hamowanie CYP2C19
Hamowanie CYP2C19 to zjawisko farmakologiczne, w którym aktywność enzymu cytochromu P450 2C19 (CYP2C19) zostaje ograniczona przez określone substancje. CYP2C19 jest ważnym enzymem wątrobowym, odpowiedzialnym za metabolizm wielu powszechnie stosowanych leków, w tym inhibitorów pompy protonowej, leków przeciwpadaczkowych, przeciwdepresyjnych oraz klopidogrelu.
Do znanych inhibitorów CYP2C19 należą m.in. flukonazol, fluwoksamina, omeprazol, moklobemid i tiklopidyna. Hamowanie tego enzymu może prowadzić do istotnych klinicznie interakcji lekowych, skutkujących zwiększonym stężeniem leków metabolizowanych przez CYP2C19 w osoczu i potencjalnym nasileniem działań niepożądanych.
Szczególnie istotna jest interakcja z klopidogrelem, który jest prolekiem wymagającym aktywacji przez CYP2C19. Hamowanie tego enzymu zmniejsza przekształcanie klopidogrelu do aktywnego metabolitu, co może skutkować zmniejszoną skutecznością przeciwpłytkową i zwiększonym ryzykiem zdarzeń zakrzepowo-zatorowych u pacjentów po interwencjach wieńcowych.
Znajomość inhibitorów CYP2C19 jest kluczowa przy planowaniu farmakoterapii, szczególnie u pacjentów przyjmujących leki o wąskim indeksie terapeutycznym. Genotypowanie CYP2C19 może być pomocne w identyfikacji pacjentów ze zwiększonym ryzykiem interakcji lekowych wynikających z hamowania tego enzymu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – DicloDuo Combi 75 mg + 20 mg
DicloDuo Combi zawiera diklofenak (75 mg) i omeprazol (20 mg), które wykazują liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne. Diklofenak może osłabiać działanie diuretyków i leków przeciwnadciśnieniowych, zwiększać ryzyko nefrotoksyczności (szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE), a także podnosić stężenie digoksyny i litu w surowicy, co wymaga monitorowania tych parametrów. Jednoczesne stosowanie z innymi NLPZ, kortykosteroidami, lekami przeciwzakrzepowymi, SSRI oraz alkohol zwiększa ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego. Diklofenak może również nasilać toksyczność metotreksatu i cyklosporyny, a także wpływać na stężenia fenytoiny i glikozydów nasercowych. Omeprazol, będący inhibitorem CYP2C19, zmniejsza wchłanianie i ekspozycję na leki takie jak nelfinawir (o ok. 40%) i atazanawir (o 75%), a także obniża aktywność klopidogrelu (zmniejszenie ekspozycji na metabolit o 42-46%). Omeprazol zwiększa biodostępność digoksyny o 10% i może podnosić stężenia takrolimusu oraz metotreksatu, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawek.
antybiotyk chinolonowy, biodostępność digoksyny, błona śluzowa żołądka, czas krwawienia, czynność płytek krwi, diuretyk oszczędzający potas, dysfunkcja wątroby, działanie hepatotoksyczne, działanie hiperglikemizujące, działanie hipoglikemizujące, działanie moczopędne, działanie nefrotoksyczne, działanie toksyczne, eliminacja litu, farmakokinetyka substancji, GFR, glikozyd nasercowy, hamowanie agregacji płytek, hamowanie CYP2C19, hiperkaliemia, induktor CYP2C19, induktor CYP3A4, inhibitor ACE, inhibitor cyklooksygenazy, inhibitor CYP2C9, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kanalik nerkowy, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, kwasowość soku żołądkowego, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, nefrotoksyczność, NLPZ, owrzodzenie przewodu pokarmowego, SSRI, stężenie digoksyny, substancja czynna, toksyczność hematologiczna, wylew krwi do stawu, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Nexium 40 mg
Ezomeprazol, składnik aktywny Nexium 40 mg, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez podwyższenie pH żołądkowego oraz hamowanie enzymu CYP2C19. Istotne klinicznie jest unikanie jednoczesnego stosowania ezomeprazolu z inhibitorami proteaz takimi jak atazanawir (zmniejszenie stężenia o około 75%) i nelfinawir (zmniejszenie o 36-39%), gdzie stosowanie jest przeciwwskazane lub niezalecane. Ponadto, ezomeprazol zwiększa stężenia takrolimusu, diazepamu (zmniejszenie klirensu o 45%), fenytoiny (wzrost stężenia o 13%), worykonazolu (wzrost Cmax o 15% i AUC o 41%), cylostazolu oraz cyzaprydu (wzrost AUC o 32%, wydłużenie t½ o 31%), co wymaga monitorowania stężeń leków i dostosowania dawek. W przypadku digoksyny obserwuje się wzrost biodostępności o 10-30%, co jest szczególnie istotne u osób starszych. Interakcje z klopidogrelem prowadzą do zmniejszenia aktywnego metabolitu o około 40% i obniżenia hamowania agregacji płytek o 14%, co wskazuje na konieczność unikania jednoczesnego stosowania tych leków.
agregacja płytek, amoksycylina, atazanawir, chinidyna, cylostazol, cytalopram, cyzapryd, diazepam, digoksyna, erlotynib, ezomeprazol, fenytoina, hamowanie CYP2C19, imipramina, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, klirens kreatyniny, klomipramina, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, naproksen, nelfinawir, Nexium 40 mg, pH żołądkowe, pochodna kumaryny, refluksowe zapalenie przełyku, rofekoksyb, ryfampicyna, supresja kwasu żołądkowego, takrolimus, warfaryna, worykonazol, współczynnik INR, zaburzenie czynności wątroby, ziele dziurawca - Leksykon leków
Interakcje leku – Eslibon 600 mg
Octan eslikarbazepiny, substancja czynna leku Eslibon, jest metabolizowany do aktywnego metabolitu eslikarbazepiny, który ulega głównie eliminacji przez sprzęganie z kwasem glukuronowym. Eslikarbazepina wykazuje indukcję enzymów CYP3A4 oraz UDP-glukuronylotransferazy, a także hamowanie CYP2C19, co wpływa na metabolizm wielu leków. Efekt indukcji enzymatycznej jest opóźniony i pełne zmiany aktywności enzymów mogą pojawić się dopiero po 2-3 tygodniach od zmiany dawkowania. W terapii padaczki, gdzie często stosuje się politerapię, istotne są interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi, takimi jak karbamazepina (zmniejszenie stężenia eslikarbazepiny o 32%), fenytoina (zmniejszenie stężenia eslikarbazepiny o 31-33% i zwiększenie fenytoiny o 31-35%), lamotrygina (zmniejszenie stężenia o 15%), topiramat (zmniejszenie stężenia o 18%) oraz okskarbazepina (niezalecane łączne stosowanie). Konieczne może być dostosowanie dawek, zwłaszcza w przypadku karbamazepiny i fenytoiny, ze względu na ryzyko zmniejszenia skuteczności lub nasilenia działań niepożądanych.
digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, efekt przeciwzakrzepowy, ekspozycja ogólnoustrojowa, Eslibon, eslikarbazepina, etynyloestradiol, fenytoina, glikoproteina p, hamowanie CYP2C19, hepatotoksyczność, indukcja CYP3A4, inhibitor oksydazy monoaminowej, izoenzym cytochromu P450, karbamazepina, lamotrygina, leczenie hipolipemizujące, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwpadaczkowy, lewetiracetam, lewonorgestrel, monitorowanie INR, napad padaczkowy, octan eslikarbazepiny, okskarbazepina, politerapia, rozuwastatyna, sprzęganie z kwasem glukuronowym, symwastatyna, terapia padaczki, topiramat, UDP-glukuronylo-transferaza, walproinian, warfaryna - Leksykon leków
Interakcje leku – Celebrex 100 mg
Celekoksyb wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie ważne jest monitorowanie pacjentów stosujących celekoksyb jednocześnie z warfaryną lub innymi lekami przeciwzakrzepowymi ze względu na ryzyko wydłużenia czasu protrombinowego i krwawień, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku. Celekoksyb może osłabiać działanie leków przeciwnadciśnieniowych (inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, beta-adrenolityki, diuretyki), co zwiększa ryzyko ostrej niewydolności nerek, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. W badaniu klinicznym podawanie celekoksybu w dawce 200 mg dwa razy na dobę u pacjentów z nadciśnieniem stopnia I lub II nie powodowało istotnego wzrostu średniego ciśnienia tętniczego, jednak 48% pacjentów wykazało oporność na lizynopryl. Ponadto, jednoczesne stosowanie celekoksybu z cyklosporyną lub takrolimusem wymaga monitorowania funkcji nerek z powodu ryzyka nefrotoksyczności.
agregacja płytek krwi, antagonista receptora angiotensyny II, choroba wrzodowa, cyklosporyna, czas protrombinowy INR, diuretyk, doustny środek antykoncepcyjny, działanie antyagregacyjne, hamowanie CYP2C19, hamowanie CYP2D6, hepatotoksyczność, induktor CYP2C9, inhibitor ACE, inhibitor CYP2C9, inhibitor CYP2D6, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kwas acetylosalicylowy, lek beta-adrenolityczny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwzakrzepowy, metotreksat, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, reumatoidalne zapalenie stawów, takrolimus, trójcykliczny lek przeciwdepresyjny, zaburzenie krzepnięcia - Leksykon leków
Interakcje leku – Esomeprazol Towa 20 mg
Ezomeprazol, będący inhibitorem pompy protonowej i metabolizowany głównie przez CYP2C19 oraz CYP3A4, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Szczególnie istotne są interakcje z inhibitorami proteazy HIV, gdzie jednoczesne stosowanie z atazanawirem (300 mg) i rytonawirem (100 mg) powoduje około 75% zmniejszenie ekspozycji na atazanawir, co jest klinicznie istotne i przeciwwskazuje ich łączne podawanie. Podobnie, nelfinawir wykazuje zmniejszenie stężenia o 36-39% przy jednoczesnym stosowaniu z ezomeprazolem. W przypadku sakwinawiru obserwuje się wzrost stężenia o 80-100%, co wymaga monitorowania działań niepożądanych. Ezomeprazol wpływa także na metabolizm leków takich jak metotreksat (zwiększenie stężenia), takrolimus (wzrost stężenia, konieczność monitorowania), digoksyna (wzrost biodostępności o 10-30%), ketokonazol, itrakonazol i erlotynib (zmniejszenie wchłaniania). Ponadto, ezomeprazol hamuje CYP2C19, co prowadzi do zmniejszenia klirensu diazepamu o 45%, wzrostu stężenia fenytoiny o 13%, oraz zwiększenia ekspozycji na worykonazol, cylostazol i cyzapryd, co wymaga odpowiedniego monitorowania i ewentualnej modyfikacji dawkowania.
amoksycylina, amprenawir, atazanawir, błona śluzowa żołądka, chinidyna, cylostazol, CYP2C19, cyzapryd, darunawir, diazepam, digoksyna, ezomeprazol, fenytoina, hamowanie agregacji płytek krwi, hamowanie CYP2C19, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy, inhibitor proteazy HIV, izoenzym cytochromu P450, klarytromycyna, klirens kreatyniny, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, leki przeciwgrzybicze, lopinawir, metotreksat, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność wątroby, okres półtrwania, padaczka, pH żołądka, pochodna kumaryny, ryfampicyna, rytonawir, sakwinawir, takrolimus, warfaryna, worykonazol, wskaźnik INR, ziele dziurawca