etanol w lekach
Etanol w lekach stanowi rozpowszechniony składnik pomocniczy, służący jako rozpuszczalnik dla substancji aktywnych nierozpuszczalnych w wodzie. Jego właściwości amfifilowe umożliwiają rozpuszczanie zarówno związków hydrofilowych, jak i lipofilowych, co czyni go cennym komponentem formulacji farmaceutycznych.
W preparatach leczniczych etanol występuje w różnych stężeniach, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu procent. Można go znaleźć w lekach doustnych (nalewki, syropy, krople), preparatach dermatologicznych (płyny odkażające, toniki) oraz w niektórych lekach parenteralnych. Oprócz funkcji rozpuszczalnika, etanol pełni również rolę konserwantu, przedłużając trwałość produktów leczniczych.
Stosowanie etanolu w lekach wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnionych od alkoholu, kobiet w ciąży oraz dzieci. U niemowląt i małych dzieci metabolizm etanolu jest wolniejszy, co zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Istotne jest również uwzględnienie zawartości alkoholu w lekach przy prowadzeniu pojazdów oraz obsłudze maszyn, gdyż nawet niewielkie ilości mogą wpływać na sprawność psychomotoryczną.
W praktyce klinicznej ważna jest świadomość potencjalnych interakcji między etanolem zawartym w lekach a innymi substancjami leczniczymi, szczególnie tymi metabolizowanymi przez wątrobę. Jednoczesne stosowanie kilku preparatów zawierających alkohol może prowadzić do kumulacji jego działania. Farmaceuci i lekarze powinni informować pacjentów o zawartości etanolu w przepisywanych lekach, szczególnie w przypadku grup ryzyka.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Syrop z dziewanny Ziołowa Tradycja 952 mg/5 ml
Syrop z dziewanny Ziołowa Tradycja zawiera wyciąg płynny z kwiatu dziewanny w stężeniu 952 mg/5 ml i jest przeznaczony do stosowania doustnego u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat. Zalecana dawka wynosi 15 ml podawane 3-4 razy na dobę, co daje maksymalną dawkę dobową 60 ml. Produkt nie powinien być stosowany dłużej niż 7 dni. Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 12 roku życia ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa. Syrop zawiera do 7,9% wag. etanolu (maksymalnie 0,5 g etanolu w 5 ml) oraz 3,7 g sacharozy w 5 ml, co wymaga uwagi u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnionych od alkoholu, z padaczką, kobiet w ciąży i karmiących oraz u osób z cukrzycą.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Urofort –
Podczas kwalifikacji pacjenta do terapii lekiem Urofort, płynem doustnym zawierającym wyciąg z liścia mącznicy (Arctostaphylos uva-ursi L.), ziela nawłoci (Solidago virgaurea L.) oraz ziela pokrzywy (Urtica dioica L.) w proporcjach 45/35/20, należy bezwzględnie wykluczyć osoby z nadwrażliwością na składniki preparatu, zwłaszcza na rośliny z rodziny Asteraceae, do której należy nawłoć. Przeciwwskazaniem jest także konieczność ograniczenia podaży płynów, np. w schorzeniach nefrologicznych i kardiologicznych, ze względu na potencjalne działanie moczopędne leku. Urofort jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z obrzękami wynikającymi z niewydolności serca i nerek, gdyż może prowadzić do zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej i pogorszenia stanu klinicznego. Preparat zawiera 40-50% V/V etanolu, co ogranicza jego stosowanie u osób z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu, padaczką, chorobami neurologicznymi oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
choroba autoimmunologiczna, choroba neurologiczna, choroba wątroby, działanie immunomodulujące, działanie moczopędne, etanol w lekach, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, interakcja farmakodynamiczna, kamica nerkowa, liść mącznicy, nadwrażliwość na składniki leku, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk sercowo-nerkowy, padaczka, reakcja krzyżowa, rodzina Asteraceae, równowaga wodno-elektrolitowa, uzależnienie od alkoholu, wyciąg z liścia mącznicy, zaburzenie elektrolitowe, ziele nawłoci, ziele pokrzywy - Leksykon substancji czynnych
Karczoch – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Karczoch (Cynara scolymus L.) jest składnikiem aktywnym wielu preparatów leczniczych, jednak dostępne dane kliniczne dotyczące jego bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią są niewystarczające. W związku z tym, preparaty zawierające wyciąg z karczocha, takie jak Cynacholin czy Hepatosan fix (zawierający 0,4 g ziela karczocha w saszetce), nie są zalecane w tych grupach pacjentek. Brak jest również informacji o przenikaniu składników karczocha do mleka matki oraz o potencjalnym wpływie na płód i noworodka. Dodatkowo, preparaty takie jak Cholitol i Cynacholin zawierają znaczne ilości etanolu (odpowiednio 58-63% V/V i 40-50% V/V), co stanowi dodatkowe ryzyko w okresie ciąży i laktacji. W przypadku Hepatosan fix, ze względu na wieloskładnikowy charakter, stosowanie jest jednoznacznie przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Bronchosol (218 mg + 0,989 mg)/ 5 ml
Bronchosol, zawierający 218,0 mg wyciągu z ziela tymianku i korzenia pierwiosnka oraz 0,989 mg tymolu na 5 ml syropu, nie posiada wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Produkt zawiera również etanol (do 0,5% m/m) oraz sacharozę (do 845 mg/ml), co wymaga uwzględnienia przy ocenie ryzyka. Ze względu na brak jednoznacznych badań dotyczących przenikania składników aktywnych do mleka matki oraz ich wpływu na płód i noworodka, stosowanie Bronchosolu w tych grupach powinno być rozważane jedynie po dokładnej analizie indywidualnego przypadku, gdy korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne zagrożenia.
badanie kliniczne, ciąża, etanol w lekach, karmienie piersią, karmione dziecko, korzeń pierwiosnka, korzyść terapeutyczna, mleko matki, objaw niepokojący, opcja terapeutyczna, Primula veris, profil bezpieczeństwa leku, przenikanie składników aktywnych, rozwój płodu, sacharoza w lekach, stosunek korzyści do ryzyka, syrop Bronchosol, Thymus vulgaris, tymol, wyciąg gęsty złożony, ziele tymianku - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Cabazitaxel G.L. 20 mg/ml
Preparat Cabazitaxel G.L. (kabazytaksel) w stężeniu 20 mg/ml, stosowany w terapii onkologicznej, wywiera umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Kluczowymi działaniami niepożądanymi wpływającymi na tę zdolność są zmęczenie oraz zawroty głowy, które mogą obniżać koncentrację, czas reakcji oraz koordynację ruchową pacjenta. W preparacie znajduje się również etanol w stężeniu 39,5% v/v (1185 mg w fiolce 3 ml), który może nasilać te efekty. Z tego względu lekarz powinien już na pierwszej konsultacji przed rozpoczęciem terapii wyraźnie poinformować pacjenta o konieczności powstrzymania się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn w przypadku wystąpienia wymienionych objawów.
charakterystyka produktu leczniczego, działania niepożądane kabazytakselu, etanol w lekach, kabazytaksel, koordynacja psychoruchowa, leczenie onkologiczne, leczenie przeciwnowotworowe, objawy neurologiczne, objawy ogólnoustrojowe, roztwór do infuzji, terapia kabazytakselem, terapia przeciwnowotworowa, zawroty głowy, zmęczenie - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Robitussin Expectorans 100 mg/5 ml
Robitussin Expectorans w postaci syropu (100 mg/5 ml) zawiera gwajafenezynę, mukolityk stosowany w terapii kaszlu produktywnego z zalegającą, gęstą wydzieliną oskrzelową, ułatwiający jej odkrztuszanie poprzez zmniejszenie lepkości śluzu. Preparat jest wskazany u dorosłych oraz dzieci powyżej 6. roku życia, w stanach takich jak infekcje górnych dróg oddechowych, zapalenia oskrzeli z produkcją gęstej wydzieliny oraz kaszel utrudniający odkrztuszanie. Standardowa dawka 5 ml syropu dostarcza 100 mg gwajafenezyny. W trakcie terapii należy unikać stosowania leków przeciwkaszlowych hamujących kaszel produktywny oraz zapewnić odpowiednie nawodnienie pacjenta dla optymalizacji efektu terapeutycznego.
benzoesan sodu, choroba wątroby, dieta niskosodowa, etanol w lekach, gęsta wydzielina, glikol propylenowy, gwajafenezyna, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel mokry, kaszel produktywny, lek mukolityczny, lek przeciwkaszlowy, maltitol, nawodnienie pacjenta, nietolerancja fruktozy, odkrztuszanie wydzieliny, reakcja nadwrażliwości, sorbitol, zalegająca wydzielina, zapalenie oskrzeli - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Baladex (50 mg + 30 mg)/5 ml
Baladex, syrop zawierający teofilinę (50 mg/5 ml) i gwajafenezynę (30 mg/5 ml), wywiera istotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, głównie z powodu wysokiej zawartości etanolu – 618,8 mg w 5 ml syropu. Etanol ten, jako substancja psychoaktywna, może powodować zaburzenia koordynacji, wydłużenie czasu reakcji oraz problemy z koncentracją, co znacząco upośledza funkcje psychomotoryczne pacjenta. Lekarz ma obowiązek jednoznacznie poinformować pacjenta o bezwzględnym zakazie prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn podczas terapii Baladexem, a także rozważyć alternatywne leki u pacjentów, dla których zdolność do prowadzenia pojazdów jest kluczowa, np. zawodowych kierowców.
charakterystyka produktu leczniczego, dokumentacja medyczna, drżenie rąk, etanol w lekach, funkcje poznawcze, gwajafenezyna, senność polekowa, sorbitol ciekły, substancje psychoaktywne, syrop leczniczy, teofilina, wpływ leku na zdolność prowadzenia, wydłużony czas reakcji, zaburzenia koncentracji, zaburzenia koordynacji ruchowej, zdolności psychomotoryczne - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Neospasmina 2,23 ml/10 ml
Neospasmina (2,23 ml/10 ml) zawiera wyciąg płynny z owocu głogu (Crataegus monogyna i Crataegus laevigata) oraz korzenia kozłka (Valeriana officinalis) w stosunku 1:1, a także 800 mg etanolu na 10 ml syropu (do 10% V/V), sacharozę (6,7 g/10 ml) i benzoesan sodu (25 mg/10 ml). Produkt jest przeciwwskazany w okresie ciąży ze względu na potencjalnie szkodliwe działanie etanolu na rozwijający się płód. Podobnie, stosowanie Neospasminy jest niewskazane podczas laktacji, gdyż etanol przenika do mleka matki i może negatywnie wpływać na dziecko. Brak jest również wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo składników ziołowych u kobiet karmiących piersią.
alternatywne metody leczenia, Crataegus laevigata, Crataegus monogyna, etanol w lekach, farmakoterapia w ciąży, korzeń kozłka, modyfikacja terapii, Neospasmina, przenikanie leków do mleka, sacharoza, sodu benzoesan, Valeriana officinalis, wpływ leków na płodność, wyciąg z głogu, zdolności reprodukcyjne - Leksykon substancji czynnych
Ziele nawłoci pospolitej – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ziele nawłoci pospolitej (Solidago virgaurea L.) jest składnikiem ziołowych preparatów leczniczych, jednak brak jest wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo ich stosowania u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Produkty takie jak Ziele Nawłoci (zawierające wyłącznie ziele nawłoci) oraz Krople złożone Solidaginis (zawierające ziele nawłoci oraz inne roślinne składniki w proporcjach 4:2:1:1:1 i etanol 66-72% V/V) nie są zalecane w tych okresach ze względu na brak potwierdzenia bezpieczeństwa oraz potencjalne ryzyko dla płodu i niemowlęcia. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność etanolu w Kroplach złożonych Solidaginis, który stanowi dodatkowe przeciwwskazanie w ciąży. Lekarz powinien poinformować pacjentki o braku danych dotyczących bezpieczeństwa i potencjalnych zagrożeniach oraz dokładnie udokumentować przekazanie tych informacji w historii choroby.
alkohol a rozwój płodu, ciąża a leki, dokumentacja medyczna, drapacz lekarski, etanol w lekach, historia choroby, karmienie piersią, Krople Solidaginis, kwiat nagietka, laktacja, liść pokrzywy, mleko matki, nalewka złożona, nawłoć pospolita, owoc jarzębiny, płodność, profil bezpieczeństwa leku, przeciwwskazania, przenikanie składników czynnych, ziele nawłoci - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Epistatus 10 mg
Midazolam, zawarty w produkcie leczniczym Epistatus (dawki 2,5 mg, 5 mg, 7,5 mg i 10 mg w postaci roztworu do stosowania w jamie ustnej), wykazuje istotny wpływ na zdolności psychomotoryczne pacjenta, co przekłada się na znaczące ograniczenia w prowadzeniu pojazdów i obsłudze maszyn. Działanie sedatywne benzodiazepiny powoduje uspokojenie, zaburzenia pamięci, uwagi oraz koordynacji ruchowej, co zwiększa ryzyko wypadków. Dodatkowo, zawartość etanolu w preparacie (od 49 mg do 197 mg na dawkę) może potęgować te efekty, szczególnie przy wyższych dawkach, co stanowi dodatkowe zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjenta i osób trzecich.
benzodiazepina, działanie sedatywne, Epistatus, etanol w lekach, funkcje poznawcze, leki oddziałujące na OUN, maltitol, midazolam, ośrodkowy układ nerwowy, roztwór do stosowania w jamie ustnej, zaburzenia koordynacji ruchowej, zaburzenia pamięci, zaburzenia pracy mięśni, zaburzenia psychomotoryczne, zaburzenia uwagi, zdolności psychomotoryczne - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Tymsal-spray –
Tymsal-spray to preparat do stosowania miejscowego w jamie ustnej, zawierający 0,7 ml (679 mg) wyciągu z ziela tymianku (Thymus vulgaris L. herba i/lub Thymus zygis L. herba) oraz 0,3 ml (291 mg) nalewki z ziela szałwii (Salvia officinalis L. herba). Produkt charakteryzuje się wysoką zawartością etanolu w zakresie 38-47% V/V, co stanowi istotny czynnik ryzyka w kontekście stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Brak jest danych naukowych dotyczących wpływu preparatu na płodność u obu płci, a także bezpieczeństwa stosowania w okresie ciąży i laktacji, co ogranicza możliwość rekomendacji leku w tych grupach pacjentek.
- Leksykon substancji czynnych
Wyciąg płynny z kwiatu dziewanny – Interakcje
Syrop z dziewanny Ziołowa Tradycja (952 mg/5 ml) zawiera wyciąg płynny z kwiatu dziewanny (Verbascum spp., flos) rozpuszczony w 60% etanolu (V/V), co przekłada się na zawartość do 7,9% (wag.) etanolu, czyli 0,5 g etanolu w 5 ml syropu. W dokumentacji produktu nie odnotowano potwierdzonych interakcji z innymi lekami ani z alkoholem spożywczym, mimo obecności etanolu. Produkt zawiera również sacharozę (3,7 g/5 ml), co może mieć znaczenie u pacjentów z cukrzycą lub stosujących leki przeciwcukrzycowe, wymagając monitorowania poziomu glikemii, choć brak jest bezpośrednich danych klinicznych potwierdzających interakcje w tym zakresie.
badanie kliniczne, charakterystyka produktu leczniczego, cukrzyca, etanol farmaceutyczny, etanol w lekach, interakcje lekowe, kwiat dziewanny, lek przeciwcukrzycowy, monitoring glukozy, postać farmaceutyczna, sacharoza w lekach, substancja pomocnicza, syrop z dziewanny, wiedza farmakologiczna, wyciąg z kwiatu dziewanny - Leksykon leków
Interakcje leku – Owix 250 mg/5 ml
Pyrantel w postaci zawiesiny doustnej (PYRANTELUM OWIX 250 mg/5 ml) wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które należy uwzględnić podczas terapii. Jednoczesne stosowanie z teofiliną może prowadzić do zwiększenia stężenia teofiliny w osoczu, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych; zaleca się monitorowanie poziomu teofiliny i ewentualne dostosowanie dawki. Natomiast łączenie pyrantelu z piperazyną jest przeciwwskazane ze względu na antagonizm działania obu leków, co skutkuje osłabieniem efektu terapeutycznego i potencjalną nieskutecznością leczenia przeciwpasożytniczego.
alkohol benzylowy, antagonizm farmakologiczny, antagonizm lekowy, działania niepożądane przewodu pokarmowego, etanol w lekach, interakcja farmakologiczna, leczenie przeciwpasożytnicze, lek przeciwpasożytniczy, piperazyna, pyrantel, Pyrantelum Owix, sodu benzoesan, sorbitol, stężenie teofiliny, teofilina, terapia przeciwpasożytnicza, wywiad lekowy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Atimos 12 mcg/dawkę odmierzoną
Produkt leczniczy Atimos zawiera formoterol fumaranu dwuwodnego w dawce 12 mikrogramów na dawkę odmierzoną w postaci aerozolu inhalacyjnego. Stosowanie formoterolu u kobiet w ciąży wiąże się z ograniczonymi danymi klinicznymi, co wymaga szczegółowej analizy stosunku korzyści do ryzyka przed podjęciem terapii. Badania przedkliniczne na zwierzętach wykazały potencjalne działania niepożądane, takie jak strata zagnieżdżonych zarodków, zmniejszenie przeżywalności pourodzeniowej oraz redukcję masy urodzeniowej płodów, jednak efekty te obserwowano przy dawkach znacznie przekraczających stosowane klinicznie. Leczenie formoterolem w ciąży jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy jest niezbędne do skutecznej kontroli astmy, a korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Ponadto, produkt zawiera etanol – 8,9 mg na dawkę, co odpowiada 0,25 mg/kg masy ciała u dorosłych i 0,44 mg/kg u nastolatek przy dwóch rozpyleń, co należy uwzględnić w ocenie bezpieczeństwa, zwłaszcza u kobiet ciężarnych.
- Leksykon substancji czynnych
Wyciąg cebulowy – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Preparaty lecznicze zawierające wyciąg cebulowy, takie jak Cepasmel i Cepastil, dostępne w formie syropów, zawierają 10 g/100 g wyciągu cebulowego oraz odpowiednio 4-6% (v/v) i 5-7% (v/v) etanolu. Obecność alkoholu etylowego w tych lekach może wpływać na zdolności psychomotoryczne pacjentów, co stanowi istotne przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn. Lekarze powinni szczególnie zwrócić uwagę na ryzyko fałszywie dodatnich wyników testów alkomatem, co ma znaczenie zwłaszcza dla kierowców zawodowych i operatorów maszyn. Zaleca się, aby lekarze informowali pacjentów o konieczności zachowania odpowiedniego odstępu czasowego między przyjęciem leku a wykonywaniem czynności wymagających pełnej sprawności psychoruchowej.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Noverban 958 mg/5 ml
Lek Noverban w postaci syropu o stężeniu 958 mg/5 ml zawiera wyciąg płynny z kwiatów dziewanny (Verbasci floris extractum fluidum) oraz około 3,8 g sacharozy i 4-7% (V/V) etanolu w 5 ml dawce. Dorośli i młodzież powyżej 12 roku życia mogą stosować lek według dwóch schematów: 5 ml 3-4 razy dziennie (dawka dzienna 15-20 ml, co odpowiada 2,88-3,84 g wyciągu) lub 10 ml 2 razy dziennie (20 ml, 3,84 g wyciągu). Syrop należy podawać doustnie, niezależnie od posiłków, z dokładnym odmierzaniem dawki za pomocą dołączonej miarki. Stosowanie u dzieci poniżej 12 lat jest niewskazane z powodu braku danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Envil kaszel junior 15 mg/5 ml
Lek Envil kaszel junior w formie syropu o stężeniu 15 mg ambroksolu chlorowodorku na 5 ml jest dawkowany zależnie od wieku pacjenta. Dla dzieci do 2 lat zalecana dawka to 2,5 ml podawane 2 razy na dobę (15 mg ambroksolu/dobę), dla dzieci 3-5 lat 2,5 ml 3 razy na dobę (22,5 mg/dobę), natomiast dla dzieci 6-12 lat 5 ml 2-3 razy na dobę (30-45 mg/dobę). W terapii długoterminowej powyżej 14 dni dawki należy zmniejszyć do połowy. Syrop należy podawać doustnie po posiłku, unikając podawania przed snem, co poprawia tolerancję i minimalizuje ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.
- Leksykon substancji czynnych
Jemioła – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Preparaty lecznicze zawierające jemiołę (Viscum album L.) charakteryzują się wysoką zawartością etanolu, sięgającą 52-62% (V/V), co stanowi istotny czynnik terapeutyczny i wymaga szczególnej uwagi klinicznej. Przykładowo, dawka jednorazowa 5 ml preparatu Cravisol zawiera do 2,5 g etanolu, co odpowiada spożyciu około 62 ml piwa lub 26 ml wina, natomiast 2,5 ml Intractum Visci PhytoPharm dostarcza do 1,25 g etanolu, równoważnego 28 ml piwa lub 13 ml wina. Ze względu na tę zawartość alkoholu, stosowanie tych preparatów wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z uzależnieniem od alkoholu, chorobami wątroby, padaczką oraz nadciśnieniem tętniczym, a także u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Preparaty te są przeciwwskazane u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia. W przypadku Intractum Visci PhytoPharm jednoznacznie wskazano szkodliwość leku u osób z chorobą alkoholową oraz przeciwwskazanie u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.
charakterystyka produktu leczniczego, choroba alkoholowa, choroby wątroby, ciąża, Cravisol, etanol w lekach, funkcje wątroby, interakcje lekowe, intractum visci, jemioła, karmienie piersią, nadciśnienie tętnicze, padaczka, produkt leczniczy, próg drgawkowy, uzależnienie od alkoholu, wyciąg z jemioły