ludzki wirus brodawczaka
Ludzki wirus brodawczaka (Human Papillomavirus, HPV) to grupa wirusów DNA, obejmująca ponad 200 typów, które infekują komórki nabłonkowe skóry i błon śluzowych. Wirusy HPV dzielą się na typy wysokiego ryzyka onkogennego (m.in. HPV 16, 18, 31, 33, 45), związane z rozwojem nowotworów, oraz typy niskiego ryzyka (m.in. HPV 6, 11), powodujące głównie łagodne zmiany, takie jak brodawki.
Zakażenie HPV jest najczęstszą infekcją przenoszoną drogą płciową na świecie. Typy wysokiego ryzyka odpowiadają za ponad 99% przypadków raka szyjki macicy, a także znaczący odsetek nowotworów sromu, pochwy, odbytu, prącia oraz części nowotworów jamy ustnej i gardła. Typy niskiego ryzyka powodują przede wszystkim brodawki płciowe (kłykciny kończyste).
Podstawową metodą profilaktyki zakażeń HPV są szczepienia ochronne, zalecane zarówno dziewczętom, jak i chłopcom przed rozpoczęciem aktywności seksualnej. Dostępne szczepionki chronią przed najważniejszymi typami HPV wysokiego i niskiego ryzyka. Drugą linię profilaktyki stanowią badania przesiewowe (cytologia, test HPV), umożliwiające wczesne wykrycie zmian przedrakowych i skuteczne leczenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak migdałków – Leczenie
Rak migdałków podniebiennych, najczęstsza postać raka części ustnej gardła, wymaga leczenia dostosowanego do stadium choroby, lokalizacji guza, obecności przerzutów oraz statusu HPV. W terapii stosuje się chirurgię (w tym małoinwazyjne techniki takie jak TORS i TLM), radioterapię (IMRT, terapia protonowa, radioterapia adaptacyjna) oraz chemioterapię, najczęściej z użyciem cisplatyny, karboplatyny i 5-FU. Radioterapia prowadzona jest zwykle przez 5-7 tygodni, 5 dni w tygodniu, a jej działania niepożądane obejmują m.in. kserostomię, dysfagię, niedoczynność tarczycy i osteoradionekrozę. W leczeniu zaawansowanym stosuje się chemoradioterapię, a także terapie celowane (np. cetuksymab) i immunoterapię (inhibitory punktów kontrolnych: nivolumab, pembrolizumab). Rokowanie jest lepsze w przypadku raka HPV-dodatniego (5-letnie przeżycie 80-90%) niż HPV-ujemnego (50-60%).
cetuksymab, chemoradioterapia, chirurgia endoskopowa, cisplatyna, część ustna gardła, deeskalacja leczenia, dysfagia, fluorouracyl, inhibitory punktów kontrolnych, karboplatyna, krążące DNA guza, kserostomia, limfadenektomia, ludzki wirus brodawczaka, nawrót choroby, neuropatia obwodowa, niedoczynność tarczycy, niwolumab, obrzęk limfatyczny, osteoradionekroza, pembrolizumab, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, rak migdałków, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, szczękościsk, terapia protonowa, węzły chłonne szyi