indukcja enzymu CYP3A
Indukcja enzymu CYP3A to proces zwiększenia aktywności i ekspresji cytochromu P450 3A – jednego z najważniejszych enzymów uczestniczących w metabolizmie leków. CYP3A metabolizuje około 50% stosowanych klinicznie leków, dlatego zmiany w jego aktywności mają istotne znaczenie kliniczne.
Indukcja enzymu CYP3A następuje pod wpływem różnych substancji (induktorów), które aktywują receptory jądrowe (głównie PXR – pregnane X receptor oraz CAR – constitutive androstane receptor). Aktywacja tych receptorów prowadzi do zwiększenia transkrypcji genów kodujących enzymy CYP3A i w konsekwencji wzrostu ich syntezy.
Klinicznie istotne induktory CYP3A obejmują m.in. ryfampicynę, karbamazepinę, fenytoinę, fenobarbital, dziurawiec i glikokortykosteroidy. Indukcja CYP3A prowadzi do przyspieszonego metabolizmu leków będących substratami tego enzymu, co może skutkować obniżeniem ich stężenia w osoczu poniżej wartości terapeutycznych i zmniejszeniem skuteczności leczenia.
Indukcja CYP3A jest procesem stopniowym, wymagającym syntezy nowych białek enzymatycznych. Pełny efekt indukcji obserwuje się zwykle po kilku dniach od rozpoczęcia stosowania induktora, a powrót do wyjściowej aktywności enzymu następuje w ciągu 1-3 tygodni po odstawieniu induktora.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Darunavir Zentiva
Darunavir Zentiva 800 mg, stosowany wyłącznie w skojarzeniu z kobicystatem lub niską dawką rytonawiru, wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących dawkowania i monitorowania, zwłaszcza u pacjentów z wcześniejszą terapią przeciwretrowirusową, obecnością mutacji oporności (DRV-RAM), wiremią HIV-1 RNA ≥100 000 kopii/ml oraz liczbą komórek CD4+ <100 x 10⁶/l. W trakcie ciąży stosowanie darunawiru z kobicystatem jest przeciwwskazane ze względu na znaczne obniżenie stężenia Cmin (nawet o 90%), co zwiększa ryzyko niepowodzenia wirusologicznego i transmisji HIV. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza z przewlekłym zapaleniem typu B lub C, konieczne jest częstsze monitorowanie AspAT/AlAT, a w przypadku ciężkich zaburzeń wątroby lek jest przeciwwskazany. W populacji geriatrycznej oraz u dzieci poniżej 3 roku życia lub o masie ciała <15 kg brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Należy zwrócić uwagę na ryzyko ciężkich reakcji skórnych (0,4% pacjentów), w tym zespołu DRESS i Stevensa-Johnsona, oraz na możliwość polekowego zapalenia wątroby (0,5% pacjentów).
aktywność transaminaz, alergia na sulfonamidy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Gravesa-Basedowa, ciężka reakcja skórna, cytolityczne zapalenie wątroby, cytomegalowirusowe zapalenie siatkówki, enzymy wątrobowe, glikoproteina p, grupa sulfonamidowa, hemofilia, indukcja enzymu CYP3A, induktor CYP3A, inhibitor CYP3A, inhibitor proteazy, klady HIV-1, klirens kreatyniny, kobicystat, komórki CD4, kwaśna glikoproteina α1, marskość wątroby, martwica kości, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, oporność na darunawir, ostra uogólniona osutka krostkowa, polekowe zapalenie wątroby, półpasiec, przewlekłe zapalenie wątroby, reaktywacja wirusa opryszczki, rytonawir, supresja wirusa, tenofowir dizoproksyl, terapia przeciwretrowirusowa, wiremia HIV-1 RNA, wylew śródskórny, wzmacniacz farmakokinetyczny, zaburzenia czynności wątroby, zapalenie płuc Pneumocystis, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej, złożona terapia przeciwretrowirusowa