przeznaskórkowa utrata wody
Przeznaskórkowa utrata wody (TEWL – Transepidermal Water Loss) to fizjologiczny proces, w którym woda z głębszych warstw skóry dyfunduje przez naskórek i odparowuje z powierzchni skóry. Jest to kluczowy parametr oceny funkcji barierowej naskórka, a jego podwyższone wartości wskazują na zaburzenia integralności bariery skórnej.
TEWL jest ważnym wskaźnikiem wykorzystywanym w dermatologii klinicznej i kosmetologii do oceny stanu skóry w różnych jednostkach chorobowych, takich jak atopowe zapalenie skóry, łuszczyca czy wyprysk kontaktowy. Pomiar TEWL wykonuje się za pomocą specjalistycznych urządzeń (evaporymetrów), które określają ilość wody odparowującej z powierzchni skóry w jednostce czasu (g/m²/h).
Czynniki wpływające na przeznaskórkową utratę wody obejmują: wiek pacjenta, nawodnienie organizmu, temperaturę i wilgotność otoczenia, stosowanie środków miejscowych (emolientów, steroidów), a także choroby skóry zaburzające funkcję barierową naskórka. Zwiększona TEWL może prowadzić do suchości skóry, świądu i zwiększonej podatności na podrażnienia i infekcje.
W praktyce klinicznej regulacja TEWL jest jednym z głównych celów terapeutycznych w leczeniu chorób przebiegających z zaburzeniami bariery skórnej. Stosowanie emolientów, preparatów zawierających ceramidy, cholesterol i wolne kwasy tłuszczowe może skutecznie zmniejszać przeznaskórkową utratę wody i przywracać prawidłową funkcję bariery naskórkowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Oviderm 250 mg/g
Oviderm to dermatologiczny krem zawierający 25% glikolu propylenowego (250 mg/g), klasyfikowany jako lek zmiękczający i osłaniający (kod ATC: D02AX). Preparat charakteryzuje się kremową, białą, bezwonną konsystencją z 20% zawartością tłuszczu, co zapewnia właściwości zmiękczające i ochronne. Glikol propylenowy wykazuje działanie keratolityczne poprzez ułatwianie złuszczania warstwy rogowej naskórka oraz silne właściwości higroskopijne, co przekłada się na efektywne nawilżanie skóry i zapobieganie jej wysuszeniu. Ponadto, substancja aktywna posiada działanie przeciwdrobnoustrojowe, szczególnie przeciwko Malassezia furfur, co jest istotne w terapii łupieżu i łojotokowego zapalenia skóry.
alkohol cetostearylowy, działanie keratolityczne, działanie przeciwdrobnoustrojowe, glikol propylenowy, łojotokowe zapalenie skóry, Malassezia furfur, nadwrażliwość na substancje, Pityrosporum ovale, przeznaskórkowa utrata wody, substancja pomocnicza, warstwa rogowa naskórka, właściwości higroskopijne, właściwości przeciwgrzybicze, właściwości zmiękczające - Leksykon substancji czynnych
Mocznik – Właściwości farmakodynamiczne
Mocznik wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, które jest silnie zależne od stężenia i współdziałania z innymi substancjami aktywnymi. W preparacie Canespor Onychoset (40% mocznika, 400 mg/g) mocznik pełni funkcję silnego keratolityka, rozmiękczając keratynę zakażonych paznokci i ułatwiając ich nieinwazyjne usunięcie, jednocześnie zwiększając penetrację bifonazolu (10 mg/g) i wzmacniając efekt przeciwgrzybiczy. W kremie emoliumLEK (2% mocznika, 20 mg/g) w połączeniu z glicerolem (200 mg/g) mocznik działa nawilżająco i wzmacnia barierę skórną, co potwierdzono w randomizowanym badaniu klinicznym u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry, gdzie po 4 tygodniach leczenia zaobserwowano istotne zmniejszenie przeznaskórkowej utraty wody (TEWL) oraz lepszą ochronę przed podrażnieniami w porównaniu do grup kontrolnych. W maści Hasceral (10% mocznika, 100 mg/g) w połączeniu z kwasem salicylowym (50 mg/g) mocznik wykazuje działanie keratolityczne i przeciwdrobnoustrojowe, dodatkowo modulując pH skóry i wspomagając efekt terapeutyczny. Mechanizm działania mocznika opiera się na zwiększeniu uwodnienia naskórka poprzez właściwości osmotyczne, co prowadzi do zmniejszenia spójności między keratynocytami i złuszczania warstwy rogowej. Działanie to jest wykorzystywane w leczeniu suchości skóry, gdzie mocznik odbudowuje i wzmacnia barierę skórną, ograniczając zwrotną utratę wody oraz łagodząc świąd. Produkty zawierające mocznik, takie jak emoliumLEK, są bezpieczne i skuteczne w terapii suchości skóry u dzieci w każdym wieku, co potwierdza decyzja Europejskiej Agencji Leków o uchyleniu obowiązku dostarczania dodatkowych badań w populacji pediatrycznej. Synergistyczne działanie mocznika z innymi substancjami aktywnymi (bifonazol, glicerol, kwas salicylowy) pozwala na szerokie zastosowanie w dermatologii, od nawilżania i ochrony skóry po leczenie zakażeń grzybiczych i keratolizę.
atopowe zapalenie skóry, bifonazol, Canespor Onychoset, działanie keratolityczne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwgrzybicze, efekt keratolityczny, emoliumLEK, Europejska Agencja Leków, Hasceral, keratyna, keratynocyty, kwas salicylowy, płaszcz ochronny skóry, przeznaskórkowa utrata wody, TEWL, uwodnienie naskórka, warstwa rogowa naskórka, złuszczanie naskórka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Oviderm 250 mg/g
Oviderm to krem dermatologiczny o stężeniu 250 mg/g, zawierający glikol propylenowy jako substancję czynną, wykazującą działanie nawilżające oraz keratolityczne. Preparat jest wskazany do leczenia suchej skóry (xerosis cutis) różnego pochodzenia, w tym w przebiegu atopowego zapalenia skóry, łuszczycy, ichthyosis oraz u osób starszych (xerosis senilis). Glikol propylenowy wiąże wodę w warstwie rogowej naskórka, redukując transepidermalną utratę wody (TEWL), a także wspomaga złuszczanie nadmiernie zrogowaciałego naskórka, poprawiając strukturę skóry. Krem zawiera również 50 mg/g alkoholu cetostearylowego, co należy uwzględnić u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję pomocniczą.
alkohol cetostearylowy, atopowe zapalenie skóry, działanie keratolityczne, działanie nawilżające, glikol propylenowy, ichthyosis, łuszczyca, przeznaskórkowa utrata wody, rybia łuska, schorzenie dermatologiczne, sucha skóra, utrata wody przez skórę, warstwa rogowa naskórka, xerosis cutis, xerosis senilis, zrogowaciały naskórek - Leksykon chorób i schorzeń
Ichtyoza – Diagnostyka i diagnoza
Ichtyoza to grupa rzadkich, genetycznych zaburzeń rogowacenia skóry, charakteryzujących się nadmiernym nagromadzeniem zrogowaciałych komórek naskórka, co skutkuje suchą, łuszczącą się skórą o wyglądzie rybiej łuski. Diagnostyka ichtyozy wymaga podejścia multidyscyplinarnego, obejmującego ocenę kliniczną, badania histopatologiczne oraz genetyczne. Typowe formy to ichtyoza pospolita (mutacje w genie FLG, objawy pojawiają się między 3 a 12 miesiącem życia, histologicznie hiperkeratoza i zmniejszona warstwa ziarnista), ichtyoza związana z chromosomem X (deleje lub mutacje w genie STS, objawy od urodzenia, nieregularne zmętnienia rogówki, pogrubiona warstwa rogowa bez parakeratozy) oraz ichtyoza lamelarna (mutacje w genach TGM1, ALOX12B, ALOXE3, NIPAL4, CYP4F22, ABCA12, masywna ortohiperkeratoza i parakeratoza). Diagnostyka molekularna, w tym sekwencjonowanie nowej generacji (NGS), umożliwia identyfikację mutacji w ponad 30 genach, co pozwala na precyzyjną klasyfikację i poradnictwo genetyczne.
akantoza, badanie histopatologiczne, badanie kliniczne, badanie mikroskopowe, biopsja kosmówki, biopsja skóry, chłoniak T-komórkowy, choroba Hodgkina, czerwienica prawdziwa, delecja genu, diagnostyka molekularna, diagnostyka prenatalna, ektropion, filagryna, hiperkeratoza, ichtyoza, ichtyoza epidermolityczna, ichtyoza Harlekin, ichtyoza lamelarna, ichtyoza nabyta, ichtyoza pospolita, mutacja genowa, parakeratoza, pęcherzowe oddzielanie naskórka, płyn owodniowy, poradnictwo genetyczne, przeznaskórkowa utrata wody, sekwencjonowanie nowej generacji, sekwencjonowanie Sangera, sulfataza steroidowa, szpiczak mnogi, terapia genowa, transglutaminaza 1, warstwa ziarnista, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Maść ochronna z witaminą A 800 j.m./g
Maść ochronna z witaminą A zawiera retynol palmitynian w stężeniu 800 j.m./g i jest stosowana miejscowo w celu wspomagania regeneracji naskórka, normalizacji keratynizacji oraz łagodzenia stanów zapalnych skóry. Preparat przyspiesza gojenie powierzchownych uszkodzeń, redukuje nadmierne rogowacenie oraz działa przeciwzapalnie. Dodatkowo, maść tworzy barierę ochronną przed czynnikami atmosferycznymi, takimi jak wiatr, mróz, suche powietrze czy nadmierne nasłonecznienie, co zapobiega uszkodzeniom skóry i utracie wilgoci przez zmniejszenie przeznaskórkowej utraty wody (TEWL).