inflamasom
Inflamasom to cytoplazmatyczny kompleks białkowy, który stanowi kluczowy element odporności wrodzonej. Jest to multibiałkowa platforma, która rozpoznaje sygnały zagrożenia, zarówno endogenne (np. kryształy moczanowe, ATP), jak i egzogenne (np. składniki bakterii, wirusów), prowadząc do aktywacji procesów zapalnych.
Głównym zadaniem inflamasomu jest aktywacja kaspazy-1, enzymu odpowiedzialnego za proteolityczne dojrzewanie cytokin prozapalnych, takich jak interleukina-1β (IL-1β) i IL-18. Aktywacja inflamasomu skutkuje również formą śmierci komórkowej zwaną pyroptosis, która charakteryzuje się uwolnieniem zawartości komórki wraz z mediatorami zapalnymi do przestrzeni międzykomórkowej.
Istnieje kilka typów inflamasomów, w tym najlepiej poznany NLRP3, a także NLRC4, AIM2 i NLRP1. Dysregulacja inflamasomów jest powiązana z wieloma chorobami zapalnymi, autoimmunologicznymi i metabolicznymi, takimi jak dna moczanowa, cukrzyca typu 2, miażdżyca, choroby neurodegeneracyjne oraz niektóre zespoły autoimmunologiczne.
Badania nad inflamasomami stanowią obiecujący kierunek w poszukiwaniu nowych strategii terapeutycznych dla chorób związanych z przewlekłym stanem zapalnym. Leki ukierunkowane na blokowanie aktywności inflamasomów lub ich produktów (np. antagoniści receptora IL-1) są już stosowane w leczeniu niektórych chorób zapalnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mukozitis – Patofizjologia i mechanizm
Mukozitis to złożone, wielofazowe powikłanie leczenia przeciwnowotworowego, szczególnie radioterapii głowy i szyi oraz chemioterapii, charakteryzujące się uszkodzeniem DNA komórek nabłonka jamy ustnej i generacją reaktywnych form tlenu (ROS). Proces patogenetyczny obejmuje pięć faz: inicjacji (uszkodzenie DNA i ROS), upregulacji (aktywacja NF-κB i produkcja cytokin prozapalnych TNF-α, IL-1β, IL-6), amplifikacji (sprzężenia zwrotne nasilające uszkodzenia), owrzodzenia (kliniczne objawy, ból, kolonizacja bakteryjna) oraz gojenia (proliferacja i różnicowanie nabłonka). Kluczową rolę odgrywają ROS, które przy nadmiarze powodują uszkodzenia oksydacyjne, oraz cytokiny prozapalne, które nasilają stan zapalny i apoptozę. Mikrobiom jamy ustnej i wrodzony układ odpornościowy, w tym makrofagi i receptory Toll-podobne (TLR), modulują przebieg mukozitis, co wskazuje na dwukierunkową interakcję między mikroorganizmami a odpowiedzią immunologiczną gospodarza.
adenozynotrifosforan, antagonista receptora IL-1, apoptoza komórkowa, blaszka właściwa, cyklooksygenaza-2, czynnik jądrowy kappa-B, czynnik wzrostu keratynocytów, fotobiomodulacja, funkcja mitochondrialna, IL-1β, IL-6, inflamasom, kinaza MAP, kwas hialuronowy, mikrobiota jamy ustnej, mukozitis, przeszczep komórek macierzystych, pseudobłona, radioterapia głowy i szyi, reaktywne formy tlenu, receptory toll-podobne, reduktaza dihydrofolianowa, tlenek azotu, TNF-α, uszkodzenie DNA, wrodzona odpowiedź immunologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Paciorkowiec grupy a – Patofizjologia i mechanizm
Streptococcus pyogenes (paciorkowiec grupy A) to Gram-dodatnia bakteria odpowiedzialna za szerokie spektrum zakażeń, od powierzchownych (zapalenie gardła, liszajec) po inwazyjne (martwicze zapalenie powięzi, bakteriemia). Kluczowym czynnikiem wirulencji jest białko M, które hamuje fagocytozę i umożliwia kolonizację poprzez wiązanie z fibrynogenem i fibronektyną. Bakteria wykorzystuje także otoczkę z kwasu hialuronowego, enzymy proteolityczne (np. peptydaza C5a, SpeB) oraz toksyny cytolityczne (streptolizyny O i S) do unikania odpowiedzi immunologicznej gospodarza i niszczenia tkanek. Superantygeny (SPE A, B, C) wywołują burzę cytokinową, co jest istotne w patogenezie paciorkowcowego zespołu wstrząsu toksycznego (STSS). Oporność na antybiotyki, w tym penicyliny i makrolidy, rośnie, m.in. dzięki mechanizmom takim jak pompy wypływu i enzymatyczna degradacja leków, a także nowo odkrytemu mechanizmowi oporności na sulfametoksazol zależnemu od pozyskiwania zredukowanych folianów od gospodarza (gen thfT).
angina paciorkowcowa, bakteriemia, białko M, biofilm, burza cytokinowa, czynnik wirulencji, fagocytoza, główny układ zgodności tkankowej, gorączka reumatyczna, infekcja inwazyjna, inflamasom, kwas hialuronowy, martwicze zapalenie powięzi, mimikra molekularna, oporność na antybiotyki, ostre kłębuszkowe zapalenie nerek, otoczka polisacharydowa, paciorkowcowy zespół wstrząsu toksycznego, paciorkowiec grupy A, peptydaza C5a, piodermia, proteaza cysteinowa, proteaza serynowa, streptolizyna O, streptolizyna S, superantygen, szkarlatyna, zakażenie paciorkowcem grupy A, zapalenie gardła, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie tkanki podskórnej, zespół wstrząsu toksycznego - Leksykon chorób i schorzeń
Opoksa – Patofizjologia i mechanizm
Wirus opoksy (MPXV), należący do rodzaju Orthopoxvirus, charakteryzuje się liniowym, dwuniciowym DNA o długości około 197 kb i średnicy 200-250 nm. Patogeneza zależy od szczepu (klad I i II z podkladami Ia, Ib, IIa, IIb), statusu immunologicznego pacjenta oraz powikłań. Klad I, szczególnie podklad Ib wykazujący wyższą transmisyjność, powoduje cięższe postacie choroby. Inkubacja trwa do 14 dni, po czym pojawiają się objawy prodromalne: gorączka, ból, powiększenie węzłów chłonnych (szczególnie pachwinowych), a następnie wysypka ewoluująca od grudek do krost i strupów, trwająca 2-4 tygodnie. W fazie pęcherzykowej obserwuje się charakterystyczne zmiany histopatologiczne z akantozą, spongiozą i naciekiem zapalnym. Wirus replikuje się w komórkach nabłonkowych, dendrytycznych i makrofagach, wykorzystując mechanizmy unikania odpowiedzi immunologicznej, m.in. hamując ekspresję interferonów i MHC klasy I. W zakażeniu występują dwie formy wirionów: IMV (jednobłonowe) i EEV (dwubłonowe), różniące się mechanizmem wnikania i uwalniania z komórki. Kluczowe enzymy wirusa to kinaza B1R i fosfopilaza F13, z mutacjami w F13 związanymi z opornością na tekowirimat.
akantoza naskórka, apoptoza, błona śluzowa, burza cytokinowa, choroba krwotoczna, ciałko wtrętowe, cytokina zapalna, dysfagia, główny kompleks zgodności tkankowej, inflamasom, komórka NK, MSM, nefrotoksyczność, Orthopoxvirus, płyn ustrojowy, posocznica, powiększenie węzłów chłonnych, poxviridae, przeciwciało neutralizujące, pyroptoza, retikulum endoplazmatyczne, spongioza, stan zapalny, zwyrodnienie balonowate - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła choroba ziarniniakowa – Patofizjologia i mechanizm
Przewlekła choroba ziarniakowa (CGD) jest pierwotnym niedoborem odporności spowodowanym mutacjami w genach kodujących podjednostki kompleksu oksydazy NADPH fagocytów, co prowadzi do defektu w produkcji reaktywnych form tlenu (ROS), w tym anionów ponadtlenkowych i nadtlenku wodoru. W efekcie fagocyty (neutrofile, monocyty, makrofagi) nie są zdolne do skutecznego zabijania bakterii i grzybów, zwłaszcza katalazo-dodatnich, co skutkuje nawracającymi, ciężkimi zakażeniami oraz tworzeniem ziarniniaków w różnych narządach. CGD dzieli się na formę sprzężoną z chromosomem X (mutacje w genie CYBB kodującym gp91phox, 65-70% przypadków) oraz autosomalną recesywną (mutacje w genach NCF1, NCF2, CYBA, NCF4, CYBC1, 30-35% przypadków). Diagnostyka opiera się na ocenie produkcji ponadtlenku przez fagocyty za pomocą testów takich jak redukcja błękitu nitrotetrazolowego (NBT) i cytometria przepływowa z dihydrorodaminą 123 (DHR). Przebieg kliniczny i przeżywalność korelują z resztkową aktywnością NADPH oksydazy, niezależnie od konkretnego genu.
CGD sprzężone z chromosomem X, choroba autoimmunologiczna, cytometria przepływowa, dysmutaza ponadtlenkowa, fagocytoza, gen CYBB, inflamasom, mieloperoksydaza, nadtlenek wodoru, NETs, nieswoiste zapalenie jelit, oksydaza NADPH, pierwotny niedobór odporności, przewlekła choroba ziarniakowa, reaktywne formy tlenu, rodnik hydroksylowy, TNF-alfa, wybuch tlenowy, zespół kliniczny, ziarniniaki - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba hashimoto – Patofizjologia i mechanizm
Choroba Hashimoto to przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, charakteryzujące się niszczeniem komórek pęcherzykowych tarczycy przez mechanizmy immunologiczne, w tym aktywację limfocytów T i produkcję przeciwciał przeciwtarczycowych (anty-TPO u >90% pacjentów, anty-Tg u 50-80%). Patogeneza opiera się na utracie tolerancji immunologicznej wobec autoantygenów tarczycy, z kluczową rolą limfocytów T CD8+ i CD4+ (Th1, Th17, Treg), które prowadzą do zapalenia, zwłóknienia i apoptozy tyreocytów. Cytokiny prozapalne (IFN-γ, TNF-α, IL-17, IL-1, IL-18) oraz komponenty inflamasomu nasilają proces zapalny i uszkodzenie komórek tarczycy. Mechanizmy uszkodzenia obejmują cytotoksyczność zależną od przeciwciał (ADCC), apoptozę Fas/FasL oraz cytotoksyczność limfocytów T, co finalnie prowadzi do niedoczynności tarczycy z podwyższonym poziomem TSH i TRH.
cytokina Th1, cytotoksyczność komórkowa zależna od przeciwciał, dysbioza jelitowa, gen HLA-DR, inflamasom, komórka pęcherzykowa tarczycy, limfocyt B, limfocyt T, limfocyt T CD4+, limfocyt T CD8, ludzki antygen leukocytarny, metylacja DNA, modyfikacja histonu, naciek limfocytarny, niedoczynność tarczycy, piroptoza, przeciwciało anty-TPO, przeciwciało przeciwko peroksydazie tarczycowej, przeciwciało przeciwko receptorowi TSH, przeciwciało przeciwtarczycowe, przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, receptor TSH, regulatorowy limfocyt T, selekcja klonalna, tolerancja immunologiczna, trójjodotyronina, tyroksyna, układ dopełniacza