całkowitego bilansu magnezu w organizmie.¹⁰

Potas jest wydalany z organizmu w 85-90% przez nerki, w około 10% z kałem oraz w niewielkich ilościach z potem lub mlekiem kobiet karmiących. W stanach hipokaliemii obserwuje się zmniejszenie eliminacji nerkowej potasu, jednak mechanizmy „oszczędzania” tego jonu nie są tak efektywne jak w przypadku magnezu.¹¹

Przenikanie przez bariery biologiczne

Zarówno magnez jak i potas przenikają przez barierę łożyskową, a także są obecne w mleku kobiet karmiących. Przy stabilnym poziomie osoczowym obu jonów, ich ilości w mleku są fizjologiczne i niezbędne dla prawidłowego rozwoju płodu lub noworodka.¹²