wysoka osmolalność
Wysoka osmolalność, określana również jako hiperosmolalność, odnosi się do stanu, w którym stężenie cząstek rozpuszczonych w płynach ustrojowych jest podwyższone ponad wartości prawidłowe. W warunkach fizjologicznych osmolalność osocza mieści się w zakresie 275-295 mOsm/kg H₂O. O hiperosmolalności mówimy, gdy wartość ta przekracza 300 mOsm/kg H₂O.
Przyczyną wysokiej osmolalności mogą być stany odwodnienia, hiperglikemia, zatrucie alkoholem etylowym, metanolem lub glikolem etylenowym, a także przewlekła niewydolność nerek. W praktyce klinicznej najczęściej spotykamy hiperosmolalność w przebiegu stanów hiperglikemicznych, zwłaszcza nieketonowej śpiączki hiperglikemicznej (HHS – Hyperosmolar Hyperglycemic State).
Diagnostyka obejmuje oznaczenie osmolalności osocza metodą bezpośrednią (krioskopową) lub pośrednią (obliczeniową). Ważnym parametrem jest luka osmolalna, czyli różnica między osmolalnością zmierzoną a obliczoną, której podwyższenie może wskazywać na obecność dodatkowych substancji osmotycznie czynnych w osoczu, np. alkoholi.
Leczenie wysokiej osmolalności polega na usunięciu przyczyny oraz przywróceniu prawidłowego bilansu wodno-elektrolitowego. W przypadku hiperglikemii kluczowe jest podawanie płynów, insulinoterapia oraz wyrównanie zaburzeń elektrolitowych. Monitorowanie osmolalności jest niezbędne w prowadzeniu pacjentów w stanie krytycznym, zwłaszcza z chorobami endokrynologicznymi i zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Addiphos (170,1 mg + 133,5 mg + 14 mg)/ml
Addiphos to koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, zawierający fosforany wraz z jonami potasu i sodu, o składzie: potasu diwodorofosforan 170,1 mg/ml, disodu fosforan dwuwodny 133,5 mg/ml oraz potasu wodorotlenek 14,0 mg/ml. W 1 ml koncentratu znajduje się 2 mmol (62 mg) fosforanów, 1,5 mmol (59 mg) potasu oraz 1,5 mmol (34 mg) sodu. Preparat cechuje się wysoką osmolalnością 3200 mOsm/kg wody oraz pH w zakresie 6,2-6,5, co wymaga odpowiedniego rozcieńczenia przed podaniem dożylnym, aby uniknąć podrażnienia naczyń i innych powikłań związanych z infuzją hipertonicznego roztworu.
Addiphos, disodu fosforan dwuwodny, eliminacja fosforanów, filtracja kłębuszkowa, hipertoniczny roztwór, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, kumulacja fosforanów, podanie dożylne, podrażnienie naczyń żylnych, potasu diwodorofosforan, potasu wodorotlenek, właściwości farmakokinetyczne, wysoka osmolalność, zaburzenie czynności nerek - Leksykon substancji czynnych
Potasu wodorotlenek – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Potasu wodorotlenek, jako składnik produktu leczniczego ADDIPHOS, dostarcza istotne elektrolity: 1,5 mmol (59 mg) potasu, 1,5 mmol (34 mg) sodu oraz 2 mmol (62 mg) fosforanów na 1 ml koncentratu. Ze względu na wysoką osmolalność roztworu (3200 mOsm/kg wody) oraz pH 6,2-6,5, podawanie nierozcieńczonego koncentratu jest bezwzględnie przeciwwskazane. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, niewydolnością nadnerczy, stanem odwodnienia, wstrząsem oraz u osób z tendencją do retencji sodu, ze względu na ryzyko hiperkaliemii i zaburzeń równowagi elektrolitowej.
hiperkaliemia, niewydolność nadnerczy, odwodnienie, osmolarność roztworu, powikłanie naczyniowe, powikłanie zakrzepowe, retencja sodu, uszkodzenie śródbłonka naczyniowego, wodorotlenek potasu, wysoka osmolalność, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie gospodarki potasowej, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie rytmu serca, zakrzepowe zapalenie żył, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – MultiHance 529 mg/ml (0,5 mmol/ml)
MultiHance (gadobenian dimegluminy) w stężeniu 529 mg/ml (0,5 mmol/ml) jest środkiem kontrastowym zawierającym gadolin, stosowanym dożylnie w diagnostyce obrazowej. Jego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na gadobenian dimegluminy lub substancje pomocnicze, a także u osób z historią reakcji alergicznych na jakiekolwiek pochodne chelatowe gadolinu. Preparat charakteryzuje się wysoką osmolalnością 1970 mOsm/kg i lepkością 5,3 mPa.s w 37°C, co może stanowić dodatkowe ryzyko u pacjentów z zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej. Dostępny jest w objętościach 5 ml, 10 ml, 15 ml i 20 ml, zawierających odpowiednio 1670 mg (2,5 mmol), 3340 mg (5 mmol), 5010 mg (7,5 mmol) oraz 6680 mg (10 mmol) kwasu gadobenowego, co należy uwzględnić ze względu na potencjalne zwiększenie ryzyka działań niepożądanych przy większych dawkach.
diagnostyka obrazowa, działanie niepożądane, gadobenian dimegluminy, kwas gadobenowy, meglumin, nadwrażliwość na substancję czynną, pochodna chelatowa gadolinu, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, środek kontrastowy z gadolinem, wstrząs anafilaktyczny, wysoka osmolalność, wywiad alergiczny, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej - Leksykon leków
Interakcje leku – Glycophos 216 mg/ml
Produkt leczniczy Glycophos, zawierający sodu glicerofosforan w stężeniu 216 mg/ml (1 mmol fosforu/ml oraz 2 mmol sodu/ml), wykazuje ograniczone interakcje farmakologiczne. Najistotniejszą klinicznie interakcją jest umiarkowany spadek stężenia fosforanów w surowicy podczas jednoczesnego podawania z preparatami węglowodanowymi, np. roztworami glukozy, co wynika z insulinozależnego transportu fosforanów do komórek i może prowadzić do względnej hipofosfatemii. W związku z tym zaleca się regularne monitorowanie poziomu fosforanów u pacjentów, zwłaszcza tych poddawanych długotrwałemu żywieniu pozajelitowemu zawierającemu glukozę. Nie stwierdzono istotnych interakcji z innymi lekami, a spożycie alkoholu podczas terapii jest niewskazane ze względu na potencjalny wpływ na gospodarkę wodno-elektrolitową, mimo braku bezpośrednich danych.
bilans elektrolitowy, fosforany w surowicy, glicerofosforan sodu, Glycophos, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipertoniczny roztwór, hipofosfatemia, mieszanina do żywienia pozajelitowego, parametry biochemiczne, stężenie fosforanów w surowicy, stężenie fosforanów we krwi, suplementacja fosforanów, węglowodan, wysoka osmolalność, żywienie pozajelitowe