rozrost peroksysomów
Rozrost peroksysomów to zjawisko zwiększenia liczby i rozmiaru peroksysomów w komórkach w odpowiedzi na różne bodźce, najczęściej metaboliczne lub farmakologiczne. Peroksysomy to organelle komórkowe, które uczestniczą w metabolizmie lipidów, detoksykacji i neutralizacji reaktywnych form tlenu.
Proces ten jest regulowany przez grupę czynników transkrypcyjnych zwanych receptorami aktywowanymi przez proliferatory peroksysomów (PPAR). Występują trzy główne izoformy PPAR: alfa, delta (beta) i gamma, które kontrolują ekspresję genów zaangażowanych w metabolizm lipidów, homeostazę glukozy oraz różnicowanie komórek.
W kontekście klinicznym, rozrost peroksysomów może być indukowany przez niektóre leki, w tym fibraty stosowane w leczeniu dyslipidemii. U gryzoni nadmierna aktywacja PPARα może prowadzić do rozwoju nowotworów wątroby, jednak podobny efekt nie został potwierdzony u ludzi ze względu na różnice międzygatunkowe w ekspresji i funkcji PPAR.
Zaburzenia funkcji peroksysomów występują w rzadkich chorobach genetycznych, takich jak zespół Zellwegera, adrenoleukodystrofia i choroba Refsuma, które charakteryzują się akumulacją bardzo długołańcuchowych kwasów tłuszczowych i innymi zaburzeniami metabolicznymi, prowadzącymi do poważnych konsekwencji neurologicznych i rozwojowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Fenofibrat – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania fenofibratu wykazały niską toksyczność ostrą przy bardzo wysokich dawkach (3200-24000 mg/kg m.c. przez 7 dni) bez zgonów zwierząt. W badaniach podostrych i przewlekłych na szczurach (0-1000 mg/kg m.c./dobę) zaobserwowano wzrost aktywności AspAT, powiększenie wątroby oraz rozrost peroksysomów przy dawkach >30 mg/kg. Trzymiesięczne podawanie kwasu fenofibrynowego skutkowało toksycznym działaniem na mięśnie szkieletowe typu I, degeneracją mięśnia sercowego, niedokrwistością i spadkiem masy ciała, przy czym toksyczność mięśniowa nie występowała do dawki 30 mg/kg (około 17-krotność maksymalnej dawki dla ludzi). U psów obserwowano zmniejszenie masy ciała, kamicę żółciową, śródmiąższowe zapalenie nerek oraz odwracalne zmiany w przewodzie pokarmowym przy dawkach 25 mg/kg m.c./dobę (długoterminowo) i 50-100 mg/dobę (krótkoterminowo). Fenofibrat nie wykazał mutagenności w testach Amesa, aberracji chromosomowych ani innych testach genotoksyczności.
aberracja chromosomowa, aminotransferaza asparaginianowa, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, fenofibrat, gruczolak trzustki, hipospermia, kamica żółciowa, kwas fenofibrynowy, mutagenność, niedojrzałość jajników, niedokrwistość, nowotwór komórek śródmiąższowych jąder, nowotwór wątroby, opóźnienie porodu, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, rozrost peroksysomów, rozszczep kręgosłupa, śródmiąższowe zapalenie nerek, test Amesa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wakuolizacja jąder, włókno mięśniowe typu I, wpływ na reprodukcję