nefrotoksyczność polimyksyny
Nefrotoksyczność polimyksyny odnosi się do szkodliwego wpływu antybiotyków z grupy polimyksyn (głównie polimyksyny B i kolistyny/polimyksyny E) na funkcję nerek. Jest to jedno z najpoważniejszych działań niepożądanych tych antybiotyków, które ogranicza ich stosowanie kliniczne, mimo ich skuteczności w leczeniu zakażeń wielolekoopornymi bakteriami Gram-ujemnymi.
Mechanizm nefrotoksyczności polimyksyn wiąże się z ich bezpośrednim działaniem na komórki nabłonka kanalików nerkowych. Polimyksyny zwiększają przepuszczalność błon komórkowych, co prowadzi do zwiększonego napływu kationów, anionów i wody, powodując obrzęk i lizę komórek. Dodatkowo indukują apoptozę komórek kanalików poprzez stres oksydacyjny i aktywację szlaków mitochondrialnych.
Czynniki ryzyka nefrotoksyczności polimyksyn obejmują zaawansowany wiek, istniejącą wcześniej dysfunkcję nerek, odwodnienie, jednoczesne stosowanie innych leków nefrotoksycznych oraz wysokie dawki skumulowane. Uszkodzenie nerek manifestuje się zazwyczaj jako ostre uszkodzenie nerek (AKI) z oligurią, wzrostem stężenia kreatyniny i mocznika w surowicy oraz zmniejszeniem filtracji kłębuszkowej.
Strategie zapobiegania nefrotoksyczności obejmują odpowiednie nawodnienie pacjenta, monitorowanie funkcji nerek, dostosowanie dawki do funkcji nerek i masy ciała, unikanie jednoczesnego stosowania innych leków nefrotoksycznych oraz opracowanie nowych analogów polimyksyn o zmniejszonej nefrotoksyczności. W praktyce klinicznej konieczne jest staranne bilansowanie korzyści terapeutycznych z ryzykiem uszkodzenia nerek, szczególnie u pacjentów z wielolekoopornymi zakażeniami, gdzie polimyksyny mogą stanowić jedną z ostatnich opcji terapeutycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Polimyksyna B – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Polimyksyna B, antybiotyk peptydowy stosowany zarówno miejscowo, jak i ogólnoustrojowo, wykazuje w badaniach przedklinicznych ograniczoną toksyczność przy podawaniu wielokrotnym. W badaniach na szczurach dawki 0,40, 200 i 1000 ppm przez 26 tygodni nie wywołały istotnych uszkodzeń serca, mózgu, płuc, wątroby ani nerek, jednak zaobserwowano nefrotoksyczność zależną od dawki przy domięśniowym podaniu w zakresie 0,83–7,5 mg/kg mc./dzień. U psów podawanie doustne w dawkach 6,67–60 mg/kg mc./dzień przez 90 dni nie wykazało działań niepożądanych. Dane toksykologiczne nie wskazują na istotne ryzyko genotoksyczności, rakotwórczości ani toksycznego wpływu na rozród i rozwój potomstwa, choć brak jest jednoznacznych informacji dotyczących teratogenności polimyksyny B. W preparatach złożonych z polimyksyną B, takich jak Maxibiotic czy Polibiotic, podkreśla się brak danych o działaniu teratogennym, natomiast glikokortykosteroidy obecne w tych preparatach wykazują działanie teratogenne.
alergia kontaktowa, badanie farmakologiczne, badanie mutagenności, działanie drażniące, działanie rakotwórcze, nefrotoksyczność i ototoksyczność, nefrotoksyczność polimyksyny, ototoksyczność, podanie ogólnoustrojowe, polimyksyna B, siarczan neomycyny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na rozród, tolerancja miejscowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Multibiotic (5 mg + 10 mg + 0,833 mg)/g
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania maści Multibiotic, zawierającej neomycynę, polimyksynę B oraz bacytracynę cynkową, nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka. Neomycyna wykazała nefrotoksyczność po wielokrotnym podaniu domięśniowym u myszy i świnek morskich oraz ototoksyczność po dożylnych podaniach, jednak nie stwierdzono działania kancerogennego ani teratogennego u szczurów. Miejscowa aplikacja neomycyny na skórę królików i świnek morskich była dobrze tolerowana, z wyjątkiem kontaktowej alergii u około 10% zwierząt. Badania nad wpływem neomycyny na rozrodczość, przeprowadzone przy dawkach 10-246 razy wyższych niż stosowane u ludzi, nie wykazały negatywnego wpływu na płodność ani rozwój pre- i postnatalny potomstwa.
alergia kontaktowa, bacytracyna cynkowa, badanie farmakologiczne, działanie drażniące, działanie embriotoksyczne i fetotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, kancerogenność, maść, nefrotoksyczność polimyksyny, neomycyna, ototoksyczność, polimyksyna B, rozwój prenatalny i postnatalny, szczur laboratoryjny, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotna