atrezja pęcherzykowa
Atrezja pęcherzykowa (atresia follicularis) to patologiczny stan, w którym dochodzi do degeneracji i zaniku pęcherzyków jajnikowych przed ich pełnym dojrzeniem. Jest to fizjologiczny proces zachodzący w jajnikach, jednak w niektórych przypadkach może przybierać charakter patologiczny.
W prawidłowych warunkach około 99% pęcherzyków jajnikowych ulega atrezji, a tylko niewielka część osiąga pełną dojrzałość i owulację. Proces ten jest regulowany przez hormony, czynniki wzrostu i cytokiny. Zaburzenia w mechanizmach kontrolujących atrezję pęcherzykową mogą prowadzić do niepłodności, przedwczesnego wygaśnięcia czynności jajników czy zespołu policystycznych jajników.
Diagnostyka atrezji pęcherzykowej opiera się głównie na badaniach hormonalnych, ultrasonograficznych oraz histopatologicznych. W badaniu USG można zaobserwować zmniejszoną liczbę pęcherzyków antrialnych lub ich nieprawidłowy rozwój. Markery biochemiczne, takie jak poziom hormonu antymüllerowskiego (AMH), mogą również wskazywać na zaburzenia w procesie dojrzewania pęcherzyków.
Leczenie zaburzeń związanych z atrezją pęcherzykową zależy od przyczyny i charakteru problemu. W przypadkach związanych z niepłodnością stosuje się techniki wspomaganego rozrodu, a w sytuacjach hormonalnych zaburzeń równowagi – odpowiednią terapię hormonalną. Badania nad czynnikami wpływającymi na atrezję pęcherzykową mogą przyczynić się do opracowania nowych metod terapeutycznych w leczeniu niepłodności kobiecej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib G.L. Pharma 50 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne sunitynibu wykazały istotne zmiany w wielu narządach i układach, w tym przewodzie pokarmowym (nudności, biegunki), nadnerczach (przekrwienie, krwotoki, martwica), układzie krwiotwórczym i limfatycznym (zmniejszenie komórek szpiku, zanik tkanki limfoidalnej), trzustce (degranulacja i martwica komórek pęcherzykowych), śliniankach (przerost gronek), układzie kostnym (zgrubienie płytki wzrostu) oraz rozrodczym (zanik macicy, zmniejszenie pęcherzyków jajnikowych). Dodatkowo obserwowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF), zmiany w nerkach i przysadce. Większość zmian była odwracalna po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii, a wszystkie występowały przy klinicznie istotnych stężeniach osoczowych. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności i klastogenności in vivo, choć in vitro obserwowano poliploidię w limfocytach. Nie oceniano genotoksyczności metabolitu aktywnego sunitynibu.
aberracje chromosomalne, atrezja pęcherzykowa, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie rakotwórczości, błona śluzowa macicy, ciałko żółte, dawka dobowa, dysplazja chrząstki, działanie klastogenne, działanie rakotwórcze, frakcja wyrzutowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, gruczoł krokowy, guz chromochłonny, kanaliki jądrowe, komórki mezangium, komórki pęcherzykowe, krwotok z przewodu pokarmowego, laktacja, nadnercze, odstęp QTc, organogeneza, pęcherzyki nasienne, poliploidia, przysadka, rdzeń nadnerczy, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, śledziona, szpik kostny, tkanka limfoidalna, toksyczność wielokrotna, trzustka zewnątrzwydzielnicza, układ krwiotwórczy, węzły chłonne, właściwości mutagenne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Klertis 12,5 mg
Dane przedkliniczne sunitynibu, substancji czynnej Klertis, wskazują na wieloukładową toksyczność po podaniu wielokrotnym u szczurów i małp, obejmującą przewód pokarmowy (nudności, biegunki), nadnercza (przekrwienie, krwotoki, martwica), układ limfatyczny i krwiotwórczy (zmniejszenie komórek szpiku, zanik tkanki limfoidalnej), trzustkę zewnątrzwydzielniczą (degranulacja, martwica), ślinianki (przerost gronek), stawy (zgrubienie płytki wzrostu) oraz narządy rozrodcze (zanik macicy, zmniejszenie pęcherzyków jajnikowych, zanik kanalików jądrowych u samców). Występowały także zmiany w układzie sercowo-naczyniowym (wydłużenie QTc, zmniejszenie LVEF), moczowym (rozrost komórek mezangium), endokrynnym (przerost płata przedniego przysadki) oraz krwotoki z przewodu pokarmowego i jamy ustnej. Większość zmian była odwracalna po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii. Sunitynib nie wykazywał mutagenności ani klastogenności in vivo, choć obserwowano poliploidię in vitro. Nie oceniono genotoksyczności głównego metabolitu. Badania rakotwórczości wykazały u myszy transgenicznych rasH2 i szczurów wzrost ryzyka nowotworów żołądka, dwunastnicy, złośliwego śródbłoniaka krwionośnego oraz guzów chromochłonnych i rozrostu rdzenia nadnerczy przy ekspozycjach ≥ 7,3-7,8-krotnie wyższych niż u ludzi przy zalecanej dawce.
aberracja chromosomowa, atrezja pęcherzykowa, atrofia jąder, badanie toksykologiczne, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, hipoplazja szpiku kostnego, implantacja zarodka, klastogenność, krwawienie z przewodu pokarmowego, mutagenność, odstęp QTc, opóźnione kostnienie, pheochromocytoma, poliploidia, rakotwórczość, resorpcja płodu, rozszczep podniebienia, rozwój postnatalny, teratogenność, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotna, wada rozwojowa szkieletu, zanik limfoidalny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib G.L. Pharma 12,5 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu wykazały wpływ leku na liczne narządy docelowe, w tym przewód pokarmowy, nadnercza, układ limfatyczny i krwiotwórczy, trzustkę zewnątrzwydzielniczą, ślinianki, stawy oraz układ rozrodczy. Zmiany te, obserwowane przy klinicznie istotnych stężeniach, obejmowały m.in. nudności, biegunki, martwicę tkanek, zanik macicy i zmniejszony wzrost pęcherzyków jajnikowych. Dodatkowo odnotowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF), krwotoki oraz przerost komórek płata przedniego przysadki. Większość zmian była odwracalna w ciągu 2-6 tygodni po zakończeniu terapii. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności i klastogenności sunitynibu in vivo, choć zaobserwowano poliploidię in vitro; nie oceniano genotoksyczności metabolitu aktywnego. W badaniach rakotwórczości u myszy transgenicznych rasH2 i szczurów stwierdzono występowanie nowotworów żołądka, dwunastnicy, śródbłoniaków krwionośnych oraz guzów chromochłonnych nadnerczy przy ekspozycjach ≥7-krotnie przekraczających AUC u pacjentów, jednak znaczenie tych wyników dla ludzi pozostaje nieustalone.
aberracje chromosomalne, atrezja pęcherzykowa, ciałko żółte, dysplazja chrząstki, działanie klastogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, gruczoły Brunnera, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej, kanaliki jądrowe, komórki mezangialne, komórki pęcherzykowe, kostnienie kręgów, martwica, martwica komórkowa, nasady kostne, odstęp QTc, organogeneza, pęcherzyk jajnikowy, płytka wzrostu, poliploidia, potencjał rakotwórczy, przewód pokarmowy, przysadka mózgowa, rdzeń nadnerczy, resorpcja, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, ślinianki, śródbłoniak krwionośny, szpik kostny, tkanka limfoidalna, trzustka zewnątrzwydzielnicza, układ krwiotwórczy, węzły chłonne, zanik błony śluzowej, zanik macicy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Medical Valley 50 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu na szczurach i małpach wykazały wielonarządowe zmiany patologiczne, obejmujące przewód pokarmowy (nudności, biegunki), nadnercza (przekrwienie, krwotoki, martwica), układ limfatyczny i krwiotwórczy (zmniejszenie komórek szpiku, zanik tkanki limfoidalnej), trzustkę zewnątrzwydzielniczą (degranulacja, martwica), ślinianki (przerost), stawy (zgrubienie płytki wzrostu), macicę (zanik błony śluzowej) oraz jajniki (zmniejszony wzrost pęcherzyków). Zmiany te występowały przy klinicznie istotnych stężeniach osoczowych. Dodatkowo odnotowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie LVEF, zmiany nerkowe i przerost komórek przysadki. Większość zmian była odwracalna w ciągu 2-6 tygodni po zakończeniu terapii. Potencjał genotoksyczny sunitynibu nie wykazał mutagenności w testach bakteryjnych ani klastogenności in vivo, jednak zaobserwowano poliploidię w ludzkich limfocytach in vitro. Nie oceniano genotoksyczności metabolitu aktywnego.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzykowa, błona śluzowa macicy, ciałko żółte, dwunastnica, działanie klastogenne, działanie rakotwórcze, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, gruczoły Brunnera, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej, kanalik jądrowy, komórki mezangium, LVEF, nadnercze, narażenie ogólnoustrojowe, odstęp QTc, okres prenatalny, organogeneza, płytka wzrostu, poliplodia, przewód pokarmowy, przysadka, resorpcja, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, ślinianka, sunitynib, szpik kostny, tkanka limfoidalna, trzustka zewnątrzwydzielnicza, układ limfatyczny, węzeł chłonny - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzona niewydolność jajników – Patofizjologia i mechanizm
Wrodzona niewydolność jajników (Primary Ovarian Insufficiency, POI) to heterogenne zaburzenie charakteryzujące się utratą funkcji jajników przed 40. rokiem życia, z patogenezą obejmującą dysfunkcję i deplecję pęcherzyków jajnikowych. Główne mechanizmy to defekt migracji pęcherzyków, zmniejszenie liczby pierwotnych pęcherzyków, zwiększona atrezja oraz zaburzenia dojrzewania pęcherzyków. Genetyczne podłoże POI jest złożone, z około 90 genami powiązanymi z izolowanymi lub syndromicznymi postaciami, a warianty genetyczne wykrywa się u 18-23% pacjentek. Zaburzenia chromosomalne, zwłaszcza dotyczące chromosomu X (np. zespół Turnera 45,X0), występują u 10-13% kobiet z POI. Kluczowe geny to m.in. FMR1 (premutacja u 6-24% pacjentek), FOXL2, BRCA1, MCM8-MCM9, BMP15, NOBOX, FIGLA oraz FSHR, z istotną rolą w naprawie dwuniciowych pęknięć DNA (DSB) i mechanizmach takich jak rekombinacja homologiczna (HR) i niehomologiczne łączenie końców (NHEJ). Ostatnie badania wskazują na udział szlaku BNC1-NF2-Hippo-YAP-ferroptozy w patogenezie POI, co otwiera perspektywy terapeutyczne oparte na inhibitorach YAP i ferroptozy.
apoptoza, atrezja pęcherzykowa, atrofia urogenitalna, autofagia, autoimmunologiczne zapalenie jajników, deplecja pęcherzyków, dym tytoniowy, dziedziczenie digeniczne, ferroptoza, hormon luteinizujący, leki alkilujące, miażdżyca, nekroptoza, niekodujące RNA, oophoritis, osteoporoza, premutacja FMR1, stres oksydacyjny, wrodzona niewydolność jajników, zaburzenia chromosomalne, zespół Turnera - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Glenmark 50 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu wykazały, że główne narządy docelowe obejmują przewód pokarmowy, nadnercza, układ limfatyczny i krwiotwórczy, trzustkę, ślinianki, stawy oraz układ rozrodczy, przy czym zmiany te występowały przy klinicznie istotnych stężeniach leku. Zaobserwowano m.in. wymioty, biegunki, przekrwienie i krwotoki nadnerczy, zmniejszenie liczby komórek szpiku, degranulację komórek trzustki, przerost gronek ślinianek, zanik macicy i zaburzenia rozwoju pęcherzyków jajnikowych. Dodatkowo odnotowano wydłużenie odstępu QTc, obniżenie LVEF, rozrost komórek mezangium nerek oraz krwotoki z przewodu pokarmowego. Większość zmian była odwracalna po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii. Sunitynib nie wykazał mutagenności ani klastogenności in vivo, jednak w limfocytach ludzkich in vitro obserwowano poliploidię. Potencjał rakotwórczy potwierdzono w modelach myszy transgenicznych rasH2 i szczurów, gdzie dawki ≥25 mg/kg mc. (≥7,3-krotna ekspozycja AUC klinicznego) indukowały nowotwory przewodu pokarmowego i rozrosty nadnerczy.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzykowa, błona śluzowa macicy, działanie klastogenne, działanie mutagenne, embriotoksyczność, frakcja wyrzutowa lewej komory, gruczoł krokowy, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej, kanalik jądrowy, komórki mezangium, nadnercze, organogeneza, pęcherzyk nasienny, płytka wzrostowa kości, poliplodia, rdzeń nadnerczy, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, śledziona, szpik kostny, teratogenność, tkanka limfoidalna grasicy, węzeł chłonny, złośliwy śródbłoniak krwionośny, zwyrodnienie ciałka żółtego - Leksykon chorób i schorzeń
Niepłodność kobieca – Patofizjologia i mechanizm
Niepłodność kobieca dotyczy około 37% przypadków niepłodności w parach i jest spowodowana wieloma czynnikami, w tym zaburzeniami owulacji (25%), endometriozą (15%), zrostami miednicy (12%), niedrożnością jajowodów (11%) oraz hiperprolaktynemią (7%). Zaburzenia owulacji, takie jak PCOS (80-85% przypadków anowulacji), przedwczesna niewydolność jajników (POI) oraz hiperprolaktynemia, prowadzą do braku uwalniania dojrzałej komórki jajowej, co uniemożliwia zapłodnienie. Endometrioza wpływa na płodność poprzez stan zapalny i zrosty, które zniekształcają anatomię miednicy, a także przez produkcję cytokin i prostaglandyn upośledzających implantację. Zrosty i niedrożność jajowodów, często będące następstwem infekcji, również znacząco obniżają szanse na ciążę. Wiek matki jest kluczowym czynnikiem, gdyż rezerwa jajnikowa i jakość oocytów spadają wraz z wiekiem, szczególnie po 30. roku życia, co przekłada się na zmniejszenie płodności.
atrezja pęcherzykowa, choroba zapalna miednicy mniejszej, decidualizacja, endometrioza, hiperprolaktynemia, histerosalpingografia, histeroskopia, hormon anty-Müllerowski, hydrosalpinx, kontrolowana stymulacja jajników, laparoskopia, mezenchymalna komórka macierzysta, mięśniak macicy, niedrożność jajowodów, niepłodność kobieca, oś podwzgórze-przysadka-jajnik, PCOS, przedwczesna niewydolność jajników, resweratrol, rezerwa jajnikowa, zaburzenia owulacji, zespół policystycznych jajników, zespół Turnera, zrosty miednicy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Zentiva 25 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu wykazały wielonarządowy wpływ leku przy klinicznie istotnych stężeniach w osoczu, obejmujący przewód pokarmowy (nudności, biegunki), nadnercza (przekrwienie, krwotoki, martwica), układ limfatyczny i krwiotwórczy (zanik tkanki limfoidalnej, zmniejszenie komórek szpiku), zewnątrzwydzielniczą część trzustki, ślinianki, stawy (zgrubienie płytki wzrostu), macicę (zanik błony śluzowej) oraz jajniki (zmniejszony wzrost pęcherzyków). Dodatkowo obserwowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie LVEF, zmiany w nerkach i przysadce. Większość zmian była odwracalna w ciągu 2-6 tygodni po zakończeniu terapii. Potencjał genotoksyczny sunitynibu nie wykazał mutagenności ani klastogenności in vivo, choć in vitro stwierdzono poliploidię w ludzkich limfocytach. Badania rakotwórczości u myszy transgenicznych rasH2 i szczurów wykazały rozwój nowotworów przewodu pokarmowego (rak gruczołów Brunnera, rak żołądka i dwunastnicy) oraz guzów chromochłonnych przy dawkach ≥ 1 mg/kg mc./dobę, odpowiadających ekspozycji ≥ 0,9 do 7,8 razy większej niż u pacjentów stosujących zalecaną dawkę.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzykowa, błona śluzowa macicy, ciałko żółte, działanie klastogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory, gruczoł krokowy, gruczoły Brunnera, guz chromochłonny, kanalik jądrowy, komórki mezangium, małpa, nadnercze, najądrze, odstęp QTc, opóźnione kostnienie, organogeneza, pęcherzyk nasienny, poliploidia, potencjał rakotwórczy, przewód pokarmowy, przysadka mózgowa, resorpcja zarodka, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, rozwój prenatalny i postnatalny, ślinianka, śródbłoniak złośliwy, sunitynib, szpik kostny, trzustka zewnątrzwydzielnicza, układ limfatyczny, wada rozwojowa szkieletu, węzeł chłonny, zagnieżdżenie zarodka