szpilkowate źrenice
Szpilkowate źrenice (łac. miosis) to stan, w którym źrenice są ekstremalnie zwężone, osiągając średnicę 1-1,5 mm. Jest to objaw, który może występować fizjologicznie lub patologicznie w różnych stanach klinicznych.
Fizjologicznie mioza występuje jako reakcja na silne światło lub podczas akomodacji oka na bliskie przedmioty. Patologicznie szpilkowate źrenice mogą być objawem chorób ośrodkowego układu nerwowego, szczególnie krwawienia do mostu mózgu lub uszkodzenia pnia mózgu. Występują również w zespole Hornera, gdzie towarzyszą im opadanie powieki (ptoza) i zmniejszone pocenie się po stronie uszkodzenia.
W toksykologii szpilkowate źrenice są charakterystycznym objawem zatrucia opioidami, związkami fosforoorganicznymi lub niektórymi lekami cholinergicznymi. Mogą być również indukowane farmakologicznie przez leki zwężające źrenice (miotyki), takie jak pilocarpina czy fizostygmina, stosowane w leczeniu jaskry.
Diagnostyka różnicowa szpilkowatych źrenic wymaga dokładnego badania neurologicznego oraz oceny symetrii, reaktywności na światło oraz towarzyszących objawów. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie badań obrazowych mózgu (TK, MRI) w celu wykluczenia patologii ośrodkowego układu nerwowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Oxycodone Molteni 50 mg/ml
Przedawkowanie oksykodonu, silnego opioidu, manifestuje się charakterystycznym zwężeniem źrenic oraz depresją oddechową, która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Objawy kliniczne obejmują również niedociśnienie tętnicze, omamy, nudności, wymioty, a w ciężkich przypadkach niewydolność krążenia, senność przechodzącą w śpiączkę, hipotonię mięśniową, bradykardię oraz obrzęk płuc niezwiązany z niewydolnością serca. Szczególnie niebezpieczne są powikłania takie jak rozpad mięśni prążkowanych i toksyczna leukoencefalopatia. Ryzyko nasilenia objawów wzrasta przy jednoczesnym spożyciu alkoholu lub innych środków psychotropowych.
antagonista kompetytywny, antagonista opioidowy, bradykardia, depresja oddechowa, hipotonia, hipotonia mięśniowa, istota biała mózgu, nalokson, niedociśnienie tętnicze, niekardiologiczny obrzęk płuc, niewydolność krążenia, nudności i wymioty, obrzęk płuc, omamy, opioid, pompa infuzyjna, protokół terapeutyczny, przedawkowanie oksykodonu, receptor opioidowy, rozpad mięśni prążkowanych, śpiączka, szpilkowate źrenice, toksyczna leukoencefalopatia, udrożnienie dróg oddechowych, wentylacja kontrolowana, zamroczenie, zespół odstawienia, zwężenie źrenic - Leksykon leków
Przedawkowanie – Binatta 100 mg
Przedawkowanie tapentadolu, substancji czynnej leku BINATTA dostępnego w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 25-250 mg, prowadzi do charakterystycznego zespołu objawów wynikających z nadmiernej stymulacji receptorów opioidowych μ. Do najważniejszych objawów należą mioza (zwężenie źrenic typu pinpoint), nudności i wymioty, zapaść krążeniowa (hipotensja, bradykardia), zaburzenia świadomości od senności do śpiączki, drgawki toniczno-kloniczne oraz depresja oddechowa, która może prowadzić do zatrzymania oddechu. Nasilenie objawów koreluje z dawką leku, a depresja oddechowa i zapaść krążeniowa stanowią bezpośrednie zagrożenie życia pacjenta.
agonista receptora opioidowego, antagonista receptora opioidowego, biodostępność, ciśnienie tętnicze, depresja oddechowa, hipotensja, hipowentylacja, intubacja dotchawicza, kapnografia, lek opioidowy przeciwbólowy, mioza, monitorowanie parametrów życiowych, nalokson, napad drgawkowy, niewydolność oddechowa, okres półtrwania, opioidowe leki przeciwbólowe, płukanie żołądka, śpiączka, splątanie, szpilkowate źrenice, tapentadol, węgiel aktywowany, wentylacja wspomagana, zaburzenia perfuzji, zaburzenia świadomości, zachłyśnięcie, zapaść krążeniowa, zatrucie opioidami, zatrzymanie oddechu - Leksykon leków
Przedawkowanie – Doltard 60 mg
Przedawkowanie morfiny, szczególnie w formie preparatu Doltard o przedłużonym uwalnianiu (dawki 10 mg, 30 mg, 60 mg i 100 mg), stanowi poważne zagrożenie życia z powodu ryzyka ciężkich działań niepożądanych, takich jak zapaść oddechowa, osłupienie, śpiączka, a nawet zatrzymanie akcji serca. Objawy toksyczne mogą pojawić się już po dawce około 30 mg podskórnie lub dożylnie u osób bez tolerancji na opioidy, choć pacjenci onkologiczni często wykazują większą tolerancję. Charakterystyczne symptomy przedawkowania to mioza, zapaść oddechowa, zwiotczenie mięśni, hipotonia, rzadkoskurcz oraz zimna, wilgotna skóra. Najczęstszą przyczyną zgonu jest niewydolność układu oddechowego, często powikłana zachłystowym zapaleniem płuc wynikającym z depresji ośrodka kaszlowego i zaburzeń świadomości.
antagonista receptorów opioidowych, bezdech, bradykardia, działanie niepożądane, działanie toksyczne, hipoksja, hipotensja, mioza, morfina, nalokson, niewydolność oddechowa, pobudzenie układu przywspółczulnego, przedawkowanie morfiny, resuscytacja oddechowa, senność patologiczna, szpilkowate źrenice, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tolerancja na opioidy, zaburzenia hemodynamiczne, zachłystowe zapalenie płuc, zapaść oddechowa, zatrzymanie akcji serca, zespół abstynencyjny, zmienność międzyosobnicza, zwiotczenie mięśni - Leksykon leków
Przedawkowanie – Morphini sulfas WZF 0,1% Spinal 1 mg/ml
Przedawkowanie siarczanu morfiny podawanego podpajęczynówkowo stanowi poważne zagrożenie, głównie z powodu opóźnionej depresji ośrodka oddechowego, która może wystąpić nawet do 24 godzin po podaniu. Kluczowymi objawami są zahamowanie oddychania, zaburzenia świadomości (od senności do śpiączki), zwężenie źrenic (szpilkowate, niereagujące na światło), niedotlenienie narządów oraz ryzyko zachłystowego zapalenia płuc. Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że Morphini Sulfas WZF 0,1% Spinal zawiera sód w ilości 0,154 mmol (3,54 mg) na ml roztworu, co może mieć kliniczne znaczenie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki sodowej.
depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, drożność dróg oddechowych, gospodarka sodowa, morphini sulfas, nalokson, niedotlenienie, niewydolność układu oddechowego, oddech wspomagany, oddech zastępczy, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, podanie podpajęczynówkowe, podanie zewnątrzoponowe, siarczan morfiny, śpiączka, szpilkowate źrenice, układ oddechowy, wlew dożylny, wstrzyknięcie podpajęczynówkowe, zaburzenie świadomości, zachłystowe zapalenie płuc, zahamowanie czynności oddechowej, zwężenie źrenic - Leksykon leków
Przedawkowanie – Morphini sulfas WZF 20 mg/ml
Przedawkowanie Morphini Sulfas WZF (siarczan morfiny) stanowi stan zagrożenia życia, manifestujący się charakterystycznymi objawami klinicznymi, takimi jak szpilkowate źrenice (patognomoniczne dla zatrucia opioidami), śpiączka, depresja oddechowa z płytkim oddechem prowadzącym do niewydolności oddechowej i sinicy, niedociśnienie tętnicze, wiotkość mięśniowa, hipotermia oraz drgawki, szczególnie u niemowląt i dzieci. Dodatkowo mogą wystąpić powikłania takie jak rabdomioliza z ryzykiem ostrej niewydolności nerek oraz zachłystowe zapalenie płuc. Diagnostyka i monitorowanie obejmują ocenę funkcji oddechowej, krążeniowej, nerkowej, poziomu świadomości oraz parametrów biochemicznych, w tym elektrolitów i równowagi kwasowo-zasadowej.
antagonista receptorów opioidowych, antybiotykoterapia, aspiracja treści żołądkowej, depresja oddechowa, drenaż ułożeniowy, drgawki, hemodializa, hipotermia, lek przeciwdrgawkowy, nalokson, niedociśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, opioid, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, równowaga kwasowo-zasadowa, siarczan morfiny, sinica, śpiączka, spłycenie oddechu, szpilkowate źrenice, tlenoterapia, wentylacja mechaniczna, wiotkość mięśniowa, zachłystowe zapalenie płuc, zatrucie opioidami - Leksykon leków
Przedawkowanie – Autostrzykawka Morfina Przeciwko Bólowi 20 mg/2 ml
Przedawkowanie morfiny siarczanu stanowi stan zagrożenia życia, głównie z powodu depresji ośrodka oddechowego prowadzącej do niewydolności oddechowej i potencjalnego zgonu. Charakterystyczne objawy kliniczne obejmują „szpilkowate” źrenice, śpiączkę, płytki oddech z możliwością całkowitego zatrzymania, sinicę, niedociśnienie tętnicze z niewydolnością serca, hipotermię, drgawki, rabdomiolizę oraz wiotkość kończyn. Powikłania ogólnoustrojowe to m.in. niewydolność sercowo-naczyniowa, ostra niewydolność nerek wtórna do rabdomiolizy i hipoperfuzji, a także zachłystowe zapalenie płuc wynikające z upośledzenia odruchów obronnych. Hipoksemia i kwasica oddechowa są konsekwencjami zaburzeń oddychania, a obwodowa wazokonstrykcja manifestuje się chłodną skórą.
antagonista opioidów, depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, hipoksemia, hipotermia, kwasica oddechowa, morfina siarczan, nalokson, napad drgawkowy, niedociśnienie, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność sercowo-naczyniowa, niewydolność układu oddechowego, objawy neurologiczne, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, sinica, śpiączka, szpilkowate źrenice, toksyczne działanie opioidów, wstrząs kardiogenny, zachłystowe zapalenie płuc - Leksykon leków
Przedawkowanie – Oxydolor Fast 20 mg
Przedawkowanie oksykodonu zawartego w preparacie Oxydolor Fast (dostępnego w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg chlorowodorku oksykodonu, gdzie tabletka 20 mg zawiera 17,93 mg oksykodonu) manifestuje się charakterystycznym zespołem objawów klinicznych. Dominują zwężenie źrenic (mioza), depresja oddechowa z częstością oddechów poniżej 12/min, postępująca senność prowadząca do stuporu i śpiączki, zmniejszenie napięcia mięśni szkieletowych oraz hipotensja. W ciężkich przypadkach obserwuje się zapaść krążeniową, bradykardię (<60 uderzeń/min) oraz niekardiogenny obrzęk płuc, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia i wymagają intensywnej terapii. Progresja objawów od senności do śpiączki odzwierciedla narastający toksyczny wpływ oksykodonu na ośrodkowy układ nerwowy.
bradykardia, chlorowodorek oksykodonu, depresja oddechowa, hipoksemia, hipotensja, mioza, niekardiogenny obrzęk płuc, oddział intensywnej terapii, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, sinica, spadek ciśnienia tętniczego, śpiączka, stupor, szpilkowate źrenice, tętno obwodowe, wiotkość mięśni, zaburzenie perfuzji narządowej, zapaść krążeniowa, zwężenie źrenic - Leksykon substancji czynnych
Morfina – Przedawkowanie
Przedawkowanie morfiny, silnego opioidu, stanowi stan zagrożenia życia, charakteryzujący się depresją ośrodkowego układu nerwowego i oddechowego, z częstością oddechów spadającą do 2-4/min, prowadzącą do bezdechu i śpiączki. Typowe objawy kliniczne obejmują silną miozę („szpilkowate źrenice”), sinicę, chłodną i wilgotną skórę, wiotkość mięśni oraz zaburzenia krążenia (bradykardia, tachykardia, niedociśnienie tętnicze). Dawka potencjalnie śmiertelna u dorosłych bez tolerancji wynosi 40-60 mg doustnie lub około 30 mg pozajelitowo. Współistniejące czynniki, takie jak skopolamina, leki nasenne i alkohol, nasilają toksyczność morfiny. Szczególną uwagę należy zwrócić na przedawkowanie po podaniu podpajęczynówkowym, gdzie objawy mogą wystąpić do 24 godzin po podaniu, z ryzykiem niedotlenienia narządów.
antagonista receptorów opioidowych, bezdech, bradykardia, depresja oddechowa, drgawki, lek opioidowy, mioza, morfina, nalokson, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, obrzęk płuc, podanie podpajęczynówkowe, przedawkowanie morfiny, rabdomioliza, sinica, skopolamina, śpiączka, stan zagrożenia życia, stupor, szpilkowate źrenice, tachykardia, tlenoterapia, wstrząs, zachłystowe zapalenie płuc, zapaść krążeniowa, zespół odstawienia - Leksykon leków
Przedawkowanie – Accordeon 40 mg
Przedawkowanie oksykodonu, substancji czynnej leku Accordeon o przedłużonym uwalnianiu (do 12 godzin), manifestuje się charakterystyczną triadą objawów opioidowych: miozą, depresją oddechową oraz zaburzeniami świadomości, które mogą progresować do śpiączki, niewydolności krążenia, bradykardii (<60/min), hipotensji oraz obrzęku płuc. W ciężkich przypadkach obserwuje się także toksyczną leukoencefalopatię jako powikłanie neurologiczne. Nasilenie toksyczności oksykodonu wzrasta synergistycznie przy jednoczesnym spożyciu alkoholu lub leków psychotropowych. W obrazie klinicznym mogą wystąpić także omamy i stopniowe pogorszenie świadomości, co wymaga szybkiej diagnostyki i interwencji. Węgiel aktywowany (50 g u dorosłych, 10-15 g u dzieci) powinien być podany w ciągu 1 godziny od przedawkowania, z uwzględnieniem ochrony dróg oddechowych, zwłaszcza w przypadku preparatów o przedłużonym uwalnianiu.
antagonista opioidowy, antagonista receptorów opioidowych, bradykardia, depresja oddechowa, hipotonia, infuzja dożylna, interwencja medyczna, mioza, nalokson, niewydolność krążenia, obrzęk płuc, ośrodkowy układ nerwowy, przedawkowanie oksykodonu, szpilkowate źrenice, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, toksyczna leukoencefalopatia, węgiel aktywowany, zaburzenie świadomości, zespół odstawienny - Leksykon substancji czynnych
Nalokson – Wskazania do stosowania
Nalokson jest antagonistą receptorów opioidowych stosowanym głównie w postaci iniekcyjnej do odwracania depresji ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza depresji oddechowej wywołanej przez opioidy naturalne i syntetyczne. Wskazania obejmują leczenie ostrych zatruć i przedawkowań opioidów, wyprowadzanie pacjentów ze znieczulenia opioidowego, znoszenie depresji oddechowej u noworodków po ekspozycji na opioidy podczas porodu oraz diagnostykę różnicową zatrucia opioidami. Preparaty iniekcyjne (np. Naloxone Accord, Naloxonum Hydrochloricum WZF) są stosowane u dorosłych, młodzieży, dzieci i niemowląt powyżej 4 kg masy ciała. Nalokson podaje się dożylnie, domięśniowo lub podskórnie, a jego szybkie podanie jest kluczowe w przypadku objawów takich jak depresja oddechowa, utrata przytomności, zwężenie źrenic i hipotensja.
antagonista receptorów opioidowych, depresja oddechowa, depresja ośrodka oddechowego, depresja ośrodkowego układu nerwowego, hipotensja, nalokson, narkotyczny lek przeciwbólowy, okres pooperacyjny, okres poznieczuleniowy, oksykodon, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodek oddechowy, preparat złożony, przedawkowanie opioidów, receptor opioidowy, szpilkowate źrenice, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, zaparcie indukowane opioidami, zaparcie wywołane opioidami, zatrucie opioidami, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Bunondol 0,3 mg/ml
Przedawkowanie buprenorfiny chlorowodorku, stosowanej w preparacie Bunondol (0,3 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań), stanowi stan zagrożenia życia, głównie z powodu ryzyka zahamowania czynności układu oddechowego. Objawy przedawkowania obejmują senność, nudności, wymioty, znaczne zwężenie źrenic (szpilkowate, niereagujące na światło) oraz depresję ośrodka oddechowego prowadzącą do hipoksji. Mechanizmy tych objawów wynikają z działania buprenorfiny na receptory opioidowe oraz stymulacji ośrodków w pniu mózgu, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Szczególnie istotne jest szybkie rozpoznanie i leczenie zahamowania oddechu, które jest bezpośrednim zagrożeniem życia pacjenta.
antagonista receptorów opioidowych, Bunondol, buprenorfina chlorowodorek, częściowy agonista receptorów opioidowych, depresja oddechowa, doksapram, farmakodynamika, farmakokinetyka, hipoksja, intubacja dotchawicza, nalokson, niewydolność oddechowa, nudności, receptory opioidowe, saturacja krwi tlenem, senność, szpilkowate źrenice, worek samorozprężalny, wymioty, zahamowanie czynności oddechowej, zwężenie źrenic - Leksykon leków
Przedawkowanie – Morphine Kalceks 10 mg/ml
Przedawkowanie morfiny stanowi krytyczne zagrożenie życia, manifestujące się klasyczną triadą objawów: miozą (szpilkowate źrenice), depresją oddechową oraz obniżonym ciśnieniem tętniczym. Dawki potencjalnie śmiertelne u osób bez tolerancji wynoszą 40-60 mg doustnie lub około 30 mg pozajelitowo. W ciężkich przypadkach dochodzi do powikłań takich jak zachłystowe zapalenie płuc, zaburzenia krążenia, śpiączka oraz niewydolność oddechowa, będąca główną przyczyną zgonów. Współistniejące stosowanie innych substancji depresyjnych, np. alkoholu, leków nasennych czy skopolaminy, znacząco potęguje toksyczność morfiny i ryzyko śmiertelnego przedawkowania.
antagonista receptorów opioidowych, bradykardia, chlorowodorek morfiny, depresja oddechowa, hiperkapnia, hipoksemia, hipoperfuzja narządowa, hipotensja, kwasica oddechowa, mioza, nalokson, niewydolność oddechowa, obniżone ciśnienie tętnicze, obrzęk płuc, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodek oddechowy, pień mózgu, płukanie żołądka, płynoterapia dożylna, skopolamina, śpiączka, środek przeczyszczający, szpilkowate źrenice, tolerancja na morfinę, węgiel aktywowany, wentylacja mechaniczna, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenia rytmu serca, zachłystowe zapalenie płuc - Leksykon leków
Przedawkowanie – Morphini sulfas WZF 10 mg/ml
Przedawkowanie morfiny siarczanu, dostępnej w postaci roztworu do wstrzykiwań Morphini Sulfas WZF (10 mg/ml oraz 20 mg/ml), stanowi stan zagrożenia życia, charakteryzujący się patognomonicznym objawem w postaci „szpilkowatych” źrenic oraz depresją ośrodka oddechowego prowadzącą do płytkiego oddechu i potencjalnego zatrzymania oddychania. Klinicznie obserwuje się także śpiączkę, sinicę, hipotermię, niedociśnienie tętnicze, wiotkość kończyn, a u niemowląt i dzieci mogą wystąpić drgawki. Dodatkowo, powikłania takie jak rabdomioliza z ryzykiem ostrej niewydolności nerek oraz zachłystowe zapalenie płuc u pacjentów z zaburzeniami odruchów obronnych wymagają natychmiastowej interwencji i leczenia nerkozastępczego w przypadku niewydolności nerek.
aspiracja treści żołądkowej, depresja oddechowa, drgawki, hipotermia, mioza, nalokson, niedociśnienie tętnicze, ostra niewydolność nerek, płytki oddech, rabdomioliza, rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych, siarczan morfiny, sinica, śpiączka, szpilkowate źrenice, tlenoterapia, zachłystowe zapalenie płuc, zahamowanie czynności oddechowej, zatrucie opioidami, zwężenie źrenic - Leksykon substancji czynnych
Kodeina – Przedawkowanie
Przedawkowanie kodeiny stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, głównie z powodu depresji ośrodkowego układu nerwowego (OUN) i układu oddechowego. Dawka toksyczna u dorosłych to >350 mg jednorazowo, a u dzieci >5 mg/kg masy ciała. Objawy obejmują depresję oddechową, bezdech, senność, śpiączkę, drgawki (u dzieci już przy >2 mg/kg), bradykardię, zwężenie źrenic (mioza), nudności, wymioty, a także reakcje histaminowe (świąd, wysypka). W ciężkich przypadkach obserwuje się sinicę, zapaść krążeniową i zatrzymanie akcji serca. Szczególne ryzyko występuje przy jednoczesnym spożyciu alkoholu, leków psychotropowych i innych depresantów OUN. U dzieci objawy mogą pojawić się już przy dawce progowej 2 mg/kg, z częstszymi drgawkami i bezdechem.
antagonista opioidów, ataksja, bezdech, bradykardia, ciśnienie tętnicze, depresja oddechowa, drgawki, funkcje wątroby, mioza, N-acetylocysteina, nalokson, niedociśnienie tętnicze, ośrodek oddechowy, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, pokrzywka, przedawkowanie opioidów, sinica, śpiączka, świąd, szpilkowate źrenice, tlenoterapia, uwalnianie histaminy, uzależnienie fizyczne, uzależnienie psychiczne, węgiel aktywny, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zatrzymanie krążenia, zatrzymanie moczu